به گزارش خبرگزاری آنا، در حالی که بسیاری از تحلیل‌های رایج، رکود در صنایع پایین‌دستی نفت و پتروشیمی را به محدودیت‌های تکنولوژیک نسبت می‌دهند، کارشناسان حوزه انرژی از زاویه‌ای متفاوت به این چالش می‌نگرند. کارشناس حوزه نفت و انرژی، معتقد است که ایران نه تنها در حوزه‌های حساسی مانند تولید روانکار‌ها و روغن‌های موتور با کمبود دانش فنی مواجه نیست، بلکه ظرفیت‌های پتروشیمی موجود در کشور فراتر از سطح بهره‌برداری کنونی است.

گره کور صنعت نفت ایران، کمبود منابع نیست؛ بلکه بحران هماهنگی و ساختار‌های ناکارآمد مدیریتی است که مانع تبدیل مواد اولیه به محصولات باارزش افزوده بالا شده است.

شکستن افسانه کمبود فناوری پتانسیل‌هایی که معطل مانده‌اند

محمدعلی صادقی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی آنا، در تشریح وضعیت فعلی صنعت نفت اظهار داشت: برخلاف برخی تصورات که به دنبال توجیه عدم پیشرفت در فقدان دانش فنی هستند، در بسیاری از حوزه‌ها از جمله محصولات نهایی نفتی و دانش پتروشیمی، فناوری مورد نیاز در داخل کشور بومی‌سازی شده است.

این کارشناس انرژی تأکید کرد: چالش فعلی، شکاف عمیق میان حلقه‌های زنجیره تولید است. به گفته او، ضعف در برقراری ارتباط ساختارمند میان تولیدکنندگان مواد اولیه، شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع داخلی باعث شده تا به‌جای تولید محصولات نهایی با ارزش افزوده بالا، همچنان بخش بزرگی از ظرفیت‌ها به صادرات مواد خام محدود شود. اگر این هم‌افزایی میان نهاد‌های سیاست‌گذار و صنعتگران شکل بگیرد، جهش در درآمد‌های ارزی و صنعتی به‌سرعت محقق خواهد شد.

بحران مدیریت و تورم ساختاری

صادقی بر ضرورت بازنگری در ساختار دیوان‌سالار و دولتیِ صنعت نفت متمرکز است و با انتقاد از تورم نیروی انسانی و ساختار‌های اداری موازی، تصریح کرد: امروز اقتصاد کشور بیش از آنکه با کمبود منابع ارزی دست‌وپنج نرم کند، با ضعف در مدیریت اجرایی و فقدان هماهنگی بین‌دستگاهی روبه‌رو است.

این کارشناس حوزه انرژی، کوچک‌سازی دولت وتمرکز مدیریتی را دو گام حیاتی برای افزایش بهره‌وری دانست و افزود: در عصری که فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی و سامانه‌های دیجیتال می‌توانند حجم عظیمی از امور اداری را با دقت و سرعت بالا انجام دهند، تداوم اداره دستگاه‌ها با نیروی انسانی مازاد و روش‌های سنتی، یک خطای استراتژیک است. کاهش هزینه‌های اداری و حذف فرآیند‌های زائد، لازمه گذار از وضع موجود به یک اقتصاد پویا است.

حلقه مفقوده اصلاحات در صنعت نفت

صادقی با تأکید بر اینکه نقشه راهِ اصلاح صنعت نفت کاملاً روشن است، خاطرنشان کرد: کشور از نظر دانش فنی، نیروی انسانی متخصص و ظرفیت‌های اقتصادی با کمبود جدی مواجه نیست؛ آنچه امروز در اولویت قرار دارد، وجود اراده جدی برای اجرای اصلاحات است.

به گفته وی، مجموعه اقداماتی نظیر تکمیل زنجیره ارزش، جلوگیری از خام‌فروشی، توسعه بازار‌های منطقه‌ای، اصلاح نظام بازرگانی، حذف واسطه‌های غیرضروری و استفاده از مدیران متخصص، راهکار‌های آزموده‌شده‌ای هستند که نه‌تنها می‌توانند آثار محدودیت‌های خارجی را به حداقل برسانند، بلکه درآمد‌های ارزی کشور را به شکلی پایدار تقویت خواهند کرد و اصلاح ساختار اقتصادی، بیش از هر چیز به شفافیت در فرآیند‌ها و جرات تصمیم‌گیری در سطوح کلان نیاز دارد.