گروه ایران: ماسههای بادی ذرات ریز رسوبی با قطر ۰.۶ تا ۲ میلیمتر هستند که بهراحتی با باد جابهجا میشوند؛ دانههای ماسه بادی بسیار گرد و صیقلی هستند و بهطور معمول از نظر اندازه یکنواختند.
به گزارش ایرنا،تماشای یک ذره از ماسه بادی زیر میکروسکوپ، چشم ما را با یکی از زیباترین احجام دایرهای دنیا آشنا میکند؛ باورکردنی نیست که یک ذره ماسه شبیه یک گوی شیشهای بسیار کوچکِ شفاف باشد، تماشای دانههای ریز ماسه بادی زیر میکروسکوپ تجربهای است که میتواند برای هر گردشگری در کویر لوت اعجابانگیز باشد.
غوغای تپههای ماسهای در ریگ یلان
ماده اصلی تشکیلدهنده ماسههای بادی سیلیس است؛ سیلیس بهواسطه مقاومت بالا و زِبری که دارد و از آنجایی که جدایش آن دشوار است در معادن غیرسیلیسی بهعنوان یک ماده زائد دور ریخته میشود اما سیلیسهای نهفته در دل ذرات ماسه در بیابان لوت طی میلیونها سال مناظری بدیع و فرازمینی را خلق کردهاند.
در «ریگ یلان» که یکی از زیباترین پهنههای بیابان جهانی لوت در استان کرمان است از این نوع مناظر و تپههای ماسهای بهوفور میتوان دید؛ جالب اینکه ماسههای بیابان لوت با کویر مرنجاب کاشان و آران و بیدگل از نظر ترکیب متفاوتند و همین تفاوت موجب ایجاد رنگهای خاص و جلوههای بینظیری از ماسهها شده است.
به گفته برخی از کارشناسان، براساس تحقیقاتی که در سال ۲۰۱۹ میلادی انجام شده حدود پنج میلیون هکتار ماسهزار در ایران وجود دارد یعنی حدود سه تا چهار درصد مساحت کشور را ماسهزارها و تپههای ماسهای فرا گرفته است، ظرفیت خوبی که از طریق آن می توان درآمدزایی کرد.
ستارهها و امواج دریا در بیابان
به گفته حسام احمدیبیرگانی استاد منابع طبیعی و بیابانزُدایی، جادوی باد و میزان ماسهها میتواند اشکال مختلفی از تپهها را ایجاد کند و امروز تپههای ماسهای در طبیعت چهرههای متفاوتی از جمله طولی یا خطی، عرضی شبیه امواج دریا، هلالی و همچنین ستارهای دارند.
وی که درباره ماسههای بادی تحقیقات زیادی داشته است، اعتقاد دارد ممکن است حرکت این ماسهها به سمت زیرساختها خطراتی داشته باشد، گاهی نیز طوفان گردوغبار محلی ایجاد میکند ولی میتوان این تهدیدها را به فرصت تبدیل کرد؛ بسیاری از افراد در جهان آرزوی دیدن تصاویر و منظرههایی را دارند که با ماسههای بادی شکل میگیرد.
این استاد دانشگاه که مطالبی درباره ماسههای بادی در نشست علمی سالگرد ثبت جهانی لوت ارائه کرده است، تاکید دارد که تپههای ماسهای فقط بلایای طبیعی نیستند و این قدرت ماست که از آن درآمدزایی کنیم، استفاده از مواهب طبیعی چیزی است که اجداد ما نیز انجام دادهاند؛ اینکه تهدیدها را به فرصت تبدیل کنیم و جوامع بومی از منافع آن بهرهمند شوند، هنر ماست و نشان میدهد علم داریم.
ماسههای پرکاربرد
تاکنون روشهای مختلفی برای درآمدزایی از ماسه های بادی از طریق فناوری در دنیا ارائه شده است؛ به گفته احمدیبیرگانی، مبدع این فناوریها نیز کشور فنلاند بوده که حدود ۶ ماه از سال درگیر سرما و یخبندان است؛ در فنلاند باتریهایی با این مواد درست کردهاند چرا که ماسههای بادی میتوانند گرما را به میزان زیادی در خود ذخیره کنند.
این استاد دانشگاه تاکید دارد که اگر ما هم بخواهیم تولید ناخالص داخلی را افزایش دهیم از دل همین تهدیدات مثل ماسههای بادی میتوان فرصت ایجاد کرد؛ ماسه در زمینه های مختلف مانند فضای سبز، ایجاد پارکهای ساحلی و زمین برای فوتبال یا والیبال ساحلی کاربرد دارد، از طرفی اگر بخواهیم در زمینه برندسازی شهرها و روستاها کار کنیم، برگزاری رویدادی از جمله ساخت مجسمه ماسهای در یکی از مناطق حاشیه بیابان لوت میتواند یک ایده باشد.
حفظ چهره ماسهزارها
رعایت ضوابط ثبت جهانی درباره کویر لوت و عدم دستکاری در طبیعت یکی از موارد مورد تاکید کارشناسان است؛ به گفته احمدیبیرگانی، در دنیا برای استفاده بهینه از ماسهزارها با هدف رونق گردشگری چند نکته و شیوهنامه باید مدنظر باشد؛ نخست اینکه گردشگران برای چشمانداز پول میدهند بنابراین مهم است که ماسهزار چشمانداز طبیعی خود را حفظ کند و باید از اقداماتی از جمله ساختمانسازی که چندین سال قبل در بیابان لوت نیز انجام شده، پرهیز کنیم.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه مسیر دسترسی گردشگران به این عناصر طبیعی باید استاندارد باشد، افزود: مسیر دسترسی فراوان یکی از چالشها در بیابان لوت است و نباید اینطور باشد که هر گردشگر از هرجا که بخواهد وارد چشماندازها میشود.
وی با تاکید بر اینکه نباید منظره طبیعی را تحت هیچ شرایطی به هم زد، به پایداری گردشگری اشاره کرد و گفت: یعنی وقتی گردشگر رفت دوباره با افرادی دیگر، برگردد، البته در این زمینه باید ظرفیت منطقه را نیز لحاظ کنیم، بهویژه درباره بیابان لوت، نباید فراموش کرد که همیشه آمار بالای بازدیدکننده مزیت نیست بلکه باید حجم گردشگر ورودی، مدیریت و مشخص شود چند نفر در روز و چه تعداد ماشین باید وارد بیابان شود.
این عضو هیات علمی دانشگاه بیان کرد: ایجاد تجربه ماندگار برای گردشگران نیز ضروری است، متاسفانه خطایی که مرتکب میشویم بهویژه در اقامتگاههای بومگردی مناطق بیابانی این است که با هدف ایجاد تجربه، بیشتر شدت هیجان را بالا میبریم و همین است که تجربه یک گردشگر برای شترسواری یا حرکت در بیابان با ماشین و هیجان بالاست اما اینها راهکار نیستند.
احمدیبیرگانی افزود: تجربه سکوت، تماشای طلوع و غروب، آسمان تاریک و عناصر زمینشناختی، آشنایی با فرهنگها و حس کشف، امنیت و آرامش همه نوعی از تجربه است.وی با بیان اینکه تجربه گردشگری فقط هیجان نیست بر تنوعبخشی به محصولات گردشگری تاکید و بیان کرد: جاذبه های گردشگری ما فقط شترسواری یا آفرود سواری نیست بلکه فعالیتهای متعددی میتوان انجام داد.
توسعه با محوریت جوامع محلی
این استاد دانشگاه با بیان اینکه باید بخشهای مختلف دشت لوت را به گردشگر نشان داد، خاطرنشان کرد: ایجاد مسیر برای پیادهروی در لوت و مکانی برای رصد ستارگان و عکاسی، برنامه آموزشی درباره شتر، ماسه و زمینشناسی و فراهم کردن میکروسکوپ برای مشاهده دانه های ماسه بادی از جمله جاذبه هایی است که تاکنون برای آنها در کویر لوت، اقدام چندانی نشده درحالیکه از طریق آنها می توان درآمد داشت و درباره این بیابان آموزشهایی را ارائه کنیم.
احمدیبیرگانی، مشارکت جوامع محلی را در این زمینه و برای شکل گیری گردشگری پایدار بسیار مهم دانست و تاکید کرد که راهنمای طبیعتگردی، اقامتگاه ها، غذا، صنایعدستی، حملونقل و اجرای آیینها باید توسط جوامع محلی آموزشدیده انجام شود.
این عضو هیات علمی دانشگاه با تاکید بر برندسازی در حوزه گردشگری گفت: بهعنوان مثال، کشور موریتانی در غرب آفریقا خود را با عنوان ارباب بیابان و ژاپن خود را کشور آفتاب معرفی کرده است، ما هم باید برای مناطق بیابانی و گردشگری پایدار چنین برندهایی داشته باشیم و برای آن برنامهریزی کنیم.
احمدیبیرگانی تاکید دارد که اگر بهدنبال پایداری در گردشگری هستیم باید کیفیت خدمات را در بخش های مختلف مانند اقامت و غذا افزایش دهیم و مناظر را تغییر ندهیم تا گردشگرانی که وارد میشوند بهعنوان سفیران محیط زیست جذب شوند.
تپههای ماسهای اما تنها بخشی از اقیانوس بیکران جاذبههای بیابان لوت هستند، کلوتهای باشکوه، نبکاهای مرموز، ریگ یلان، گندمبریان و بسیاری دیگر از پدیدههای زمینشناختی در این محدوده وسیع وجود دارد که میتواند برای گردشگران، طبیعتگردان و ماجراجویان جذاب باشد.
این بیابان هنوز رازهای بسیاری در خود نهفته دارد که باید کشف و معرفی شود، در شرایط فعلی اما آنچه که بیش از هرچیز اهمیت دارد، نگاه علمی به جاذبههای لوت و بهرهبرداری اصولی از آن با تکیه بر جوامع محلی است.
∎
به گزارش ایرنا،تماشای یک ذره از ماسه بادی زیر میکروسکوپ، چشم ما را با یکی از زیباترین احجام دایرهای دنیا آشنا میکند؛ باورکردنی نیست که یک ذره ماسه شبیه یک گوی شیشهای بسیار کوچکِ شفاف باشد، تماشای دانههای ریز ماسه بادی زیر میکروسکوپ تجربهای است که میتواند برای هر گردشگری در کویر لوت اعجابانگیز باشد.
غوغای تپههای ماسهای در ریگ یلان
ماده اصلی تشکیلدهنده ماسههای بادی سیلیس است؛ سیلیس بهواسطه مقاومت بالا و زِبری که دارد و از آنجایی که جدایش آن دشوار است در معادن غیرسیلیسی بهعنوان یک ماده زائد دور ریخته میشود اما سیلیسهای نهفته در دل ذرات ماسه در بیابان لوت طی میلیونها سال مناظری بدیع و فرازمینی را خلق کردهاند.
در «ریگ یلان» که یکی از زیباترین پهنههای بیابان جهانی لوت در استان کرمان است از این نوع مناظر و تپههای ماسهای بهوفور میتوان دید؛ جالب اینکه ماسههای بیابان لوت با کویر مرنجاب کاشان و آران و بیدگل از نظر ترکیب متفاوتند و همین تفاوت موجب ایجاد رنگهای خاص و جلوههای بینظیری از ماسهها شده است.
به گفته برخی از کارشناسان، براساس تحقیقاتی که در سال ۲۰۱۹ میلادی انجام شده حدود پنج میلیون هکتار ماسهزار در ایران وجود دارد یعنی حدود سه تا چهار درصد مساحت کشور را ماسهزارها و تپههای ماسهای فرا گرفته است، ظرفیت خوبی که از طریق آن می توان درآمدزایی کرد.
ستارهها و امواج دریا در بیابان
به گفته حسام احمدیبیرگانی استاد منابع طبیعی و بیابانزُدایی، جادوی باد و میزان ماسهها میتواند اشکال مختلفی از تپهها را ایجاد کند و امروز تپههای ماسهای در طبیعت چهرههای متفاوتی از جمله طولی یا خطی، عرضی شبیه امواج دریا، هلالی و همچنین ستارهای دارند.
وی که درباره ماسههای بادی تحقیقات زیادی داشته است، اعتقاد دارد ممکن است حرکت این ماسهها به سمت زیرساختها خطراتی داشته باشد، گاهی نیز طوفان گردوغبار محلی ایجاد میکند ولی میتوان این تهدیدها را به فرصت تبدیل کرد؛ بسیاری از افراد در جهان آرزوی دیدن تصاویر و منظرههایی را دارند که با ماسههای بادی شکل میگیرد.
این استاد دانشگاه که مطالبی درباره ماسههای بادی در نشست علمی سالگرد ثبت جهانی لوت ارائه کرده است، تاکید دارد که تپههای ماسهای فقط بلایای طبیعی نیستند و این قدرت ماست که از آن درآمدزایی کنیم، استفاده از مواهب طبیعی چیزی است که اجداد ما نیز انجام دادهاند؛ اینکه تهدیدها را به فرصت تبدیل کنیم و جوامع بومی از منافع آن بهرهمند شوند، هنر ماست و نشان میدهد علم داریم.
ماسههای پرکاربرد
تاکنون روشهای مختلفی برای درآمدزایی از ماسه های بادی از طریق فناوری در دنیا ارائه شده است؛ به گفته احمدیبیرگانی، مبدع این فناوریها نیز کشور فنلاند بوده که حدود ۶ ماه از سال درگیر سرما و یخبندان است؛ در فنلاند باتریهایی با این مواد درست کردهاند چرا که ماسههای بادی میتوانند گرما را به میزان زیادی در خود ذخیره کنند.
این استاد دانشگاه تاکید دارد که اگر ما هم بخواهیم تولید ناخالص داخلی را افزایش دهیم از دل همین تهدیدات مثل ماسههای بادی میتوان فرصت ایجاد کرد؛ ماسه در زمینه های مختلف مانند فضای سبز، ایجاد پارکهای ساحلی و زمین برای فوتبال یا والیبال ساحلی کاربرد دارد، از طرفی اگر بخواهیم در زمینه برندسازی شهرها و روستاها کار کنیم، برگزاری رویدادی از جمله ساخت مجسمه ماسهای در یکی از مناطق حاشیه بیابان لوت میتواند یک ایده باشد.
حفظ چهره ماسهزارها
رعایت ضوابط ثبت جهانی درباره کویر لوت و عدم دستکاری در طبیعت یکی از موارد مورد تاکید کارشناسان است؛ به گفته احمدیبیرگانی، در دنیا برای استفاده بهینه از ماسهزارها با هدف رونق گردشگری چند نکته و شیوهنامه باید مدنظر باشد؛ نخست اینکه گردشگران برای چشمانداز پول میدهند بنابراین مهم است که ماسهزار چشمانداز طبیعی خود را حفظ کند و باید از اقداماتی از جمله ساختمانسازی که چندین سال قبل در بیابان لوت نیز انجام شده، پرهیز کنیم.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه مسیر دسترسی گردشگران به این عناصر طبیعی باید استاندارد باشد، افزود: مسیر دسترسی فراوان یکی از چالشها در بیابان لوت است و نباید اینطور باشد که هر گردشگر از هرجا که بخواهد وارد چشماندازها میشود.
وی با تاکید بر اینکه نباید منظره طبیعی را تحت هیچ شرایطی به هم زد، به پایداری گردشگری اشاره کرد و گفت: یعنی وقتی گردشگر رفت دوباره با افرادی دیگر، برگردد، البته در این زمینه باید ظرفیت منطقه را نیز لحاظ کنیم، بهویژه درباره بیابان لوت، نباید فراموش کرد که همیشه آمار بالای بازدیدکننده مزیت نیست بلکه باید حجم گردشگر ورودی، مدیریت و مشخص شود چند نفر در روز و چه تعداد ماشین باید وارد بیابان شود.
این عضو هیات علمی دانشگاه بیان کرد: ایجاد تجربه ماندگار برای گردشگران نیز ضروری است، متاسفانه خطایی که مرتکب میشویم بهویژه در اقامتگاههای بومگردی مناطق بیابانی این است که با هدف ایجاد تجربه، بیشتر شدت هیجان را بالا میبریم و همین است که تجربه یک گردشگر برای شترسواری یا حرکت در بیابان با ماشین و هیجان بالاست اما اینها راهکار نیستند.
احمدیبیرگانی افزود: تجربه سکوت، تماشای طلوع و غروب، آسمان تاریک و عناصر زمینشناختی، آشنایی با فرهنگها و حس کشف، امنیت و آرامش همه نوعی از تجربه است.وی با بیان اینکه تجربه گردشگری فقط هیجان نیست بر تنوعبخشی به محصولات گردشگری تاکید و بیان کرد: جاذبه های گردشگری ما فقط شترسواری یا آفرود سواری نیست بلکه فعالیتهای متعددی میتوان انجام داد.
توسعه با محوریت جوامع محلی
این استاد دانشگاه با بیان اینکه باید بخشهای مختلف دشت لوت را به گردشگر نشان داد، خاطرنشان کرد: ایجاد مسیر برای پیادهروی در لوت و مکانی برای رصد ستارگان و عکاسی، برنامه آموزشی درباره شتر، ماسه و زمینشناسی و فراهم کردن میکروسکوپ برای مشاهده دانه های ماسه بادی از جمله جاذبه هایی است که تاکنون برای آنها در کویر لوت، اقدام چندانی نشده درحالیکه از طریق آنها می توان درآمد داشت و درباره این بیابان آموزشهایی را ارائه کنیم.
احمدیبیرگانی، مشارکت جوامع محلی را در این زمینه و برای شکل گیری گردشگری پایدار بسیار مهم دانست و تاکید کرد که راهنمای طبیعتگردی، اقامتگاه ها، غذا، صنایعدستی، حملونقل و اجرای آیینها باید توسط جوامع محلی آموزشدیده انجام شود.
این عضو هیات علمی دانشگاه با تاکید بر برندسازی در حوزه گردشگری گفت: بهعنوان مثال، کشور موریتانی در غرب آفریقا خود را با عنوان ارباب بیابان و ژاپن خود را کشور آفتاب معرفی کرده است، ما هم باید برای مناطق بیابانی و گردشگری پایدار چنین برندهایی داشته باشیم و برای آن برنامهریزی کنیم.
احمدیبیرگانی تاکید دارد که اگر بهدنبال پایداری در گردشگری هستیم باید کیفیت خدمات را در بخش های مختلف مانند اقامت و غذا افزایش دهیم و مناظر را تغییر ندهیم تا گردشگرانی که وارد میشوند بهعنوان سفیران محیط زیست جذب شوند.
تپههای ماسهای اما تنها بخشی از اقیانوس بیکران جاذبههای بیابان لوت هستند، کلوتهای باشکوه، نبکاهای مرموز، ریگ یلان، گندمبریان و بسیاری دیگر از پدیدههای زمینشناختی در این محدوده وسیع وجود دارد که میتواند برای گردشگران، طبیعتگردان و ماجراجویان جذاب باشد.
این بیابان هنوز رازهای بسیاری در خود نهفته دارد که باید کشف و معرفی شود، در شرایط فعلی اما آنچه که بیش از هرچیز اهمیت دارد، نگاه علمی به جاذبههای لوت و بهرهبرداری اصولی از آن با تکیه بر جوامع محلی است.