جام جم آنلاین اصفهان؛در حالی که بسیاری از شهروندان غذا دادن به حیوانات شهری را اقدامی از سر دلسوزی و حمایت از حیوانات میدانند، متخصصان حوزه سلامت و محیطزیست معتقدند این رفتار در صورت انجام بدون برنامه و نظارت، میتواند پیامدهای جدی برای سلامت انسان، حیوان و محیط شهری به همراه داشته باشد.
تغذیه پراکنده سگهای بدون صاحب، گربهها، پرندگان و حتی جوندگان در پارکها، حاشیه خیابانها و فضاهای عمومی، طی سالهای اخیر به یکی از چالشهای مدیریت شهری تبدیل شده است. این اقدام موجب تجمع غیرطبیعی حیوانات، افزایش زاد و ولد، رقابت بر سر منابع غذایی، بروز رفتارهای تهاجمی، آلودگی محیط و افزایش احتمال انتقال بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان میشود.
کارشناسان تأکید میکنند غذاهایی که معمولاً از سوی شهروندان در اختیار حیوانات قرار میگیرد، از جمله نان، غذاهای مانده و پسماندهای غذایی، نهتنها نیاز تغذیهای آنها را تأمین نمیکند، بلکه میتواند موجب سوءتغذیه، بیماری و وابستگی حیوانات به منابع غذایی نامطمئن شود. از سوی دیگر، تجمع حیوانات در محلهای تغذیه، احتمال گزش، خراش، انتقال انگلها و آلودگی محیط را افزایش میدهد.
از مهمترین نگرانیهای بهداشتی در این زمینه، شیوع بیماریهای مشترک انسان و حیوان است. هاری همچنان یکی از مرگبارترین بیماریهای قابل انتقال به انسان محسوب میشود و سگهای بدون صاحب واکسینهنشده میتوانند در چرخه انتقال این بیماری نقش داشته باشند. همچنین بیماریهایی نظیر توکسوکاریازیس، کیست هیداتید، لپتوسپیروز، سالمونلوز، بیماری خراش گربه و برخی بیماریهای منتقله از طریق کک و کنه، در محیطهای آلوده و محل تجمع حیوانات بیشتر مشاهده میشود.
متخصصان همچنین هشدار میدهند که آلودگی خاک پارکها و فضاهای سبز به تخم انگلها، بهویژه برای کودکان که تماس بیشتری با زمین دارند، خطرآفرین است. باقیماندن مواد غذایی در محیط نیز موجب جذب موشها و حشرات، ایجاد بوی نامطبوع، افزایش آلودگی و تشدید مشکلات بهداشتی و زیستمحیطی خواهد شد.
کارشناسان بر این باورند که راهکار این مسئله، منع صرف غذا دادن به حیوانات نیست، بلکه اجرای برنامهای علمی و مبتنی بر رویکرد «سلامت واحد» (One Health) است؛ رویکردی که سلامت انسان، حیوان و محیطزیست را بهعنوان سه ضلع بههمپیوسته در نظر میگیرد.
بر اساس این رویکرد، مدیریت جمعیت حیوانات بدون صاحب باید با همکاری دستگاههای متولی از جمله شهرداریها، سازمان دامپزشکی، دانشگاههای علوم پزشکی و سازمانهای مردمنهاد انجام شود. واکسیناسیون، عقیمسازی، انگلزدایی، مدیریت پسماند، آموزش شهروندان، شناسایی حیوانات بدون صاحب و پایش بیماریهای مشترک، از مهمترین اقدامات در این زمینه به شمار میرود.
کارشناسان تأکید میکنند افرادی که از روی دلسوزی به حیوانات غذا میدهند، میتوانند با آموزش و مشارکت در برنامههای ساماندهی، نقش مؤثرتری در حمایت از حیوانات ایفا کنند. حمایت از حیوانات زمانی اثربخش خواهد بود که در چارچوب برنامههای علمی، همراه با کنترل جمعیت، مراقبتهای دامپزشکی و رعایت اصول بهداشتی انجام شود.
به اعتقاد متخصصان، مهربانی با حیوانات تنها به غذا دادن محدود نمیشود؛ بلکه حمایت آگاهانه، مسئولانه و مبتنی بر علم، راهکاری است که ضمن تأمین رفاه حیوانات، سلامت شهروندان و پایداری محیطزیست شهری را نیز تضمین میکند.
∎