به گزارش ایرنا، بیست و ششم ژوئیه هر سال (مصادف با چهارم اَمرداد) در سال ۲۰۱۵ از سوی کنفرانس عمومی یونسکو «روز جهانی حفاظت از اکوسیستم مانگرو» تصویب شد تا برای افزایش آگاهی در مورد اهمیت جنگلهای مانگرو به عنوان «اکوسیستمی منحصربهفرد، ویژه و آسیبپذیر» و ترویج راهحلهایی برای مدیریت، حفاظت و استفاده پایدار از آنها تلاش شود و این روز در سال جاری فرصتی است تا چالشهای پیش روی این جنگلهای شگفتانگیز بویژه در جنگهای اخیر آمریکایی صهیونسیتی علیه جمهوری اسلامی ایران که به بخش عظیمی از این اکوسیستم خاص بویژه در جنوب کشور آسیب وارد کردهاست در مورد بررسی قرار گیرد.
جنگلهای مانگرو یکی از اکوسیسـتمهای ارزشـمند دنیا محسوب میشوند و با سایر اکوسیستمهای جنگلی تفاوت اساسی دارندزیرا مانگروها جوامع جنگلی ویژه ای هستند که به دلیل تنوع استقرار خود با شرایط اکوتونی ( بوم مرز) که در گذرگاه آب و خشکی حاکم است، سازگاری پیدا کردهاند.
پژوهشگر مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر گفت: این جنگلها در ایران در سواحل و جزایر خلیج فارس و دریای عمان واقع شده و از خلیج گواتر در شرق (دریای عمان) شروع شده و تا خلیج نایبند در غرب خلیج فارس گستردهاند، مانگروهای ایران از دو گونه انحصاری حرا و چندل تشکیل شدهاند و برای رشد و توسعه در محیط ویژه خود به طور مداوم تحت تأثیر جزرومد دریا و غرقاب قرار دارد و اقدام به تولید ریشههای هوایی، بذرهای زندهزا و تغییر درآناتومی برگ کردهاند.
پرویز غلامی افزود: مانگروها (حرا) ویژگیهـای ارزشمند فراوانی دارند که جلوگیـری از فرسـایش خـاک، زیسـتگاه مناسـب بـرای گونههـای آبزی وسخت پوستان، پناهگاه حیات وحش بویژه پرندگان، محافظـت از نواحی سـاحلی در مقابـل توفانهای دریایـی، ذخیرهسـازی مقدارزیـادی از کربـن آبی، جذب کننده فلزات سنگین و آلودگیهای نفتی و علوفه برای دام تنها بخشی از کارکرد این اکوسیستم منحصر به فرد است.
وی ادامه داد: از نظر وسعت، جنگلهای مانگرو ایران در رتبه ۴۳ دنیا و جایگاه ۱۰ را در آسیا دارد و در میان کشورهای حاشیه خلیج فارس بیشترین سطح جنگلهای طبیعی مانگرو در کشور ما قرار دارد.
غلامی بیان کرد: جنگلهای مانگرو استان بوشـهر حدود ۳۲۵ هکتار مساحت دارد و پس از استانهای هرمزگان و سیستان و بلوچستان سومین استان کشور در این بخش به شمار میرود که این جنگلهای ارزشمند از جملـه منـاطق حـساس اکولوژیک استان بوشهر بیشتر در خوریات بساتین، هاله، بیدخون و مله گنزه رویش دارند.
وی گفت: بنابر مقالات و گزارشهای علمی صورت گرفته توسط محققان و کارشناسان این جنگلها با تهدیـدهای زیادی از جمله ورودآلایندههـای صـنعتی و نفتی به ویژه در منطقه پارس جنوبی، توسعه و گسترش جادهها و مسیرهای دسترسی غیر ضروری، گسترش صنایع تکثیر میگو و ماهی در مجاورت آنها، اختلال در جریان های هیدرولوژیک این جنگلها، برداشت چوب،پـساب و پـسماندهای خـانگی، آفات و بیماری ها، گردشگری بدون زیرساخت مناسب، پیشروی ماسهها در بستر جنگلهای مانگرو به علت تغییر اقلیم از طریق افزایش سطح آب اقیانوسها، برداشت غیرمجاز برگ و سرشاخه حرا برای تغذیه دام و در ماه های اخیر نیز معضلی به نام جنگ در جنوب کشور روبـه رو شدهاست.
این عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی بوشهر افزود: بروز جنگ در منطقه خلیج فارس و تخریب چاههای نفتی و اسکلههای بارگیری نفت و بمباران نفتکشها و تخلیه سوخت قاچاق توسط قاچاقچیان سوخت در دریا همچنین از بین رفتن تأسیسات نفتی و پتروشیمی در جنوب کشور و بویژه استان بوشهر، باعث شناورشدن مواد نفتی در سطح دریای عمان و خلیج فارس و آلودگی منابع آبی شدهاست.
غلامی ادامه داد: آرامش آب در خورهای طبیعی محل استقرار و رشد جنگل های مانگرو، شرایط مناسبی را برای رسوب مواد نفتی معلق در آب دریا و فلزات سنگین فراهم کردهاست طوریکه آثار رسوب مواد نفتی در رویشگاههای مانگرو در استان بوشهر و هرمزگان قابل مشاهده است.
پژوهشگر دیگر مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی بوشهر گفت: رسوب مواد نفتی در کف جنگلهای مانگرو، باعث سفت شدن و غیرقابل نفوذ شدن خاک کف جنگل شده که علاوه بر جلوگیری از تهویه خاک، باعث خفگی و درنهایت مرگ درختان جنگلی شدهاست.
حسن کازرونی افزود: با توجه به اینکه برخی تحقیقات از جمله پژوهش مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع با آزمایشهایی که روی الگوهای ژنتیکی گیاهی در غرب و جنوب غرب کشور انجام دادهاست، بقایای همه فلزات سنگین را در تنه، ریشه و برگ درختان منطقه مشاهده کردند، لازم است همه این موارد مستندسازی و به مجامع بینالمللی مانند سازمان ملل، سازمان خواروبار جهانی (فائو)، کنوانسیون حفاظت از تنوع زیستی و تمام پروتکلهای بینالمللی مرتبط با بیابانزدایی و تنوع زیستی منعکس شود زیرا وقتی جنگ، محیط زیست را هدف قرار میدهد، قربانی تنها یک ملت نیست، بلکه میراث مشترک بشریت آسیب میبیند و این تخریب اکوسیستمهای خاص، تهدیدی است که دیریا زود همه زیست کُره را در بر خواهد گرفت.
وی اظهار کرد: ضروری است حفاظت از رویشگاههای فعلی، احیای جنگلهای مانگرو و بویژه گونه حرا در قالب طرحهای با در نظر گرفتن انتقادهای علمی کارشناسان (عدم کاشت در ساحلهای گِلی و جانمایی مناسب در رویشگاه های این گونه در آمایش سرزمینی) با کمک صنایع و شرکتهای مستقر در منطقه در قالب مسئولیتهای اجتماعی در اولویت قرار گیرد.
کازرونی یادآورشد: گرچه فشارهای انسانی و اقلیمی همچنان تهدیدی جدی برای این اکوسیستمها هستند، اما باید با اخذ سیاستهای حفاظتی و پروژههای احیای اکولوژیکی،روند تخریب به وسیله جنگ را نیز کاهش دهیم،زیرا معتقدیم جنگلهای مانگرو (حرا) میتوانند در دهههای آینده نقش پررنگتری در حفاظت از سواحل و مقابله با تغییرات اقلیمی ایفاکنند.
