حجت‌الاسلام جابر گلی کریمی، از مبلغان شهرستان بابل در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به شهادت مظلومانه حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای(ره) به دست دژخیمان آمریکایی، به بررسی ابعاد فقهی و کلامی «قصاص» و «انتقام الهی» پرداخت.

کارشناس دینی با بیان اینکه قصاص، به معنای مقابله به مثل در جنایات عمدی است، ابراز داشت: تقسیم شدن قصاص به «قصاص نفس» و «قصاص عضو» از احکام مسلّم دین اسلام است؛ که نه تنها توسط آیات قرآن کریم، بلکه از طریق روایات متواتر و اجماع فقها بر آن دلالت شده است.

وی با استناد به منابع فقهی، تصریح کرد: برای تحقق قصاص، شرایطی نظیر تساوی در آزاد بودن یا بنده بودن، بلوغ و عقل ضروری است. اثبات قصاص بر شخص جانی از طریق اعتراف مجرم، شهادت دو مرد عادل یا قسامه صورت می‌پذیرد. در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، قصاص در کنار دیه، حد و تعزیر، یکی از چهار مجازات اصلی است که هدف آن نه تنها مجازات جانی، بلکه تأمین عدالت کیفری، حفظ امنیت اجتماعی و جلوگیری از رفتارهای انتقام‌جویانه بدون حد و مرز در جامعه است.

فلسفه عدالت و جایگاه عفو در نظام اسلامی

حجت‌الاسلام گلی کریمی با اشاره به واجب نبودن قصاص برای ولی دم، خاطرنشان کرد: صاحب حق می‌تواند در مسیر کمال معنوی، مجرم را ببخشد یا در ازای دریافت دیه از حق خود بگذرد.

وی در این زمینه به سیره امیرالمؤمنین علی(ع) استناد کرد و گفت: امیرالمؤمنین علی(ع) در وصیت خود پس از ضربت خوردن، در حالی که خود را ولیّ خون خویش معرفی می‌کرد، عفو ابن ملجم مرادی را مایه تقرب به خداوند و نیکی برای فرزندانش برشمردند و با استشهاد به آیه ۲۲ سوره نور «أَلَا تُحِبُّونَ أَنْ یَغْفِرَ اللهُ لَکُمْ»، مخاطبان را به بخشش توصیه کردند.

کارشناس دینی با استناد به کتاب «جواهر الکلام» اثر محمدحسن نجفی، دلایل قرآنی مشروعیت قصاص را در آیاتی چون آیه ۱۷۹ سوره بقره «وَ لَکُمْ فِی الْقِصاصِ حَیاةٌ» تبیین کرد و افزود: قرآن کریم صراحتاً می‌فرماید که در قصاص، زندگی است؛ زیرا وقتی مجرم بداند که در برابر جنایتش مجازات خواهد شد، از ارتکاب جرم باز می‌ماند و این امر منجر به حفظ حیات جمعی می‌شود.

تبیین مفهوم «انتقام الهی» و تفاوت آن با انتقام بشری

وی با اشاره به تفاوت میان انتقام انسانی و انتقام الهی اظهار داشت: در میان انسان‌ها رایج است که برای التیام قلب خود یا تخلیه عصبانیت، از طرف مقابل انتقام بگیرند، اما انتقام خداوند متعال از این سنخ نیست؛ چرا که پروردگار عالم منزه از آن است که از اعمال بندگان متضرر شود یا نقصی بر او وارد گردد.

حجت‌الاسلام گلی کریمی افزود: انتقام الهی، نه از جنس تلافی‌جویی است و نه صرفاً جنبه تأدیبی دارد؛ بلکه این انتقام مقتضای عدل الهی است. وقتی جریان امور انسان بر خلاف نظم خلقت و در مقابل تکالیف الهی و رسولان خدا قرار گیرد، بر خداوند واجب می‌شود که برای یاری دین و نابود ساختن مکر شیاطین، او را مؤاخذه کند. بنابراین، هدف خداوند از انتقام، اصلاح زمین از فساد است؛ یعنی ریشه‌کن کردن مفسدانی که تمام منافذ نور و هدایت را بر خود بسته‌اند.

جلوه‌های دنیوی و اخروی مجازات‌های الهی

۱. انتقام دنیوی:

وی با بیان اینکه بر اساس آیات قرآنی، انتقام الهی به دو دسته دنیوی و اخروی تقسیم کرد، خاطرنشان کرد: خداوند در دنیا از برخی اقوام به دلیل تکذیب آیاتش انتقام گرفته است؛ مانند قوم فرعون که در دریا غرق شدند یا قوم شعیب و لوط که شهرهایشان ویران شد.

کارشناس دینی با اشاره به آیه «فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِکَ فَإِنَّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ» گفت: این آیه شریفه نشان می‌دهد که حتی در غیاب پیامبر اکرم (ص)، مجازات سخت الهی برای کسانی که بر کفر اصرار ورزند، جاری است.

مبلّغ شهرستان بابل، «اضلال» (گمراهی) را یکی از سخت‌ترین انتقام‌های دنیوی دانست که در پاسخ به اصرار بر کفر و انکار حق، توسط خداوند اعمال می‌شود.

۲. انتقام اخروی:

حجت‌الاسلام گلی کریمی با استناد به آیه ۱۶ سوره دخان «یَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْکُبْری‌» بیان کرد: عالی‌ترین جلوه انتقام الهی در روز قیامت است؛ روزی که زمین و آسمان مبدل می‌شوند و انسان‌ها در پیشگاه خداوند واحد قهّار ظاهر می‌گردند تا به اندازه استحقاقشان، مجازات شوند.

یاری مؤمنان، حقّی بر عهده خداست

وی ابراز داشت: هر جا در قرآن و سنت، انتقام به خدا نسبت داده شده، دلیل آن تضییع حقوق دین الهی و شریعت آسمانی است.

کارشناس دینی با استناد به آیه مربوط به انتقام از مجرمان، خاطرنشان کرد: خداوند از مجرمان انتقام می‌گیرد زیرا یاری مؤمنان همواره حقی بر عهده اوست «وَ کانَ حَقًّا عَلَیْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنینَ».

وی اظهار داشت: شهادت مظلومانه بزرگان دین در برابر دژخیمان آمریکایی و صهیونیست‌ها، هرگز بی‌پاسخ نخواهد ماند. اگرچه در دنیا ممکن است ما با قوانین قصاص و عدالت کیفری روبرو شویم، اما یقین داریم که عدالت مطلق الهی، چه در دنیا و چه در قیامت، هرگز جنایتکاران را بدون مجازات رها نخواهد کرد و دست انتقام الهی بر سر کسانی که نور خدا را خاموش کردند، خواهد بود.