گروه جامعه ایرنا- خون، تنها بافت زندهای است که تاکنون هیچ جایگزین مصنوعی برای آن تولید نشده و تأمین آن تنها از طریق مشارکت داوطلبانه انسانهای سالم امکانپذیر است. به همین دلیل، استمرار چرخه درمان بسیاری از بیماران به حضور همیشگی اهداکنندگان خون وابسته است.
مصدومان حوادث رانندگی، بیماران نیازمند جراحی، مادران هنگام زایمان، مبتلایان به سرطان و نیز بیماران تالاسمی، هموفیلی و برخی بیماریهای مزمن از جمله افرادی هستند که برای ادامه حیات یا بهبود روند درمان خود به خون و فرآوردههای خونی نیاز دارند و هر واحد خون اهدایی میتواند جان چند بیمار را نجات دهد.
در ایران، فرهنگ اهدای خون بر پایه مشارکت کاملاً داوطلبانه بنا شده و سالانه بیش از ۲ میلیون نفر با اهدای خون، نقش مؤثری در تأمین نیاز مراکز درمانی سراسر کشور ایفا میکنند. این مشارکت، ایران را در زمره کشورهایی قرار داده که نظام تأمین خون خود را بر پایه اهدای داوطلبانه و بدون چشمداشت استوار کردهاند.
سازمان انتقال خون ایران نیز از زمان تأسیس در مرداد سال ۱۳۵۳ تاکنون با توسعه شبکه انتقال خون، ارتقای استانداردهای سلامت خون و ترویج فرهنگ اهدای داوطلبانه، مسئولیت تأمین خون سالم و کافی برای بیماران را بر عهده داشته و یکی از ارکان مهم نظام سلامت کشور به شمار میرود.
همزمان با فرارسیدن نهم مرداد، روز ملی اهدای خون، بار دیگر اهمیت این اقدام انساندوستانه و مسئولانه یادآوری میشود؛ اقدامی که با هر بار اهدای خون، نهتنها به تداوم روند درمان بیماران کمک میکند، بلکه امید به زندگی را در رگهای آنان جاری میسازد.
شاخص اهدای خون در ایران؛ ۲۷ نفر به ازای یک هزار نفر
شاخص اهدای خون بر اساس استانداردهای جهانی در یک هزار نفر جمعیت سنجیده میشود و بر اساس گزارشهای سازمان جهانی بهداشت شاخص اهدای خون به ازای هر هزار نفر جمعیت در کشورهایی با درآمد متوسط به بالا ۱۶ و در کشورهایی با درآمد بالا ۳۱ نفر است که بر این اساس، ایران دارای موقیعت خوبی است.
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون در گفت وگو با خبرنگار ایرنا گفت: اکنون شاخص اهدای خون در ایران ۲۷ نفر به ازای یک هزار نفر جمعیت کشور است و از این لحاظ ایران دارای موقعیت مناسب در بین دیگر کشورها است و در منطقه مدیترانه شرقی (امرو) از این لحاظ رتبه اول را داریم و در بسیاری از شاخصهای دیگر نیز در منطقه پیشتاز هستیم.
دکتر بابک یکتاپرست افزود: سالانه حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر برای اهدای خون به مراکز انتقال خون سراسر کشور مراجعه میکنند که حدود ۲ میلیون و ۱۰۰ نفر از آنها شرایط اهدا را دارند و موفق به اهدای خون میشوند.
چه افرادی نیازمند تزریق به خون هستند
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون خاطرنشان کرد: بارزترین مثال برای موقعیتهایی که در آن نیاز مبرم به خون پیدا میشود، عبارت از زمان بروز حوادث و سوانح گوناگون نظیر تصادفات رانندگی، سوختگیها و اعمال جراحی است.
وی ادامه داد: زنان باردار در حین زایمان، نوزادان و به خصوص نوزادان نارسی که به زردی دچار می شوند هم نیازمند خون هستند و از طرفی بیماران مبتلا به سرطان که تحت شیمی درمانی یا اشعه درمانی قرار دارند نیز از مصرف کنندگان خون و فرآورده های خون هستند.
یکتاپرست افزود: بسیاری از بیماران دیگر مانند بیماران تالاسمی و هموفیلی ناگزیرند برای بهرهمندی از یک زندگی به نسبت طبیعی برای تمام عمر به شکل منظم خون یا فرآورده های خون دریافت کنند.
وی تاکید کرد: نیاز به خون و فرآوردههای خون به صورت مداوم وجود دارد و به طور مرتب هم در حال افزایش است و آنچنان که کشورهای درحال توسعه امکانات تشخیصی و درمانی خود را در مورد درمان بیماریهای گوناگون، مانند انواع سرطان ها گسترش میدهند، بیشتر به تزریق خون احتیاج پیدا کردهاند و این نیاز هم به طور مستمر افزایش مییابد.
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون گفت: سازمان انتقال خون در ایران تنها مرجع و متولی تهیه و توزیع خون در کشور است همچنین در کشور ما اهدای خون به صورت کاملا داوطلبانه و بدون هیچ چشمداشت انجام میشود.
خانمها ۳بار در سال و آقایان ۴بار در سال میتوانند خون اهدا کنند
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون اظهار کرد: خانمها هر چهار ماه یکبار و در سال در مجموع سه بار و آقایان هر سه ماه یکبار و در مجموع چهار مرتبه در سال میتوانند خون اهدا کنند.
وی گفت: حداقل سن قابلقبول برای اهدای خون ۱۸ سال تمام و حداکثر سن ۶۰ سال تمام است. حداکثر سن برای اولین اهدای خون ۶۰ سال است و برای دفعات بعدی سن اهداکننده مستمر (باسابقه حداقل ۲ بار اهدای خون در سال) حداکثر ۶۵ سال است.
اهدای خون در ایران کاملا داوطلبانه است
یکتا پرست با اشاره به اینکه حدود ۵۲ سال است که از فعالیت سازمان انتقال خون ایران میگذرد، تصریح کرد: در حوزههای مختلف تمام دستورالعملها و استانداردهای جهانی را رعایت میکنیم و از نظر سلامت خون نیز بر اساس استانداردهای جهانی در بهترین موقعیت قرار داریم و در حال حاضر ذخایر خون در وضعیت مطلوب قرار دارد بدین معنا که نیاز مراکز درمانی و بیمارستانی سراسر کشور به صورت کامل تامین میشود.
نیاز به خون رو به افزایش است
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون گفت: باتوجه به اینکه ارائه خدمات و فعالیتهای حوزه سلامت به شدت در حال پیشرفت است و همزمان با آن فرایندهای درمانی نیز در حال گسترش است، نیاز به خون و فرآوردههای خونی هم زیاد میشود.
وی افزود: زمانی که اعمالهای جراحی مانند کلیه و قلب به سبب پیشرفت های پزشکی افزایش می یابد، مسلم است که با افزایش این نوع اعمال جراحی خون زیاد مصرف میشود و نیاز به خون هم بیشتر می شود.
یکتا پرست ادامه داد: دومین عامل برای افزایش نیاز به خون، شتاب فزاینده جمعیت به سمت سالمندی است و سالمندان هم نیاز به اعمال جراحی متعددی پیدا میکنند؛ بنابراین نیاز به خون نیز گسترش مییابد.
نیاز به خون در ۵ سال آینده باید تا ۱۵ درصد افزایش یابد
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون اعلام کرد: با توجه به مورد ذکر شده، ضرورت دارد که در ۵ سال آینده حداقل بین ۱۰ تا ۱۵ درصد اهدای خون را افزایش دهیم.
یکتا پرست بتصریح کرد: گروه جوانان و بانوان بخش عمدهای از جمعیت کشور را تشکیل می دهند و در حال حاضر بیشترین اهدا کنندگان در سنین ۳۵ تا ۵۰ سال قرار دارند و ضرورت دارد که از روشهایی مناسب با همکاری رسانهها بتوانیم جوانان بیشتری را برای اهدای خون جذب کنیم.
وی تاکید کرد: در شرایط خاص مثل جنگ و بحرانهایی که پیش میآید، مردم و به خصوص جوانان در کنار ما هستند و شاهد افزایش مشارکت جوانان در اهدای خون هستیم اما به هر حال باید میزان استقبال جوانان برای اهدای خون افزایش یابد.
اهدای خون توسط بانوان کم است
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون خاطرنشان کرد: نیمی از جمعیت کشور را بانوان تشکیل میدهند اما میزان اهدای خون توسط بانوان در حال حاضر کم است و مشکل عمده در این خصوص هم باورهای غلط مانند ترس از کمخونی در بانوان است در حالی که در کشور در حال حاضر حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از بانوان فقط دچار کم خونی هستند و باقی بانوان مشکلی در زمینه کم خونی ندارند.
وی افزود: وقتی که بانوان برای خون مراجعه میکنند از آنها تست همو گلوبین گرفته میشود و در صورتی که دچار کم خونی نباشند از آنها خون گرفته خواهد شد.
یکتاپرست تاکید کرد که از چند جهت اهدای خون توسط بانوان برای ما اهمیت دارد چرا که در بین بانوان رفتارهای پرخطر کمتر دیده میشود و در همین زمینه خون از امنیت و سلامت بالاتری برخوردار است.
وی ادامه داد: نکته دیگر اینکه بانوان نقش محوری در خانواده و در جامعه دارند و با ارائه آموزشها هم برای خانواده و هم در جامعه میتوانند موجب گسترش و ترویج فرهنگ اهدای خون باشند؛ بنابراین اگر نیم دیگری از جمعیت کشور که شامل بانوان است به طور چشمگیری وارد چرخه اهدای خون شوند، تاثیر بسیار زیادی در ارتقای امنیت و کفایت خون در کشور را شاهد خواهیم بود.
یکتا پرست به مردم توصیه کرد: سالمترین افراد برای اهدای خون مراجعه کنند چراکه سلامت اهدا کنندگان مهمترین سرمایه سازمان انتقال خون است و نکته دیگری که برای سازمان انتقال خون مهم است، مبحث تکریم اهدا کنندگان است که باید شأن و جایگاه اهدا کننده حفظ شود و جایگاه و انتظارات آنها به عنوان قهرمانان نجات بخش به نحو احسن دیده شود.