به گزارش گروه ورزشی خبرگزاری دانشجو، امروزه بازی‌های آسیایی پس از المپیک، بزرگ‌ترین رویداد چندرشته‌ای جهان به شمار می‌روند؛ آوردگاهی که هر چهار سال یک‌بار، بهترین ورزشکاران قاره کهن را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد. اما کمتر کسی می‌داند داستان شکل‌گیری این مسابقات به سال‌هایی بازمی‌گردد که آسیا هنوز درگیر پیامدهای جنگ جهانی دوم بود و بسیاری از کشورهای آن تازه مسیر استقلال و هویت ملی خود را آغاز کرده بودند.

در آن سال‌ها، رهبران آسیایی به این نتیجه رسیدند که ورزش می‌تواند زبان مشترک ملت‌ها باشد؛ زبانی که فراتر از سیاست و مرزهای جغرافیایی، مردم را به یکدیگر نزدیک کند. از همین رو، ایده برگزاری مسابقاتی مشابه المپیک، اما ویژه کشورهای آسیایی، شکل گرفت؛ ایده‌ای که امروز و پس از گذشت ۷۵ سال، به یکی از مهم‌ترین رویدادهای ورزشی جهان تبدیل شده است.

ریشه‌های بازی‌های آسیایی؛ پیش از تولد رسمی

پیش از آنکه بازی‌های آسیایی متولد شوند، مسابقاتی تحت عنوان «بازی‌های خاور دور» از سال ۱۹۱۳ میان چین، ژاپن و فیلیپین برگزار می‌شد. این رقابت‌ها نخستین تلاش جدی برای گردهم آوردن کشورهای آسیایی در عرصه ورزش بودند، اما وقوع جنگ جهانی دوم و اختلافات سیاسی میان کشورها باعث توقف آن شد.

در سال ۱۹۳۴ نیز هند میزبان «بازی‌های آسیای غربی» بود، اما این رویداد نیز عمر کوتاهی داشت. با پایان جنگ جهانی دوم و استقلال بسیاری از کشورهای آسیایی، بار دیگر زمزمه ایجاد یک رویداد فراگیر برای قاره آسیا شنیده شد.

نهرو، مردی که تاریخ را تغییر داد

در سال ۱۹۴۷، جواهر لعل نهرو، نخست‌وزیر وقت هند، کنفرانسی با عنوان «روابط آسیایی» را در دهلی‌نو برگزار کرد. در همین نشست بود که گورو دات سوندی، عضو هندی کمیته بین‌المللی المپیک، پیشنهاد برگزاری بازی‌های آسیایی را مطرح کرد.

او معتقد بود آسیا نیازمند رویدادی است که بتواند ملت‌های این قاره را زیر یک پرچم مشترک گرد هم آورد. این پیشنهاد با استقبال گسترده کشورهای حاضر روبه‌رو شد و سرانجام در سال ۱۹۴۹، «فدراسیون بازی‌های آسیایی» (AGF) به طور رسمی تأسیس شد.

نخستین قدم؛ دهلی‌نو ۱۹۵۱

تنها دو سال پس از تأسیس فدراسیون، نخستین دوره بازی‌های آسیایی از ۴ تا ۱۱ مارس ۱۹۵۱ در دهلی‌نو برگزار شد. در آن دوره، ۴۸۹ ورزشکار از ۱۱ کشور آسیایی در ۶ رشته ورزشی و ۵۷ ماده به رقابت پرداختند.

ژاپن با کسب ۲۴ مدال طلا به عنوان نخست دست یافت و ایران نیز با ۸ مدال طلا و قرار گرفتن در رتبه سوم، عملکردی درخشان از خود به نمایش گذاشت؛ اتفاقی که نشان می‌داد ایران از همان ابتدا یکی از قدرت‌های ورزش آسیا محسوب می‌شود.

ژاپن؛ نخستین امپراتور آسیا

اگر بخواهیم از یک کشور به عنوان نخستین قدرت تاریخ بازی‌های آسیایی نام ببریم، بدون تردید ژاپن خواهد بود. این کشور از سال ۱۹۵۱ تا ۱۹۷۸ در تمامی ادوار برگزار شده، عنوان نخست جدول مدال‌ها را به خود اختصاص داد.

ژاپن در دهلی‌نو، مانیل، توکیو، جاکارتا، بانکوک و حتی تهران ۱۹۷۴، بالاتر از سایر رقبا ایستاد و هشت دوره متوالی قهرمان آسیا شد. در آن سال‌ها، بسیاری اعتقاد داشتند که شکستن سلطه ژاپنی‌ها غیرممکن است.

چین و آغاز یک عصر جدید

اما در سال ۱۹۸۲، همه چیز تغییر کرد. بازی‌های آسیایی دهلی‌نو شاهد ظهور قدرتی بود که قرار بود برای دهه‌ها بر ورزش آسیا حکومت کند؛ چین.

چینی‌ها که از دهه ۱۹۷۰ سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در ورزش آغاز کرده بودند، در دهلی‌نو برای نخستین بار به صدر جدول مدال‌ها رسیدند و از آن زمان تاکنون، در تمامی ادوار بازی‌های آسیایی جایگاه نخست را حفظ کرده‌اند.

سلطه چین بر بازی‌های آسیایی به حدی بوده که این کشور اکنون با ۱۱ عنوان قهرمانی، پرافتخارترین کشور تاریخ این مسابقات محسوب می‌شود. ژاپن با ۸ عنوان در رتبه دوم قرار دارد و کره جنوبی نیز همواره یکی از مدعیان اصلی بوده است.

تهران ۱۹۷۴

مدال بازی های آسیایی 1974 تهران 

 تهران در سال ۱۹۷۴ میزبان هفتمین دوره این مسابقات بود و نام خود را برای همیشه در تاریخ بازی‌های آسیایی ثبت کرد.

تهران نخستین شهر در غرب آسیا بود که میزبانی این مسابقات را برعهده گرفت.

مروری بر ادوار بازی‌های آسیایی

- ۱۹۵۱؛ دهلی‌نو (هند) – قهرمان: ژاپن

- ۱۹۵۴؛ مانیل (فیلیپین) – قهرمان: ژاپن

- ۱۹۵۸؛ توکیو (ژاپن) – قهرمان: ژاپن

- ۱۹۶۲؛ جاکارتا (اندونزی) – قهرمان: ژاپن

- ۱۹۶۶؛ بانکوک (تایلند) – قهرمان: ژاپن

- ۱۹۷۰؛ بانکوک (تایلند) – قهرمان: ژاپن

- ۱۹۷۴؛ تهران (ایران) – قهرمان: ژاپن

- ۱۹۷۸؛ بانکوک (تایلند) – قهرمان: ژاپن

- ۱۹۸۲؛ دهلی‌نو (هند) – قهرمان: چین

- ۱۹۸۶؛ سئول (کره جنوبی) – قهرمان: چین

- ۱۹۹۰؛ پکن (چین) – قهرمان: چین

- ۱۹۹۴؛ هیروشیما (ژاپن) – قهرمان: چین

- ۱۹۹۸؛ بانکوک (تایلند) – قهرمان: چین

- ۲۰۰۲؛ بوسان (کره جنوبی) – قهرمان: چین

- ۲۰۰۶؛ دوحه (قطر) – قهرمان: چین

- ۲۰۱۰؛ گوانگژو (چین) – قهرمان: چین

- ۲۰۱۴؛ اینچئون (کره جنوبی) – قهرمان: چین

- ۲۰۱۸؛ جاکارتا و پالمبانگ (اندونزی) – قهرمان: چین

- ۲۰۲۲ (برگزار شده در ۲۰۲۳)؛ هانگژو (چین) – قهرمان: چین

- ۲۰۲۶؛ آیچی و ناگویا (ژاپن)

از ۱۱ کشور تا ۴۵ کشور

شاید بزرگ‌ترین تفاوت میان بازی‌های آسیایی ۱۹۵۱ و ۲۰۲۶ را بتوان در ابعاد این رویداد مشاهده کرد. نخستین دوره مسابقات با حضور ۱۱ کشور و کمتر از ۵۰۰ ورزشکار برگزار شد، اما اکنون بیش از ۴۵ کشور و منطقه و نزدیک به ۱۵ هزار ورزشکار در این رویداد حضور پیدا می‌کنند.

همچنین تعداد رشته‌های ورزشی از ۶ رشته به بیش از ۴۰ رشته افزایش یافته است. ورزش‌های الکترونیک، هنرهای رزمی ترکیبی، پدل و چندین رشته نوظهور دیگر نشان می‌دهند که بازی‌های آسیایی همواره خود را با تحولات ورزش جهان هماهنگ کرده‌اند.

رکوردهایی که هنوز پابرجا هستند

چین با بیش از سه هزار مدال طلا، پرافتخارترین کشور تاریخ بازی‌های آسیایی است. ژاپن و کره جنوبی نیز در رده‌های بعدی قرار دارند. از سوی دیگر، تایلند با میزبانی چهار دوره، رکورددار برگزاری این مسابقات است و تهران همچنان تنها شهر ایرانی میزبان بازی‌های آسیایی به شمار می‌رود.

نکته جالب دیگر اینکه بازی‌های آسیایی ۲۰۲۲ هانگژو، با حضور بیش از ۱۲ هزار ورزشکار، بزرگ‌ترین دوره تاریخ این مسابقات لقب گرفت؛ رکوردی که انتظار می‌رود در ناگویا ۲۰۲۶ شکسته شود.

ناگویا؛ آغاز فصل بیستم

اکنون و در آستانه آغاز بیستمین دوره بازی‌های آسیایی در ژاپن، این رویداد وارد هفتاد و پنجمین سال حیات خود شده است. مسابقاتی که روزی با حضور تنها ۱۱ کشور آغاز شد، امروز به نماد اتحاد، دوستی و رقابت سالم در قاره آسیا تبدیل شده است.

شاید اگر جواهر لعل نهرو و گورو دات سوندی امروز زنده بودند، هرگز تصور نمی‌کردند رویایی که در سال ۱۹۴۷ در دهلی‌نو متولد شد، روزی میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان به خود جذب کند.

هفتاد و پنج سال از روشن شدن نخستین مشعل بازی‌های آسیایی گذشته است، اما داستان این مسابقات همچنان ادامه دارد؛ داستانی که از دهلی‌نو آغاز شد، از تهران و پکن و دوحه گذشت و حالا در ناگویا، فصل تازه‌ای از آن نوشته خواهد شد.

انتهای پیام/