به گزارش روز جمعه ایرنا، جام جهانی، مهمترین رویدادی است که بازیکنان میتوانند خودش نشان بدهند، مقابل دیدهگان انواع و اقسام استعدادیابها قرار بگیرند، شاید که دری به تخته بخورد و بتوانند راهی لیگهای معتبر شوند. این اتفاق، بارها رخ داده و بازیکنانی که در جام جهانی درخشیدهاند، به تیمهای بزرگتر منتقل شده و حداقل بازی در سطحی بالاتر را تجربه کردهاند.
ستارههای فوتبال ایران نیز در جامهای جهانی اخیر، بارها از این اتفاق بهره بُردهاند. این تجربه را بهخصوص در نسل ۹۸ دیدیم؛ جایی که مسیر ورود بازیکنان تیم ملی به اروپا هموار بود و آنها با تکیه بر تواناییها و پتانسیل بالای خود توانستند به آلمان، اتریش و سایر لیگهای اروپایی بروند.
حالا و بعد از جام جهانی ۲۰۲۶، اما خبری از این نقل و انتقالات نیست. تنها بازیکنی که به اروپا منتقل شده، میلاد محمدی است که در ۳۳ سالگی به ویتسبک بلاروس رفته و پیراهن تیمی از این کشور را پوشیده. انتقالی که نشان میدهد درهای فوتبال اروپا به سمت بازیکنان ایرانی بسته شده و آنها دیگر مشتری پر و پا قرصی در قاره سبز ندارند.
مرور انتقالهای مهم فوتبال ایران، بعد از هر جام جهانی، شاید بتواند تفاوتها را آشکار کند. زمانی بازیکنان ایرانی راهی بایرنمونیخ میشدند، ما حالا به لیگ بلاروس میروند. اینکه کجا بودیم و کجا هستیم، بسیار اهمیت دارد و البته ناخواداگاه ناراحت و غمگینمان هم میکند.
از روشن و قاسمپور تا اسکندریان و داناییفرد
نخستین حضور تیم ملی ایران در جام جهانی به سال ۱۹۷۸ بر میگردد و حشمت مهاجرانی سرمربی وقت تیم ملی با هدایت خود توانست اولین دوره از حضور ملی پوشان فوتبال ایران را در این تورنمنت رقم بزند. ایران با هشت گل خورده و تنها دو گل زده آماری ضعیف در تقابل گروهی با اسکاتلند، هلند و پرو به ثبت رساند.
با این حال درخشش بازیکنانی نظیر حسن روشن، آندرانیک اسکندریان، ابراهیم قاسمپور، ایرج داناییفرد باعث شد تا آنها به عنوان لژیونرهای جدید فوتبال ایران به کشورهایی نظیر آمریکا و امارات بروند.
جابجاییهای عظیم در تیم ۹۸
دومین دوره حضور تیم ملی ایران در ادوار مختلف جام جهانی به سال ۱۹۹۸ فرانسه مربوط میشود. تیم ملی ایران پس از ۲۰ سال توانست بار دیگر طعم شیرین حضور در جام جهانی را بچشد و البته در این مسیر طولانی، حماسه ملبورن نیز رقم خورد. بازیکنان تیم ملی در این دوره با وجود کسب پیروزی مقابل آمریکا، به دلیل شکست در تقابل با یوگسلاوی و آلمان جواز حضور در دور بعدی را کسب نکردند. با این حال اقبال همچنان حوالی اردوی تیم ملی ایران با ترانسفر تعداد زیادی از بازیکنان نسل ۹۸ وجود داشت.
مهدی پاشازاده، سیروس دینمحمدی، کریم باقری، علی دایی، مهدی مهدویکیا، رضا شاهرودی، محمد خاکپور، مرحوم مهرداد میناوند و… پس از این رقابتها مورد استقبال تیمهای بزرگ فوتبال باشگاهی اروپا نظیر هرتابرلین و بوخوم آلمان و اشتورم گراتس قرار گرفتند. ترانسفر بازیکنان تیم ملی ایران کافی بود تا راه برای سایر بازیکنان در یک دهه پس از آن هم فراهم شود. وحید هاشمیان، رسول خطیبی جزو نمونههایی هستند که توانستند پس از نسل ۹۸ به اروپا بروند و فوتبال بازی کنند؛ اتفاقی مشابه با آنچه برای امثال جواد نکونام، فریدون زندی، رحمان رضایی و… افتاد.
انگلیس، مشتری ستارههای ۲۰۰۶
برانکو ایوانکوویچ توانست تیم ملی ایران را با صعودی نسبتاً آسان راهی جام جهانی ۲۰۰۶ کند، اما هرچه به زمان برگزاری رقابتها در آلمان نزدیک شدیم شائبه باندبازی در رختکن تیم ملی نیز قوت میگرفت. ستارههای وقت تیم ملی ایران به بلوغ فنی رسیده بودند اما هرگز نتوانستند تیمی متحد را تشکیل بدهند.
تنشها در روزهای برگزاری جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان نیز ادامه داشت تا لژیونرها بیتوجه به آنچه رقم میخورد برای موفقیت تیمی قدم بردارند. شاگردان برانکو با دو شکست مقابل مکزیک و پرتغال و تساوی برابر آنگولا باز هم در مرحله گروهی از دور مسابقات حذف شدند، اما در بین آنها باز هم بازیکنانی بودند که با درخشش مثالزدنی توانستند دروازه ورود به اروپا را به روی خود باز کنند.
آندرانیک تیموریان از تیم ابومسلم مشهد به بولتون انگلیس پیوست تا یکی از مهم ترین نقل و انتقالات تاریخ فوتبال ایران را رقم بزند. آرش برهانی و مهرزاد معدنچی نیز با استفاده از حضور در ترکیب تیم ملی توانستند راهی کشور امارات شوند تا آنها نیز مهر لژیونر شدن بر پیشانیشان بخورد. حسین کعبی هم به لسترسیتی رفت، اما هرگز مشخص نشد که چرا نتوانست در ترکیب این تیم بازی کند.
حاجیصفی و انصاریفرد در اسپانیا و آلمان
اولین صعود تیم ملی ایران با کارلوس کیروش نیز به جام جهانی ۲۰۱۴ باز میگردد. سرمربی تیم ملی ایران با استفاده از تمام توان ایرانیها در سراسر جهان از بازیکنان دو رَگه دعوت کرد تا او را در این فستیوال بزرگ همراهی کنند. از این رو پس از رضا قوچاننژاد و اشکان دژاگه که در راه صعود تیم ملی به جام جهانی برزیل نقش داشتند، بازیکنانی همچون دنیل داوری و مهرداد بیتآشور نیز در جمع بازیکنان تیم ملی ایران قرار گرفتند.
از سوی دیگر کیروش به بازیکنان جوانی همچون علیرضا جهانبخش، مهرداد پولادی، کریم انصاریفرد، احسان حاجیصفی و… فرصت خودنمایی داد تا آنها بتوانند انتقالی راحتتر برای بازی در کشورهای دیگر داشته باشند. جهانبخش قبل از این مسابقات به هلند رفت تا برای نایمخن بازی کند و سردار آزمون نیز در آن مقطع برای روبینکازان به میدان میرفت. کریم انصاریفرد بعد از این مسابقات به اوساسونا رفت و احسان حاجیصفی هم پیراهن اف اس وی فرانکفورت در بوندسلیگای دو را پوشید.
ستارههای کیروش را همه دیدند
دومین صعود تیم ملی ایران با کارلوس کیروش در سال ۲۰۱۸ رقم خورد. شناخت کامل جامعه فوتبال ایران از دیدگاههای کیروش باعث شد تا این تیم بهترین نتایج تاریخ حضور در جامهای جهانی را کسب کند. پیروزی مقابل مراکش، شکست در تقابل با اسپانیا و تساوی مقابل پرتغال باعث شد تا تنها چند گام با رؤیای صعود فاصله داشته باشیم. عملکرد موفق بازیکنان تیم ملی ایران کمک بسیاری به انتقال آنها داشت.
علیرضا بیرانوند مقابل چشم مشتریان خارجی خودنمایی کرد اما به خاطر قرارداد با پرسپولیس با یک فصل تأخیر راهی اروپا شد. مهدی ترابی، روزبه چشمی، امید ابراهیمی، وحید امیری، مهدی ترابی، سید مجید حسینی و چند بازیکن دیگر جزو بازیکنانی بودند که با درخشش در این رقابتها فرصت لژیونر شدن را پیدا کردند و تعداد بازیکنان شاغل در کشورهای خارجی را به طور بیسابقهای افزایش دادند.
انتقال به بلاروس؛ همین و بس!
فوتبال ایران در جامهای جهانی ۲۰۲۲ و ۲۰۲۶، آنچنان که باید توفیقی در این بخش بهدست نیاورده و کمتر دیدهایم که بازیکنی بتواند راهی تیمهای مطرح فوتبال اروپا شود. دو سه دهه قبل، کنار نام مدعوین به تیم ملی نام باشگاههایی نظیر بایرنمونیخ، هرتابرلین، بوخوم، هامبورگ، بولتون، اوساسونا، آرمینیا بیلفلد و ... نوشته میشد، اما حالا میبینیم که ستارههای جوان، یا به روسیه میروند و یا امارات.
جالب اینکه خیلی زود هم دیپورت میشوند و با ارقامی نجومی به لیگ ایران برمیگردند. کسری طاهری، محمدمهدی زارع و محمدمهدی محبی و محمد قربانی، جوانهایی از این دست هستند. تنها انتقال فوتبال ایران به اروپا هم حضور میلاد محمدی در بلاروس است. انتقالی که نه برای میلاد، بلکه برای فوتبال ایران تأسفبرانگیز بود.