به گزارش روز چهارشنبه ایرنا، در حالی که حاکمان اردن سیاست نزدیکی راهبردی با آمریکا و حفظ روابط با رژیم صهیونیستی را ادامه میدهند، صدای مردم و نخبگان این کشور بار دیگر فاصله عمیق میان اراده عمومی و تصمیمهای رسمی را آشکار کرده است. گزارش تازه «نیویورکتایمز» با استناد به نامه سرگشاده صدها شخصیت اردنی، این شکاف را با جزئیات مستند کرده است.
صدها فعال سیاسی، حقوقدان، دانشگاهی، نظامی بازنشسته، رهبران عشایر و چهرههای فرهنگی اردنی هفته گذشته نامهای سرگشاده امضا کردند و خواستار خروج کامل نیروهای آمریکایی از خاک این کشور شدند.
این نامه که در شرایطی نادر و در فضای محدود آزادی بیان اردن منتشر شده، بطور صریح اعلام میکند حضور نیروهای خارجی، اردن را در معرض خطرهای امنیتی، سیاسی و اقتصادی قرار داده و احتمال کشیده شدن کشور به درگیریهای خارجی را افزایش میدهد.
امضاءکنندگان تأکید کردهاند که اردن نباید به میدان نبرد یا پایگاه لجستیکی هیچ یک از طرفهای درگیری تبدیل شود. آنها از دولت خواستهاند توافقنامه امنیتی و نظامی با واشنگتن را لغو یا دستکم برای بررسی به مجلس ملی ارائه دهد تا مردم از تعهدات پنهان آن آگاه شوند.
«سفیان التل» فعال سیاسی ۹۰ ساله از امضاء کنندگان این نامه سرگشاده، در گفتوگو با «نیویورکتایمز» گفت هدف از امضای این نامه نشان دادن تفاوت میان موضع دولت که روابط نزدیک با آمریکا و رژیم اسرائیل را حفظ میکند و موضع مردم اردن است. وی تاکید کرد مردم اردن سیاست استفاده از منابع و خاک کشور برای دفاع از رژیم صهیونیستی را نمیپذیرند.
این موضعگیری عمومی در حالی مطرح میشود که حدود چهار هزار نظامی آمریکایی در پایگاهها و تأسیسات اردن مستقر هستند و این کشور به یکی از مراکز مهم عملیات نظامی آمریکا در منطقه تبدیل شده است.
پس از تجاوز مجدد آمریکا و رژیم اسرائیل به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی ایران، نیروهای آمریکایی از برخی کشورهای خلیج فارس به اردن منتقل شدند و این امر کشور اردن را هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داد. سقوط بقایای موشکها و آژیرهای خطر، نگرانی عمومی را تشدید کرده است.
نظرسنجیهای متعدد در طول سالهای گذشته نیز این فاصله را تأیید میکند. بخش عمدهای از مردم اردن رژیم صهیونیستی را اصلیترین تهدید امنیتی کشور میدانند و حمایت از عادیسازی روابط به پایینترین سطح خود رسیده است.
مخالفت گسترده با همکاری اقتصادی، تجاری و حتی دریافت کمک از رژیم اسرائیل، نشاندهنده عمق نارضایتی است. در عین حال، بسیاری از شهروندان خواستار بیطرفی واقعی اردن و پرهیز از تبدیل خاک کشور به ابزار پیشبرد سیاستهای قدرتهای خارجی هستند.
دولت اردن همواره حضور نیروهای آمریکایی را در چارچوب همکاری نظامی دیرینه و توافقنامههای دوجانبه توجیه کرده و بر حاکمیت ملی تأکید ورزیده است. مقامات رسمی بارها وجود «پایگاه آمریکایی» را رد کرده و آن را استقرار نیرو در چارچوب همکاریهای موجود دانستهاند.
با این حال، امضای توافقنامه دفاعی ۲۰۲۱ بدون تصویب مجلس و محدودیتهای شدید بر آزادی بیان، فضای انتقاد را تنگ کرده و انتشار نامه سرگشاده در چنین شرایطی، خود نشانهای از فشار فزاینده افکار عمومی است.
این شکاف تنها به موضوع نیروهای آمریکایی محدود نمیشود. مردم اردن که بخش قابل توجهی از آنها ریشه فلسطینی دارند، از سالها پیش خواستار قطع روابط با رژیم صهیونیستی، لغو توافق صلح ۱۹۹۴ و توقف هرگونه همکاری بودهاند. جنگ غزه و تحولات بعدی نیز این مطالبات را تشدید کرده است. حاکمان اردن ضمن محکومیت لفظی اقدامات رژیم اسرائیل، عملاً چارچوب همکاری امنیتی و اقتصادی را حفظ کردهاند؛ رویکردی که با خواست مردم فاصله دارد.
گزارش نیویورکتایمز با استناد مستقیم به متن نامه و اظهارات امضاکنندگان، این واقعیت را مستند کرده که در اردن، اراده عمومی و سیاست رسمی در مسیرهای متفاوتی حرکت میکنند. این سند نه تنها بازتابدهنده نگرانیهای امنیتی مردم است، بلکه یادآوری میکند که مشروعیت سیاست خارجی در نهایت به همسویی با خواست ملت وابسته است. در شرایطی که منطقه درگیر تنشهای گسترده است، صدای مردم اردن بار دیگر این پیام را منتقل میکند که خاک و منابع کشور نباید قربانی منافع قدرتهای خارجی شود.