به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، نشست تخصصی عکاسی جنگ همزمان با برگزاری نمایشگاه «ایران؛ روایت ویرانی و مقاومت» روز یکشنبه ۲۸ تیرماه ۱۴۰۵ در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران، برگزار شد.
علی نجاتبخش، مدرس عکاسی، در آغاز این نشست با اشاره به تاریخ عکاسی جنگ در جهان، آغاز آن را در سالهای ۱۹۱۳ تا ۱۹۶۱ برشمرد و گفت: تا جنگ جهانی اول عکاسها به شکل مستقل کار میکردند و در این دوره عکسها به نوعی روش قدرتنمایی جنگی تبدیل میشود اما در جنگ جهانی دوم، گروههای رسانهای شکل میگیرد و افرادی مانند گوبلز از عکس به عنوان ابزار جنگ استفاده کردند.
یوسف زینالزاده، معاون فرهنگی و دانشجویی دانشکدگان هنرهای زیبای دانشگاه تهران، با اشاره به گذشته عکاسی جنگ و روند تاریخی آن در ایران، اظهار کرد: عکس و عکاسی میتواند مظلومیت بچهها ما را نشان دهد، در زمان جنگ هشت ساله همین طور بود.
او افزود: جنگ امروز یک رسانه است، خود گویاست، بینیاز از هر مترجمی، زبان مشترک همه آنان است که تصویر را میبینند.
این استاد دانشگاه تهران، با آرزوی پیروزی مردم ایران زمین در جنگی بیدلیل و غیرمنصفانه با دشمنی که از هزاران کیلومتر آن سوتر آمده است، بیان داشت: ما بیش از جنگ سخت افزاری، جنگ نرم افزاری داریم و در این جنگ، در حوزه تصاویر و انیمیشن، بسیار موفق بودهایم.
زینالزاده ادامه داد: وقتی میگویم واقعیت همه حقیقت را پوشش نمیدهد، پویایی آن، به مهارت ما برمی گردد که چگونه آن را انتقال دهیم. ما در دنیایی زندگی میکنیم که همه چیز بصری است، پس همه به دیدن عادت دارند، از سوی دیگر باید سواد دیداری داشته باشیم و هر چه میبینیم را باور نکنیم به ویژه در زمانه ای که هوش مصنوعی وجود دارد و هر چه میبینیم و میشنویم را نباید باور کنیم و باید نسبت به تاثیر احتمالی آن دقت و روی آن تحقیق و تجسس کنیم. دنیایی که ما را با دادهها و تصاویر بمباران میکند دیگر فرصت فکر کردن به ما نمیدهد.
کلثوم پیامنی، استاد عکاسی با اشاره به تاریخ عکاسی، درباره جنگهایی که امروز رسانهای شدهاند، توضیح داد و گفت: در جامعهای که دو قطبی شده، گفتوگوها پیچیده میشود و اینجا کار عکاسان سخت است.
او با بیان این که مفاهیم امروز تغییر کردهاند، اظهار داشت: مفهوم پرچم و مرز نسبت به گذشته تغییر کرده است و نکات دیگری را با خود آورده، برافراشتن پرچم ایران در نقاط آسیب دیده معنای دیگری نسبت به زمان عادی داشت.
پیامنی با اشاره به حضور افراد غیرحرفهای مشهور به بلاگر و اینفلوئنسر در فضاهای خبری و در موقعیتهای جنگی، این سوال را مطرح کرد که چگونه بر کار عکاسان جنگ، اثرگذار بوده است، زیرا عکاسان خبری باید روایت اصلی را بسازند.
پیامنی با بیان این که نمایش عکس های گرفته شده در جنگ، در دانشگاه تهران، به ویژه مرکز اسناد و کتابخانه مرکزی دانشگاه ترهان، معناساز است، اظهار کرد: این نکته نشان می دهد که عکاسان هم به دنبال تحلیل و بازروایی عکسها در فضای دانشگاهی بودهاند، جایی که عکس با سرعت به سند تبدیل و قابل پژوهش میشود.
مرضیه سلیمانی، عکاس ایرنا، با بیان این که در جنگ ۱۲ روزه، مجوزی برای عکاسی از جنگ صادر نشد گفت: در جنگ تحمیلی سوم، با توجه به تجربه جنگ ۱۲ روزه، برخی نهادها مجوزهای مختلفی را صادر کردند که البته در برخی موارد، این مجوزها هم جواب نمیداد.
این عکاس با اشاره به نخستین تصاویر ثبت شده در جنگ تحمیلی سوم، اظهار کرد: در جنگ دوازده روزه، بیشتر عکسهای یا اتفاقی بودند یا در شرایطی گرفته میشدند که عکاس نزدیک به محل اصابت بوده است.
سلیمانی اضافه کرد: عکسهای ثبت شده در جنگ، سندی است که آیندگان دروغها را ببینند و بدانند وقتی ارتش آمریکا میگوید فقط اماکن نظامی را هدف میگیرد، اماکن مسکونی آسیب جدی دیدهاند و مردم بی دفاع جان باختهاند.
او با اشاره به بلاگرها گفت: من به آنها میگویم انسان-رسانه، در مواردی به اندازهای زیاد هستند که در فضایی محدود، جایی به عکاسان حرفهای نمیرسد و فضا را در اختیار گرفتهاند. این گونه خبرگزاریها و رسانهها عقب میروند، حتی عکاس و خبرنگار به سمت فضاهای شخصیتر و انتشار محتوا در فضای مجازی میروند و رسانه به فراموشی سپرده میشود.
پیامنی نیز در تشریح این فضا، بیان داشت: بسیاری از این افراد، قواعد و اصول حضور در میان اهالی رسانه را نمیدانند و نه میخواهند که در جای درست خود بایستند، تمرکزشان هم بر نمایش خودشان است، نه روایت رویدادی که در حال وقوع است.
آرشیو ایرنا مرجع رسانهای
در ادامه سلیمانی با اشاره به تاریخچه خبرگزاری ایرنا از زمان تاسیس با نام خبرگزاری پارس گفت: آرشیو این خبرگزاری مرجع رسانه ای است و به زمانهای خیلی دور بازمیگردد اما امروز برنامههایی مثل اینستاگرام مفهوم این آرشیو را عوض کرده است. امروز به دوربین تلفن همراه بیشتر از دوربین حرفهای اعتماد میشود و نیروهای امنیتی واکنش سختی به دوربین حرفهای عکاسی دارند.
محسن رضایی، با اشاره به تجربه اش در جنگ ۱۲ روزه بیان کرد: موقعیت برای ما بسیار سخت بود، تا جایی که بعد از جنگ که در نشستی حضور داشتیم یکی از عکاسان به اعتراض گفت، این همه عکاسان را محدود کردید و حالا انتظار دارید عکسها را برای انتشار در کتاب برای شما ارسال کنند؟ آیا اجازه ثبت یک عکس را دادهاید؟
او ادامه داد: در زمان جنگ رسانهها در موقعیت ویژهای قرار دارند، نمایش دادن این همه خشونت، در زبان عکاسی کار سختی است و سوال این است که آیا ما اجازه آن را داریم یا نه؟
رضایی اضافه کرد: قدرتهای خارجی نصف قدرتشان در نظامیگری و نیم دیگر در رسانههاست و اکنون تمرکزشان در اولویت خبری با کسانی است که در لحظه در مکان و زمان مناسب قرار دارند و خبر را مخابره میکنند.
در ادامه اکبر توکلی، عکاس دیگر ایرنا، به بیان خاطرات خود از جنگ داعش پرداخت.
توکلی با ابراز خشنودی از برگزاری این نشست، بیان کرد: در این نشست تجربیات به دست آمده و نظریات دانشگاهی با هم تجمیع میشود، باید بگوییم که میدان به عکاس نیاز دارد، به ویژه در این جنگ، میدان به خانهها و کوچهها آمده بود، اهداف ترور بود، در خانه بودیم که جنگ را می دیدیم.
این عکاس افزود: ما چالشهای زیادی داشتیم، عکسهای زیادی گرفتیم که نمیتوانیم آن را نشان دهیم، ما عکس خبری نگرفتیم، ما تاریخ ایران را ثبت کردیم.
توکلی با بیان خاطراتی اظهار کرد: اکنون ضعفی هم در رسانه و هم در دانشگاه است که هر دو قابلیت جریانسازی را از دست دادهاند، این روند بهتر است تغییر کند.
به گزارش ایرنا، نمایشگاه «ایران؛ روایت ویرانی و مقاومت» از آثار برگزیده عکاسان خبرگزاری ایرنا نیز در فضای کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران میزبان علاقهمندان است.
در این نمایشگاه، ۴۰ فریم عکس منتخب که روایتگر زوایای پنهان و آشکار دوران جنگ، ویرانیها و حماسههای مقاومت است، در معرض دید عموم قرار گرفته است. این آثار، برشی بصری از تاریخ معاصر ایران هستند.