به گزارش ایرنا، در چهار دهه اخیر ، اکبر عبدی را میتوان یکی از موفقترین بازیگران ژانر (گونه) کمدی تیپپرداز (Character Comedian) در سینمای ایران دانست، چرا؟ چون منبع اصلی خنده در بازی او به طور معمول تغییر چهره، تغییر صدا، لهجه، اغراق در بدن، گریم، حرکات فیزیکی و رفتارهای کلیشهای یک قشر اجتماعی بود اما در همین تیپسازی به شکلی حرفهای به کمدی موقعیت میپرداخت.
این همان چیزی است که در نظریه سینمای کمدی به آن Character-based Comedy یا کمدی مبتنی بر تیپ میگویند و مخاطب قبل از آنکه داستان را دنبال کند به خودِ شخصیت میخندد.
در کمدی موقعیت (Situation Comedy)، شخصیتها به طور معمول آدمهای عادی هستند و خنده از برخورد این شخصیتهای عادی با شرایط غیرعادی تولید میشود، مانند آثار کلاسیک که در این نوع کمدی اگر بازیگر عوض شود، تا حد زیادی اثر همچنان کار میکند؛ زیرا موتور خنده، روایت و موقعیت است.
در این بین ، ممکن است کمدی موقعیت بدون تیپسازی راه به جایی نبرد اما تیپ در آن در خدمت موقعیت است نه همه کاره آن، به همین دلیل یکی از ویژگیهای منحصربهفرد اکبر عبدی این است که میتواند تیپی بسازد که خودش موقعیت تولید کند.
اکبر عبدی در فیلم سینمایی «اجارهنشینها» داریوش مهرجویی در خدمت کمدی موقعیت است، وضعیت ساختمانی که در حال فروپاشی است و این خودِ موقعیت است که کمدی میآفریند.
حال در برخی از کارهای کمدی تیپ که اکبر عبدی بازی کرد، اگر او را از فیلم بگیرند بخش بزرگی از کمدی فیلم نیز از بین میرود و دلیل آن نیز مشخص است چرا که کمدی او در سینما استفاده از عنصر بدن ، میمیک ، صدا ، ریتم دیالوگ، گریم و حتی بازی راحت او است.
در آن سوی کمدی موقعیت، اکبر عبدی در اثر سینمایی «آدمبرفی» به شکل خاص تیپسازی میکند و قدرت بازی کمیک را به یک تیپ تبدیل میکند و شاید نقطه اوج تیپسازی کمدی او قلمداد شود.
در فیلم سینمایی «اخراجیها» یا کارهای دیگر او، شخصیتش با وجود تغییر داستان، رگههای مشترک تیپیکال دارد و این تیپسازی را با لجهه و بازی بدن دنبال میکند.
این گونه تیپسازی در آثار کمدی، در ایران سابقه تاریخی دارد چه اینکه آثار روحوضی، سیاهبازی، تقلید و نمایشهای عامهپسند از همین دست هستند و خود بازیگر رخداد اصلی کمیک در اثر هنری است که در اینجا مخاطب منتظر وقوع داستان نیست بلکه برای ورود بازیگر به صحنه انتظار میکشد.
میتوان گفت اکبر عبدی یکی از استادان تیپسازی در ژانر سینمای کمدی کشور است چرا که او رفتارهای کمیک را در سینما مکانیکی میکند، چگونه؟ او در آثاری که بازی کرده است در راه رفتن، نگاه کردن و حرف زدن واکنشهای بدنی ، بزرگنمایی میکند و در نتیجه، بدن او خود به ابزار تولید خنده تبدیل میشود.
این رفتار مکانیکی در سینمای تیپسازی اکبر عبدی او را به یک تیپ کامل اجتماعی تبدیل میکند؛ مخاطب تشخیص میدهد با چه شخصیتی روبهروست، بیآنکه نیاز به پیشزمینه روایی طولانی باشد، این توانایی باعث شده او در سینمای ایران جایگاهی کمنظیر پیدا کند.
اکبر عبدی در سینمای ایران بیش از آنکه کمدینِ موقعیت باشد یک کمدینِ تیپ است؛ اما قدرت بزرگ او این است که تیپ را به جاندارترین شکل ممکن اجرا میکند و گاهی از دل تیپ، کمدی موقعیت را هم زنده میکند.
نقش «استوار» در فیلم «ای ایران» یکی از بهترین نمونههای تیپسازی در کمدی موقعیت است، اکبر عبدی فقط یک تیپ کمدی نمیسازد؛ بلکه یک تیپ را وارد یک موقعیت تاریخی و اجتماعی میکند و از برخورد این ۲ کمدی خودش را خلق میکند.
اکبر عبدی در فیلم سینمایی «آدمبرفی» میرباقری بر موقعیت غالب است و در فیلم سینمایی «ای ایران» تقوایی موقعیت بر شخصیت فشار میآورد.
تیپسازی عبدی، تلفیقی است از سنت نظم روانشناختیِ کاراکتر به سبک مولیری (وسواس یا نگاهِ ثابت به جهان) که با آزادیِ اجرایی و بدنیِ، سنت نقابمحور نمایش ایرانی را با بازی خود پدید میآورد.
هر چند این قدرت خودزایی در سینما میتواند پاشنه آشیل باشد و همان چیزی که تیپ را «مولّد موقعیت» میکند در طولانیمدت میتواند بازیگر را در دام تکرارِ خود گرفتار کند چون منطقِ درونیِ تیپ، در هر فیلم تازه بازتولید میشود، نه بازاندیشی ، اما اکبر عبدی از این تکرار به دور است و هر بار خالق تیپ جدید در موقعیت است.
به گزارش ایرنا، اکبر عبدی بازیگر محبوب کشورمان روز جمعه دوم مرداد ماه بر اثر ایست قلبی درگذشت و روز یکشنبه با بدرقه اهالی هنر به سمت خانه ابدی بدرقه شد.