حملات جدید به مسیرهای کشتیرانی در دریای سرخ و تشدید درگیریها میان آمریکا و ایران، نگرانی سرمایهگذاران درباره امنیت عرضه نفت را افزایش داد. همزمان تهدیدات مطرح شده درباره احتمال اختلال در تردد نفتکشها از تنگه بابالمندب، مهمترین عامل رشد قیمتها بود. قیمت نفت در ماه آوریل و در اوج جنگ رمضان به ۱۲۶دلار در هر بشکه رسید، اما در اواخر ماه میبه زیر ۱۰۰دلار بازگشت و سپس در اوایل جولای، در پی امیدواریها به آتشبس تا ۷۱دلار کاهش یافت.
با این حال، پس از فروپاشی تفاهمنامه میان آمریکا و ایران و آغاز دوباره درگیریها در خلیج فارس، قیمتها بار دیگر صعودی شدند. فاتح بیرول رئیس آژانس بینالمللی انرژی IEA)، هشدار داد دیگر جایی برای خوشبینی و سهلانگاری وجود ندارد. با این حال پس از آغاز دوباره درگیریها در خلیج فارس و بسته شدن مجدد تنگه هرمز، قیمت نفت تا ۹۴دلار بالا آمد، اما پس از اینکه یمن محاصره دریایی عربستان را آغاز کرد و دو نفتکش سعودی در دریای سرخ مورد هدف قرار گرفتند، قیمت نفت برنت در معاملات روز پنجشنبه هفته گذشته به محدوده ۱۰۲دلار رسید. البته دیروز جمعه (در آخرین روز کاری هفته میلادی) و در زمان نگارش این گزارش، نفت برنت تا محدوده ۹۸دلار و نفت آمریکا تا حدود ۹۰دلار عقب نشست. با وجود این کاهش روزانه، نفت برنت ۱۰درصد و نفت WTI حدود ۸درصد رشد هفتگی را ثبت کردند. بهای نفت برنت حدود دو هفته پیش در محدوده ۷۶دلار به ازای هر بشکه قرار داشت که طی این مدت حدود ۲۴دلار معادل ۳۰ درصد افزایش یافته است.
با این حال، پس از فروپاشی تفاهمنامه میان آمریکا و ایران و آغاز دوباره درگیریها در خلیج فارس، قیمتها بار دیگر صعودی شدند. فاتح بیرول رئیس آژانس بینالمللی انرژی IEA)، هشدار داد دیگر جایی برای خوشبینی و سهلانگاری وجود ندارد. با این حال پس از آغاز دوباره درگیریها در خلیج فارس و بسته شدن مجدد تنگه هرمز، قیمت نفت تا ۹۴دلار بالا آمد، اما پس از اینکه یمن محاصره دریایی عربستان را آغاز کرد و دو نفتکش سعودی در دریای سرخ مورد هدف قرار گرفتند، قیمت نفت برنت در معاملات روز پنجشنبه هفته گذشته به محدوده ۱۰۲دلار رسید. البته دیروز جمعه (در آخرین روز کاری هفته میلادی) و در زمان نگارش این گزارش، نفت برنت تا محدوده ۹۸دلار و نفت آمریکا تا حدود ۹۰دلار عقب نشست. با وجود این کاهش روزانه، نفت برنت ۱۰درصد و نفت WTI حدود ۸درصد رشد هفتگی را ثبت کردند. بهای نفت برنت حدود دو هفته پیش در محدوده ۷۶دلار به ازای هر بشکه قرار داشت که طی این مدت حدود ۲۴دلار معادل ۳۰ درصد افزایش یافته است.
نفت، والاستریت را قرمزپوش کرد
افزایش قیمت نفت بار دیگر نگرانیها درباره افزایش هزینههای انرژی، فشارهای تورمی و تاثیر آن بر رشد اقتصاد جهانی را تشدید کرده است. همزمان با عبور قیمت نفت برنت از مرز ۱۰۰دلار، بازارهای مالی آمریکا روز پنجشنبه با ریزش مواجه شدند؛ رخدادی که نگرانی سرمایهگذاران از بازگشت فشارهای تورمی و احتمال ادامه سیاستهای انقباضی فدرالرزرو را افزایش داده است. در معاملات روز پنجشنبه، شاخص نزدک بیش از ۲درصد افت کرد، S&P۵۰۰ بیش از یک درصد کاهش یافت و داوجونز بیش از ۵۷۰واحد عقب نشست. از سوی دیگر، بازار طلای جهانی نیز از این تحولات بینصیب نماند و با افزایش بازده اوراق خزانهداری آمریکا و تقویت ارزش دلار، جذابیت داراییهای بدون سودی مانند طلا کاهش یافت و قیمت این فلز گرانبها دیروز به حدود ۴۰۶۰ افت کرد.
هرمز قفل شد
رویترز به نقل از شرکت رهگیری کشتی «کپلر» گزارش داد که در ۲۳ژوئیه (پنجشنبه هفته گذشته) تنها یک نفتکش از تنگه هرمز عبور کرد، در حالی که یک روز قبل این تعداد سه نفتکش بود. همچنین در همین روز هیچ کشتیای وارد تنگه هرمز نشد. تنها نفتکش عبوری، ابرنفتکش «نیوجاینت» بود که با ۲میلیون بشکه نفت عراق به مقصد بندر ریژائوی چین حرکت کرد.
همزمان، عربستان پس از اختلال در صادرات از هرمز، بخشی از محمولههای نفتی خود را بهجای بنادر دریای سرخ، از بندر سیدی کریر مصر در ساحل مدیترانه عرضه میکند. برخی نفتکشها نیز بهجای عبور از بابالمندب، مسیر طولانیتر کانال سوئز را انتخاب کردهاند. برخلاف هرمز، تردد نفتکشها در بابالمندب همچنان ادامه دارد و در یک روز ۳۲کشتی کالابر از این گذرگاه عبور کردهاند که ۹فروند آنها حامل نفت خام بودند. با این حال، تغییر مسیر کشتیها به کانال سوئز، زمان سفر به آسیا را تا چند برابر افزایش میدهد و هزینه حمل را بهطور قابل توجهی بالا میبرد؛ موضوعی که فشار بیشتری بر بازار جهانی انرژی وارد میکند.
همزمان، عربستان پس از اختلال در صادرات از هرمز، بخشی از محمولههای نفتی خود را بهجای بنادر دریای سرخ، از بندر سیدی کریر مصر در ساحل مدیترانه عرضه میکند. برخی نفتکشها نیز بهجای عبور از بابالمندب، مسیر طولانیتر کانال سوئز را انتخاب کردهاند. برخلاف هرمز، تردد نفتکشها در بابالمندب همچنان ادامه دارد و در یک روز ۳۲کشتی کالابر از این گذرگاه عبور کردهاند که ۹فروند آنها حامل نفت خام بودند. با این حال، تغییر مسیر کشتیها به کانال سوئز، زمان سفر به آسیا را تا چند برابر افزایش میدهد و هزینه حمل را بهطور قابل توجهی بالا میبرد؛ موضوعی که فشار بیشتری بر بازار جهانی انرژی وارد میکند.
فایننشال تایمز نیز در گزارشی نوشت: واشنگتن تلاش میکند حرکت کشتیرانی را از طریق بهاصطلاح «مسیر عمانی» ادامه دهد، در حالی که تهران تاکید کرده که اجازه عبور کشتیها را تنها براساس شروط خود خواهد داد و هر کشتی که بدون هماهنگی با ایران از این مسیر استفاده کند، هدفی مشروع محسوب میشود. افسران ارشد بازنشسته نیروی دریایی به فایننشال تایمز گفتهاند که مشکل اساسی این است که آمریکا نمیتواند تهدید موشکها و پهپادهای ایران را بهطور کامل از بین ببرد و این موضوع باعث شده شرکتهای کشتیرانی و بیمه در ازسرگیری تردد عادی مردد باشند. به گزارش فایننشالتایمز، اعلام یمن برای اعمال محاصره کشتیهای عازم بنادر عربستان باعث تغییر مسیر شماری از نفتکشها شده و به افزایش قیمت نفت کمک کرده است. این موضوع تلاشهای دونالد ترامپ برای کاهش قیمت سوخت پیش از انتخابات میاندورهای را با تهدیدی جدی مواجه ساخته است.
۲.۵ میلیون دلار هزینه دور زدن هرمز
رویترز نیز در گزارشی نوشت: اگر نفتکشهای عربستان نتوانند از تنگههای هرمز و بابالمندب عبور کنند ناچارند قاره آفریقا را دور بزنند. در این صورت، سفر یک نفتکش از بندر ینبع عربستان به تایوان از ۱۹روز به ۴۸ روز افزایش مییابد. هزینه سوخت نیز به بیش از ۲.۵ میلیون دلار میرسد. علاوه بر این، نفتکشهای غولپیکر بهدلیل محدودیتهای کانال سوئز نمیتوانند با ظرفیت کامل عبور کنند و باید بخشی از محموله خود را از طریق خط لوله «سومد» منتقل و دوباره در دریای مدیترانه بارگیری کنند. حتی خط لوله «سومد» هم حداکثر توان انتقال ۲.۵ میلیون بشکه در روز را دارد، در حالی که صادرات روزانه نفت عربستان حدود ۷میلیون بشکه است.
به همین دلیل، از نگاه بازار جهانی، هیچ مسیر عملیاتی و کمهزینهای نمیتواند جای هرمز و بابالمندب را بگیرد. با این حال بررسیها نشان میدهد صادرات نفت خام عربستان در ماه میبرای سومین ماه متوالی کاهش یافت و به کمترین سطح ثبتشده از آغاز آمارهای جودی در سال ۲۰۰۲ رسید. صادرات نفت عربستان در ماه میبه روزانه ۳میلیون و ۴۳۴هزار بشکه کاهش یافت.
شمارش معکوس برای نفت ۱۲۰ دلاری
روزنامه گاردین در گزارشی تاکید کرد که اختلال در دو شریان حیاتی تجارت نفت، بار دیگر این هراس را ایجاد کرده که قیمت نفت ممکن است به اوج ۱۲۰دلار در هر بشکه برسد؛ سناریویی که پس از سالها تورم هزینههای انرژی، ضربه سختی به معیشت خانوارها و اقتصاد جهانی وارد خواهد کرد.
سایت اویلپرایس نیز با اشاره به افزایش قیمت نفت نوشت: براساس دادههای AAA، قیمت بنزین در آمریکا بار دیگر به بالای ۴دلار برای هر گالن رسیده است؛ موضوعی که ممکن است روند بازگشت به میز مذاکره را پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر سرعت ببخشد چراکه دغدغههای مربوط به قیمت سوخت احتمالا در صدر اولویتهای رأیدهندگان قرار خواهد گرفت. به گفته اریک ناتال از مؤسسه «ناینپوینت پارتنرز» تولید نفت در خاورمیانه همچنان ۷ تا ۸میلیون بشکه در روز کمتر از سطوح پیش از جنگ است و ذخایر خشکی جهانی نیز در سطوح فصلی نزدیک به کمترین میزان تاریخی خود قرار دارند. افزون بر این، ذخایر استراتژیک نفت آمریکا به سطوح خطرناکی از کاهش نزدیک شده و ذخایر کشورهای عضو OECD (سازمان همکاری و توسعه اقتصادی) نیز افت شدیدی را تجربه کردهاند. همه این موارد نشان میدهند که قیمت نفت به حرکت صعودی خود ادامه خواهد داد، مگر اینکه نشانههایی از تمایل ایالات متحده یا ایران، یا هر دو طرف، برای آغاز گفتوگوهای صلح نمایان شود.
اثر قیمت نفت بر تورم
بیبیسی انگلیسی هم گزارش داد: افزایش قیمت نفت و تداوم درگیریها میتواند تورم را در بسیاری از کشورها از جمله بریتانیا و آمریکا افزایش دهد و در نتیجه قیمتها را برای مصرفکنندگان بالاتر ببرد. افزایش قیمت نفت معمولا باعث گرانتر شدن بنزین و گازوئیل میشود. در حالی که رانندگان مستقیما تحت تاثیر قرار میگیرند، خانوارها نیز ممکن است شاهد افزایش قیمت سایر کالاها، مانند مواد غذایی باشند. زیرا کسبوکارها هزینههای بالاتر حملونقل را به مشتریان منتقل میکنند. جاناتان ریموند مدیر سرمایهگذاری در شرکت کوییلتر شویوت گفت: سوخت و انرژی گرانتر میتواند در سراسر اقتصاد اثر موجی ایجاد کند، هزینههای کسبوکارها را بالا ببرد و در نهایت به قیمت مواد غذایی و سایر کالاها منتقل شود.
باکس: درآمد دلاری نفت ایران 1.5 برابر شد
خبرگزاری فارس نیز نوشت: براساس اطلاعات رسیده از وزارت نفت، درآمد نفتی ایران از فروردین تا تیرماه امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل 1.5 برابر شد. این درآمد علیرغم شرایط جنگی حاکم بر کشور بهدست آمده است. در چهار ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۵، درآمد نفتی 7.5 میلیارد دلاری وصول شد؛ رقمی که در چهار ماهه ابتدای پارسال کمتر از ۵میلیارد دلار بود. همچنین با وجود محاصره آمریکا، پنجشنبه شب گذشته یک نفتکش منتسب به ناوگان ایران از آبهای آزاد وارد دریای عمان شد. این در حالی است که بیش از یک هفته است که ترامپ برای دومین بار دستور اعمال محاصره دریایی علیه ایران را با نقض تفاهمنامه بین دو کشور صادر کرده.
رویترز نیز به نقل از منابع تجاری گزارش داد: پالایشگاههای مستقل استان شاندونگ چین در حال مذاکره با فروشندگان ایرانی برای خرید محمولههای تازه هستند. در همین حال، پالایشگاههای چینی خرید نفت روسیه را نیز افزایش دادهاند. زیرا ازسرگیری حملات و محدودیتهای کشتیرانی در تنگه هرمز، عرضه نفت خاورمیانه را با اختلال مواجه کرده است. چین بزرگترین خریدار نفت ایران و روسیه بهشمار میرود. در دوره آتشبس کوتاهمدت، برخی از این پالایشگاهها بهدلیل عرضه فراوان، نفت کشورهای خاورمیانه را با قیمتهای پایین خریداری کرده بودند، اما با تشدید دوباره تنشها و اختلال در رفتوآمد کشتیها از تنگه هرمز، بار دیگر به سمت ایران روی آوردهاند.
∎