به گزارش روز یکشنبه ایرنا، این مذاکرات که اولین مذاکرات مستقیم دو طرف از سال ۳۳ سال قبل است، در حالی کلید خورد که لبنان، تاریخ طولانی از تجاوزگری اسرائیل و اشغال جنوب خاک خود توسط رژیم اسرائیل را شاهد بوده است.
تاریخ جنگ و درگیری بین اسرائیل و لبنان به زمان «تاسیس اسرائیل» در سال ۱۹۴۸ بازمیگردد؛ در آن زمان لبنان در کنار کشورهای عربی در دفاع از فلسطین با اسرائیل وارد جنگ شد؛ جنگی که به توافق آتش بس بین برخی کشورهای عربی از جمله لبنان با اسرائیل منتهی شد.
بر اساس آتشبس مزبور که تا سال ۱۹۷۰ ادامه داشت، نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان خارج شدند. در آن سال سازمان آزادیبخش فلسطین در پی سپتامبر سیاه و خروج از اردن، عملیات خود علیه اسرائیل را به لبنان منتقل کرد.
در سال ۱۹۷۸ اسرائیل به جنوب لبنان حمله کرد و در سال ۱۹۸۲ بیروت را اشغال کرد. در این شرایط و در این سال حزب الله لبنان در واکنش به اقدامات تجاوزکارانه و اشغالگری اسرائیل شکل گرفت. .این اشغالگری تا سال تا ۲۰۰۰ که به برکت جانفشانی نیروهای مقاومت به طور کامل از لبنان خارج شد، ادامه داشت.
از سال ۱۹۸۵ تا ۲۰۰۰ تجاوزگری اسرائیل موجب بروز جنگ ها و درگیری های متعددی شد که در جریان آن حزب الله به دفاع از خاک لبنان برخاست. نبرد با اشغالگران در مزارع شبعا از جمله این جنگها به شمار می آید. عملیات نفوذ حزب الله به داخل فلسطین اشغالی و جنگ ۳۳ روزه که موجب خروج اسرائیل از جنوب لبنان شد، صفحه دیگری از درگیری های مقاومت لبنان با تجاوزات اسرائیل را رقم زد.
در سال ۲۰۰۶ اسارت دو سرباز اسرائیلی به دست حزب الله، شعله ور شدن آتش جنگ ۳۳ روزه را به دنبال داشت که در پایان آن اسرائیل یک بار دیگر ناچار شد از جنوب لبنان خارج شود.
مذاکرات غیر مستقیم وتوافق ترسیم مرزهای دریایی
از سال ۲۰۰۶ تا سال ۲۰۲۴ مرزها به نسبت آرام بود. لبنان و اسرائیل در سال ۲۰۲۲ با برگزاری مذاکرات غیرمستقیم، تحت نظارت آمریکا توافقنامه ترسیم مرزهای دریایی را با هم امضا کردند.
در سال ۲۰۲۴ حزب الله ورود به جنگ علیه اسرائیل در دفاع از غزه را اعلام کرد. اسرائیل سپتامبر همان سال مسئولیت انفجار سیستم های پیجر را که موجب شهادت دهها نفر از نیروهای حزب الله و مجروح شدن صدها نفر دیگر شد، برعهده گرفت. پیجرها سیستم های ارتباطی بی سیم بودند که بسیاری از نهادها در لبنان و از جمله کادر درمان لبنان و رزمندگان حزب الله از آن استفاده میکردند.
در ۲۷ سپتامبر سال ۲۰۲۴ (۶ مهر ۴۰۳) اسرائیل دبیر کل حزب الله را ترور کرد؛ اقدامی که بالاگرفتن شدت جنگ بین دو طرف را رقم زد اما در نهایت یک آتش بس موقت اعلام شد که به موجب آن اسرائیل آزادی حرکت در حریم هوایی لبنان را برای خود محفوظ اعلام کرد.
در سال ۲۰۲۶ حزب الله مشارکت خود در جنگ علیه اسرائیل و در دفاع از ایران را اعلام کرد. در پی این موضع حزب الله، بمباران اسرائیل علیه لبنان شدت گرفت و بار دیگر نیروهای اسرائیلی وارد جنوب لبنان شدند.
نخستین دور مذاکرات مستقیم بین لبنان و اسرائیل
همزمان با تداوم تنش ها در جنوب لبنان، اولین دور مذاکرات مستقیم در چند دهه اخیر میان اسرائیل و لبنان به میزبانی وزارت امور خارجه آمریکا در ۱۴ آوریل ۲۰۲۶ (۲۵ فروردین ۴۰۵) اغاز شد. هیاتهای دو طرف، به نمایندگی یحیئیل لایتر و ندی حماده معوض سفیران اسرائیل و لبنان با نظارت مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا و در مقر وزارت خارجه این کشور با یکدیگر مذاکره کردند.
در همین حال، حزبالله همزمان با درگیری با اسرائیل در جنوب لبنان، پیش از آغاز این گفتوگوها، لغو آن را خواستار شده بود و شیخ نعیم قاسم دبیر کل حزب الله لبنان ادامه مذاکرات مستقیم با اسرائیل را نمایش مضحک و توهین آمیز برشمرد. با این حال، رئیسجمهور لبنان ابراز امیدواری کرد که این مذاکرات به پایان رنجهای کشورش پس از حمله اسرائیل به لبنان منجر شود.
نخستین دور مذاکرات مستقیم بین لبنان و اسرائیل حدود دو ساعت و نیم ادامه داشت و قرار شد که دورهای بعدی مذاکرات به منظور دستیابی به آتش بس و توقف حملات اسرائیل، ادامه داشته باشد. این نشست نخستین مذاکره مستقیم لبنان و اسرائیل در سطح عالی از سال ۱۹۹۳ به شمار می آمد.
نتایج نخستین دور مذاکرات مستقیم لبنان و اسرائیل
دو طرف لبنانی و اسرائیلی در پایان نخستین دور از مذاکرات مستقیم خود در واشنگتن توافق کردند که مذاکرات مستقیم در زمان و محلی که بعدا در مورد آن توافق خواهند کرد، ادامه داشته باشد. همچنین واشنگتن به عنوان میزبان این مذاکرات بر حق «اسرائیل» در دفاع از خود در برابر حزب الله تاکید کرد.
حمایت واشنگتن از برنامه دولت لبنان برای انحصار سلاح در دست نیروهای نظامی این کشور از دیگر موارد مورد توافق مذاکرات مزبور بود. همچنین واشنگتن ابراز امیدواری کرد که این مذاکرات به آتش بسی فراتر از آتش بس ۲۰۲۴ بین دو طرف منتهی شود.
ارزیابی مذاکرات مستقیم از سوی سفیر لبنان
سفیر لبنان در واشنگتن دور اول مذاکرات مستقیم را یک نشست مقدماتی و خوب توصیف کرد و گفت بر توقف تمام اشکال اقدامات تجاوزکارانه اسرائیل علیه لبنان تاکید شد.
به گفته وی همچنین هیات لبنانی بر لزوم حفظ حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان و بازگشت آوارگان به خانه های خود به منظورکاهش بحران شدید انسانی حاصل از تجاوزات اسرائیل تاکید کرد.
ارزیابی رژیم صهیونیستی از مذاکرات
رسانه های رژیم اسرائیل از جمله کانال ۱۲ تلویزیون این رژیم، به نقل از یحیئیل لایتر سفیر رژیم صهیونیستی در واشنگتن این مذاکرات را بسیار خوب ارزیابی کردند.
بنابر اعلام رسانه های اسرائیلی، لایتر اظهار داشت که در این گفت وگوها در مورد اهمیت حفظ امنیت مرزهای مشترک تاکید شد. از سوی دیگر روزنامه هاآرتص به نقل از برخی منابع اسرائیلی که به نام آنها اشاره ای نکرد، نوشت بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل آغاز مذاکرات با لبنان را مانوری برای به دست آوردن وقت برشمرد و در عین حال از میزبانی آمریکا از این مذاکرات قدردانی کرد.
پنج دوره مذاکرات مستقیم و انتقاد محافل مختلف داخلی لبنان
مذاکرات مستقیم لبنان و اسرائیل با نظارت آمریکا همچنان ادامه یافت بدون اینکه نتیجه قابل ذکری داشته باشد. در همین ارتباط خبرگزاری ملی لبنان چهارم تیر ماه، پایان دومین روز از پنجمین دور مذاکرات لبنان و رژیم اسرائیل در واشنگتن را اعلام کرد. آن زمان هیچ بیانیه یا موضع رسمی از سوی لبنان یا آمریکا در مورد موضوعات مورد بحث یا توافقات حاصل شده منتشر نشد. در مقابل، سازمان رادیو و تلویزیون رژیم صهیونیستی به نقل از منابع ناشناس گزارش داد که با وجود فضای مثبت حاکم بر مذاکرات بین ۲ طرف، هیچ توافقی حاصل نشده است.
دو روز بعد یعنی ششم تیر ماه برخی رسانه های لبنان نوشتند، لبنان و اسرائیل پس ازچهار روز مذاکرات در واشنگتن و در پی برگزاری دور پنجم گفت وگوها، یک توافقنامه چهارچوب امضا کردند. این توافق با حضور مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا، ندا حماده و یحیئیل لایتر در واشنگتن به امضا رسید.
هدف غایی این توافقنامه چهارچوب، پایان دادن به اشغال جنوب لبنان توسط اسرائیل و بازپسگیری تمامیت ارضی لبنان اعلام شد، اما در عین حال در متن آن هیچ اشارهای به عقبنشینی اسرائیل از خاک لبنان نشده است.
نبیه بری رئیس پارلمان لبنان با انتقاد شدید از توافق بیروت و تل آویو که با میانجی گری واشنگتن رخ داد، گفت: این توافق از توافق ۱۹۸۳ به مراتب بدتر است و ما با آن مقابله خواهیم کرد.
توافق ۱۷ می ۱۹۸۳( ۲۷ اردیبهشت ۱۳۶۲) بین لبنان و رژیم صهیونیستی و پس از جنگ ۱۹۸۲ لبنان و محاصره بیروت امضا شد. این قرارداد خواهان خروج نیروهای ارتش اسرائیل از بیروت بود و زمینه را برای عادی سازی روابط با اسرائیل فراهم میکرد. درطول مذاکرات برای امضای این توافق، لبنان تحت اشغال ارتش رژیم اسرائیل بود. حزب سوسیال ناسیونالیست لبنان نیز در بیانیهای اعلام کرد در حالی که قهرمانان مقاومت باشکوهترین حماسههای شجاعت، قهرمانی و جانفشانی را به ثبت میرسانند و مردم لبنان برای حفظ کرامت و حفاظت از حاکمیت کشورشان جانفشانی میکنند و از ویرانگری و آوارگی رنج میبرند، صحبت از دستیابی به «توافقنامه چارچوب» است که تحت نظارت و دیکتههای دولت آمریکا به امضا رسیده است؛ دولتی که در تجاوز و جنگ علیه لبنانی ها مشارکت دارد.
«حسن عزالدین» عضو فراکسیون وفاداری به مقاومت در پارلمان لبنان تأکید کرد که «توافق چارچوب» سند تسلیم و توافقی بدتر از توافق ۱۷ می است.
در همین ارتباط شیخ «ماهر حمود» رئیس اتحادیه جهانی علمای مقاومت نیز تأکید کرد که توافق چارچوب مبتنی بر تحریف واقعیتها و وارونه جلوه دادن حقایق روشن است، چرا که عقبنشینی دشمن از اراضی اشغالی را به خلع سلاح مقاومت که برای دفاع از لبنان و مانع تجاوز دشمن است، مرتبط کرده است.
وی همچنین تأکید کرد این توافق بخشی از یک طرح گسترده آمریکایی-اسرائیلی برای ترسیم مجدد نقشه منطقه به نفع منافع رژیم صهیونیستی و زمینهسازی برای عادیسازی روابط است.