مطالعات مختلفی درباره ارتباط روزهداری متناوب (Intermittent Fasting) و سلامت قلب منتشر شده که نتایج یکسانی ندارند. برخی از این مطالعات از فواید آن برای قلب خبر میدهند، در حالی که برخی دیگر به محدودیتها و عوارض احتمالی آن اشاره میکنند. به همین دلیل، در این مطلب نظر یک متخصص قلب و جدیدترین شواهد علمی بررسی شده تا تصویر روشنتری از این موضوع ارائه شود.
بهگزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ آیا روزهداری متناوب برای قلب مفید است؟ پاسخ کوتاه این است که هنوز پاسخ قطعی وجود ندارد.
روزهداری متناوب میتواند برای بسیاری از افراد، بهویژه کسانی که اضافهوزن یا برخی عوامل خطر بیماری قلبی دارند، فواید قابلتوجهی داشته باشد؛ اما این فواید در همه افراد یکسان نیست و بسته به شرایط جسمی، سبک زندگی و بیماریهای زمینهای میتواند متفاوت باشد.
دکتر دیبانشو گوپتا، متخصص قلب، میگوید:
«بیماریهای قلبی همچنان یکی از مهمترین علل مرگومیر در جهان هستند. بسیاری از افراد به دنبال راههای سادهای برای کاهش خطر این بیماریها هستند. روزهداری متناوب یکی از روشهایی است که در سالهای اخیر محبوب شده است. برخلاف رژیمهای غذایی معمول که روی نوع غذا تمرکز دارند، این روش بر زمان غذا خوردن تمرکز میکند. برخی تحقیقات نشان میدهند که این الگوی غذایی میتواند به سلامت قلب کمک کند، اما برای همه افراد مناسب نیست.»
روزهداری متناوب چیست؟
روزهداری متناوب یک الگوی زمانی غذا خوردن است که در آن دورههای غذا خوردن با دورههای ناشتا بودن بهصورت منظم جایگزین میشوند.
این روش معمولاً مشخص نمیکند چه غذایی بخورید، بلکه تعیین میکند چه زمانی غذا بخورید.
رایجترین روشها
روش ۱۶:۸
* ۱۶ ساعت ناشتا
* ۸ ساعت فرصت غذا خوردن
روش ۵:۲
* ۵ روز هفته تغذیه معمول
* ۲ روز هفته کاهش شدید کالری
روزهداری یک روز در میان
* یک روز تغذیه عادی
* روز بعد ناشتا یا مصرف کالری بسیار کم
بسیاری از افراد این روش را به دلیل انعطافپذیری و سازگاری با سبکهای مختلف زندگی انتخاب میکنند.
روزهداری متناوب چگونه بر سلامت قلب اثر میگذارد؟
مطالعهای که در سال ۲۰۲۵ در مجله Current Nutrition Reports منتشر شد نشان داد روزهداری متناوب میتواند چند عامل مهم خطر بیماری قلبی را بهبود دهد، از جمله:
* کاهش وزن
* کاهش فشار خون
* کنترل بهتر قند خون
* بهبود کلسترول
بهبود این عوامل میتواند در درازمدت خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را کاهش دهد.
البته پژوهشگران تأکید میکنند که اگر در ساعات مجاز غذاهای ناسالم مصرف شود، صرفاً ناشتا بودن نمیتواند اثر محافظتی قابلتوجهی ایجاد کند.
۱. کمک به کاهش وزن
اضافهوزن یکی از عوامل مهم خطر بیماری قلبی است.
چربی اضافی بدن میتواند باعث شود:
* فشار خون افزایش یابد.
* کلسترول بالا برود.
* قلب برای پمپاژ خون بیشتر کار کند.
از آنجا که در روزهداری متناوب زمان غذا خوردن محدودتر است، بسیاری از افراد بدون تلاش خاصی کالری کمتری دریافت میکنند و بهتدریج وزنشان کاهش مییابد.
حتی کاهش چند کیلوگرم وزن نیز میتواند فشار وارد بر قلب را کم کرده و کنترل قند خون را بهتر کند.
۲. کاهش فشار خون
فشار خون بالا یکی از مهمترین عوامل خطر سکته قلبی و مغزی است.
مرور چندین مطالعه (متاآنالیز) که در International Journal of Obesity منتشر شده نشان میدهد روزهداری متناوب میتواند، بهویژه در افراد دارای اضافهوزن یا چاقی، باعث کاهش فشار خون شود.
این اثر احتمالاً به دلایل زیر است:
* کاهش وزن
* تغذیه سالمتر
* افزایش حساسیت بدن به انسولین
اگرچه این کاهش معمولاً زیاد نیست، اما در کنار ورزش و سبک زندگی سالم میتواند برای سلامت قلب مفید باشد.
۳. بهبود کلسترول خون
کلسترول نقش مهمی در سلامت قلب دارد.
* LDL (کلسترول بد) در صورت بالا بودن، باعث تشکیل پلاک در دیواره رگها میشود.
* HDL (کلسترول خوب) به خارج کردن کلسترول اضافی از خون کمک میکند.
برخی تحقیقات نشان دادهاند روزهداری متناوب ممکن است:
* LDL را کاهش دهد.
* تریگلیسرید را کاهش دهد.
* HDL را حفظ یا افزایش دهد.
در نتیجه احتمال گرفتگی عروق و بیماری قلبی کمتر میشود.
البته این نتایج در همه افراد یکسان نیست و کیفیت رژیم غذایی همچنان عامل بسیار مهمی محسوب میشود.
۴. کنترل بهتر قند خون
قند خون بالا به مرور زمان به رگهای خونی آسیب میزند و خطر بیماری قلبی را افزایش میدهد؛ بهویژه در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲.
مطالعهای در سال ۲۰۲۵ در Journal of Health, Population and Nutrition نشان داد روزهداری متناوب میتواند حساسیت بدن به انسولین را افزایش دهد و در نتیجه قند خون بهتر کنترل شود.
کنترل بهتر قند خون فشار کمتری به قلب و عروق وارد میکند.
با این حال، افراد مبتلا به دیابت باید فقط با نظر پزشک روزهداری متناوب را آغاز کنند، زیرا ممکن است نیاز به تنظیم داروها داشته باشند.
۵. کاهش التهاب
التهاب مزمن یکی از عوامل مهم در ایجاد بیماریهای قلبی است.
این التهاب میتواند به دیواره رگها آسیب بزند و باعث تشکیل پلاکهای چربی شود.
چندین مطالعه نشان دادهاند روزهداری متناوب ممکن است برخی شاخصهای التهاب را کاهش دهد.
دانشمندان معتقدند استراحت دادن دورهای به دستگاه گوارش شاید فرصت بیشتری برای ترمیم سلولهای آسیبدیده فراهم کند، اگرچه برای تأیید قطعی این موضوع هنوز تحقیقات بیشتری لازم است.
عوارض احتمالی روزهداری متناوب
اگرچه مزایای این روش در بسیاری از افراد بیشتر از عوارض آن است، اما برخی افراد در ابتدای شروع ممکن است دچار مشکلاتی شوند.
بر اساس گزارشی در مجله eClinicalMedicine، عوارض کوتاهمدت شایع عبارتاند از:
* احساس گرسنگی
* سردرد
* خستگی
* تحریکپذیری
* کاهش تمرکز
این علائم معمولاً پس از سازگار شدن بدن کاهش پیدا میکنند.
نوشیدن آب کافی و داشتن رژیم غذایی متعادل میتواند به کاهش این علائم کمک کند.
اگر روزهداری باعث ضعف شدید، سرگیجه یا علائم نگرانکننده دیگری شود، باید آن را متوقف کرده و با پزشک مشورت کرد.
راههای دیگر برای محافظت از قلب
روزهداری متناوب تنها یکی از بخشهای یک سبک زندگی سالم برای قلب است.
برای حفظ سلامت قلب بهتر است:
* بهطور منظم ورزش کنید.
* سیگار نکشید.
* مصرف الکل را محدود کنید.
* خواب کافی داشته باشید.
* استرس را کنترل کنید.
* فشار خون، کلسترول و قند خون خود را در محدوده طبیعی نگه دارید.
* معاینات پزشکی دورهای انجام دهید.
ترکیب این عادات با یک رژیم غذایی سالم، بیشترین محافظت را از قلب ایجاد میکند.
جمعبندی
شواهد علمی تاکنون نشان میدهد روزهداری متناوب میتواند با کاهش وزن، کنترل فشار خون، بهبود کلسترول، تنظیم قند خون و کاهش التهاب به سلامت قلب کمک کند.
با این حال، هنوز تحقیقات بیشتری برای مشخص شدن اثرات بلندمدت آن بر بیماریهای قلبی و طول عمر لازم است.
همچنین نباید فراموش کرد که روزهداری متناوب راهحل معجزهآسا نیست و زمانی بیشترین فایده را دارد که همراه با تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و سبک زندگی سالم باشد.
اگر بیماری زمینهای دارید یا داروی خاصی مصرف میکنید، پیش از شروع روزهداری متناوب حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
∎