تکرار این ادعا از سوی واشنگتن، بیش از آن‌که نشانه یک تحول دیپلماتیک باشد، از نگاه بسیاری از ناظران، بخشی از یک عملیات رسانه‌ای برای القای موفقیت سیاست فشار علیه ایران است؛ روایتی که هم برای افکار عمومی آمریکا کاربرد دارد و هم برای حفظ انسجام متحدان واشنگتن.
در ادبیات سیاسی آمریکا، گاهی یک گزاره آن‌قدر تکرار می‌شود تا جای واقعیت را بگیرد. ادعای «ایران خواهان مذاکره است» را می‌توان یکی از همین گزاره‌ها دانست؛ روایتی که در ماه‌های اخیر بار‌ها از سوی دونالد ترامپ و مقام‌های دولت او مطرح شده و اکنون نیز همزمان با توقف نسبی درگیری‌ها، دوباره به صدر اخبار بازگشته است.
ترامپ چند روز پیش در گفت‌و‌گو با خبرنگاران در کاخ سفید مدعی شد: «آن‌ها می‌خواهند توافق کنند؛ فقط هنوز آماده نیستند این را بگویند. ما همین حالا هم با آنها در حال گفت‌و‌گو هستیم.» او همچنین تأکید کرد که ایران «جدی‌تر از هر زمان دیگری» به دنبال توافق است.
رئیس‌جمهور آمریکا پیشتر نیز در شبکه اجتماعی تروث‌سوشال نوشته بود: «جمهوری اسلامی ایران از ما خواسته است گفت‌و‌گو‌ها ادامه پیدا کند و ما با آن موافقت کرده‌ایم.»
طی ۲۴ ساعت گذشته نیز رسانه‌های آمریکایی به نقل از منابع کاخ سفید و میانجی‌های منطقه‌ای از ادامه تماس‌های غیرمستقیم سخن گفتند و این گزاره را تقویت کردند که واشنگتن برای «دادن فرصت به دیپلماسی» حملات خود را متوقف کرده است، اما روایت تهران، تصویری کاملا متفاوت ارائه می‌دهد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، روز گذشته با رد این فضاسازی‌ها تصریح کرد: «ادعای این‌که ایران درخواست مذاکره داده، خبرسازی است.» او همچنین تأکید کرد: «در حال حاضر هیچ مذاکره‌ای با آمریکا نداریم.» و افزود که پیام‌هایی ممکن است از سوی برخی میانجی‌ها منتقل شود، اما این موضوع به معنای آغاز مذاکرات نیست.
 چرا واشنگتن این روایت را تکرار می‌کند؟
پرسش اصلی اینجاست که اگر مذاکراتی در جریان نیست و تهران نیز چنین ادعا‌هایی را رد می‌کند، چرا کاخ سفید همچنان بر این روایت اصرار دارد؟ پاسخ را باید در شکاف میان اهداف اعلامی آمریکا و نتایج واقعی سیاست فشار جست‌و‌جو کرد.
دولت ترامپ ماه‌ها پیش وعده داده بود که با تشدید فشار نظامی و اقتصادی، ایران را به پذیرش خواسته‌های واشنگتن وادار خواهد کرد، اما نه برنامه هسته‌ای ایران متوقف شد، نه بازدارندگی منطقه‌ای جمهوری اسلامی از بین رفت و نه آنچه واشنگتن «تسلیم تهران» می‌خواند، تحقق پیدا کرد. در مقابل، طولانی شدن بحران، افزایش هزینه‌های نظامی آمریکا، نگرانی از کاهش ذخایر رهگیر‌های پدافندی و فشار افکار عمومی، معادلات تازه‌ای را پیش روی کاخ سفید قرار داده است.
در چنین شرایطی، روایت «ایران خودش خواهان مذاکره شده» می‌تواند شکست در تحقق اهداف اولیه را به موفقیتی سیاسی تبدیل کند؛ گویی فشار‌ها نتیجه داده و تهران ناچار شده مسیر گفت‌و‌گو را انتخاب کند.
 مصرف داخلی یک روایت
این روایت، بیش از هر جا برای مخاطب آمریکایی اهمیت دارد. ترامپ که همواره خود را رئیس‌جمهوری معرفی کرده که با «فشار حداکثری» طرف مقابل را پای میز مذاکره می‌آورد، اکنون نیز تلاش می‌کند توقف حملات را نه ناشی از محدودیت‌های میدانی بلکه نتیجه سیاست‌های موفق خود نشان دهد.
به همین دلیل است که تقریبا همزمان با هر توقف درگیری یا هر تحرک دیپلماتیک، این گزاره از سوی کاخ سفید تکرار می‌شود که «ایران خواهان مذاکره است.» این در حالی است که حتی گزارش‌های رسانه‌های غربی نیز از وجود مذاکرات مستقیم سخن نمی‌گویند و صرفا به تماس‌های غیرمستقیم از طریق میانجی‌ها اشاره دارند.
 مذاکره یا ابزار فشار؟
واقعیت آن است که اختلاف اصلی تهران و واشنگتن صرفا بر سر اصل مذاکره نیست، بلکه درباره ماهیت آن است.
ایران طی سال‌های گذشته بار‌ها اعلام کرده مذاکره را به عنوان یک ابزار دیپلماتیک رد نمی‌کند، اما مذاکره‌ای که همزمان با تهدید نظامی، تحریم، عملیات روانی و نقض تعهدات همراه باشد، از نظر تهران فاقد اعتبار است.
در واقع، از نگاه جمهوری اسلامی، آمریکا هنوز نتوانسته این تناقض را توضیح دهد که چگونه از یک سو درباره گفت‌و‌گو سخن می‌گوید و از سوی دیگر، همان سیاست فشار، تحریم و تهدید را ادامه می‌دهد.
 جنگ روایت‌ها؛ مکمل جنگ میدانی
کارکرد دیگر این روایت، تأثیرگذاری بر افکار عمومی منطقه و متحدان آمریکاست. واشنگتن تلاش می‌کند این تصور را ایجاد کند که ایران در نتیجه فشار‌های نظامی و سیاسی، ناچار به عقب‌نشینی شده است. چنین تصویری، علاوه‌بر کاهش هزینه‌های سیاسی دولت آمریکا، می‌تواند برای حفظ انسجام متحدان غربی و رژیم صهیونیستی نیز مفید باشد.
در مقابل، تهران نیز با رد صریح این ادعا‌ها می‌کوشد مانع تثبیت این روایت شود؛ زیرا در جنگ روایت‌ها، تکرار یک ادعا، حتی اگر فاقد پشتوانه باشد، می‌تواند به مرور به یک «واقعیت رسانه‌ای» تبدیل شود.
بر همین اساس، آنچه این روز‌ها میان تهران و واشنگتن جریان دارد، صرفا اختلاف بر سر آغاز یا عدم آغاز مذاکره نیست؛ بلکه رقابتی برای شکل دادن به برداشت افکار عمومی از تحولات است. آمریکا می‌خواهد این تصویر را بسازد که ایران زیر فشار به دنبال مذاکره آمده است و ایران به صراحت فریاد می‌زند این ادعا چیزی جز بخشی از عملیات روانی کاخ سفید برای پوشاندن ناکامی‌های میدانی و سیاسی نیست.