تئاتر دینی زمانی ماندگار میشود که روایتهای آشنا را از زاویهای تازه پیش روی مخاطب قرار دهد. نمایش عاشورایی «راز فولاد» با چنین رویکردی، این روزها آماده اجرای عمومی در کاشان است. خبرنگار ایکنا از اصفهان در گفتوگو با محمدحسین شاکریان، کارگردان این اثر از جزئیات تولید، روایت متفاوت نمایش و جایگاه هنر نمایش در تبیین مفاهیم عاشورا پرسیده است که در ادامه متن آن را میخوانیم.
ایکنا ـ در آغاز گفتوگو، خودتان را معرفی کنید و بگویید چگونه وارد عرصه تئاتر شدید؟
محمدحسین شاکریان هستم، دانشجوی کارشناسی ارشد برنامهسازی رادیو و تلویزیون دانشگاه صداوسیما. فعالیت حرفهای من بیشتر در حوزه برنامهسازی رسانهای است، اما از دوران کودکی به تئاتر علاقه داشتم و این علاقه باعث شد بهصورت جدی وارد عرصه نمایش شوم.
تئاتر یکی از اثرگذارترین هنرها برای برقراری ارتباط با مخاطب است و میتواند مفاهیمی را که شاید در زندگی روزمره کمتر به آنها توجه میشود، به شیوهای ماندگار منتقل کند. به همین دلیل تلاش کردهام در کنار فعالیتهای رسانهای، در حوزه تئاتر نیز آثاری تولید کنم که علاوه بر ارزش هنری، حامل پیامهای فرهنگی و اعتقادی باشند.
ایکنا ـ این روزها نمایش «راز فولاد» را برای اجرا آماده کردهاید. ابتدا درباره این اثر و فضای آن توضیح دهید.
«راز فولاد» اثری کاملاً تئاتری است که از ابتدا برای اجرا در فضای بلکباکس نوشته و طراحی شده است. به همین دلیل معتقدم اجرای این نمایش در فضاهای باز یا سالنهایی که متناسب با این شیوه اجرایی نباشند، نمیتواند کیفیت واقعی اثر را به مخاطب منتقل کند.
از نظر ساختار نیز نمایش با ادبیات حرفهای تئاتر نوشته شده و همه عناصر آن، از روایت گرفته تا میزانسن و طراحی صحنه، براساس اقتضائات اجرای صحنهای شکل گرفته است.
ایکنا ـ داستان نمایش چه روایتی را دنبال میکند؟
«راز فولاد» نمایشی عاشورایی است، اما تلاش کردهایم واقعه کربلا را از زاویهای متفاوت روایت کنیم. در این نمایش، مخاطب بخشی از ماجرای عاشورا را از زبان «مرة بن منقذ عبدی»، قاتل حضرت علیاکبر(ع) میشنود؛ یعنی این بار روایت از زبان یکی از کسانی است که در سپاه مقابل امام حسین(ع) ایستاد و در آن واقعه حضور داشت.
در کنار این شخصیت، یک آهنگر نیز در نمایش حضور دارد که نقش او را مهدی رضایی ایفا میکند. او آهنگری است که «راز فولاد» را میداند و مخاطب در طول نمایش بهتدریج با مفهوم این راز آشنا میشود.
ایکنا ـ کدام هنرمندان در این نمایش ایفای نقش میکنند؟
«راز فولاد» با حضور شش بازیگر کاشانی روی صحنه میرود. احمد صابرطحان، از پیشکسوتان تئاتر کاشان و عضو شورای بازبینی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، یکی از نقشهای بسیار مهم و متفاوت این نمایش را برعهده دارد. شخصیتی که او ایفا میکند، از کاراکترهای ویژه اثر است و ترجیح میدهم برای حفظ جذابیت نمایش، جزئیات بیشتری از آن بیان نکنم.
دیگر بازیگران این اثر نیز آقایان مهدی رضایی، سعید خسروی، رضا رادبخت، محمدرضا معصوم و علی صمدیان هستند که همگی از بازیگران شناختهشده تئاتر کاشان بهشمار میروند.
این نمایش حدود یک ساعت و ۱۵ دقیقه زمان دارد و از نظر طراحی دکور، صحنه و لباس، اثری پرکار و در ردیف تولیدات شاخص تئاتر شهرستان محسوب میشود.
ایکنا ـ اجرای عمومی نمایش «راز فولاد» از چه زمانی آغاز میشود و مخاطبان در چه سالنی میتوانند این اثر را تماشا کنند؟
برنامهریزی ما این است که اجرای عمومی نمایش «راز فولاد» از ۲۸ تیرماه در تماشاخانه سپهر فرهنگسرای مهر کاشان آغاز شود. در مرحله نخست، این نمایش به مدت ۱۰ شب روی صحنه خواهد بود و اگر با استقبال مخاطبان همراه شود، اجرای آن تمدید خواهد شد.
امیدواریم مردم فرهنگدوست کاشان و علاقهمندان به هنر نمایش از این اثر استقبال کنند و بتوانیم در این ایام میزبان مخاطبان بیشتری باشیم.
ایکنا ـ ایده تولید این نمایش چگونه شکل گرفت؟
تولید «راز فولاد» ادامه مسیری است که گروه فرهنگی، هنری، رسانهای و نمایشی «قلم» سالهاست در آن گام برمیدارد. ما تلاش کردهایم در مناسبتهای مهم تقویم شیعه، بهویژه ایام محرم و فاطمیه، با زبان هنر نمایش به تبیین مفاهیم دینی و فرهنگی بپردازیم.
البته فعالیتهای گروه فقط به تئاتر محدود نمیشود. در مناسبتهایی مانند عید غدیر و نیمه شعبان نیز در حوزه رسانه و تولید محتوا فعالیت میکنیم، اما در محرم و فاطمیه، تولید و اجرای آثار نمایشی یکی از برنامههای ثابت گروه است. مجموعه «قلم» نیز گروهی کاملاً مردمی است و فعالیتهای آن براساس دغدغههای فرهنگی اعضا شکل گرفته است.
ایکنا ـ گروه «قلم» از چه زمانی فعالیت خود را آغاز کرده و تاکنون چه آثاری تولید کرده است؟
گروه فرهنگی، هنری، رسانهای و نمایشی «قلم» حدود ۱۲ سال است که فعالیت میکند و متشکل از جمعی از جوانان و نوجوانان علاقهمند به فعالیتهای فرهنگی و هنری است.
در طول این سالها، علاوه بر تولید برنامههای رادیویی، تلویزیونی و رسانهای، نمایشهای متعددی نیز روی صحنه بردهایم. برای نمونه، نمایش «مظلوم بلاناصر» از جمله آثاری است که این گروه در حوزه تئاتر عاشورایی تولید کرده است.
همچنین، در ایام فاطمیه نیز دو نمایش «ترور» و «جن» را اجرا کردیم که خوشبختانه هر دو اثر با استقبال بسیار خوب مخاطبان روبهرو شدند و بازخوردهای ارزشمندی دریافت کردند.
امسال نیز توفیق داریم، نمایش «راز فولاد» را به مخاطبان ارائه کنیم و امیدواریم این اثر نیز بتواند ارتباط خوبی با مردم برقرار کند.
ایکنا ـ بخشی از فعالیتهای شما در مجموعه هنری «فدک» انجام میشود. درباره این مجموعه توضیح دهید.
مجموعه هنری «فدک» واقع در خیابان ۲۲ بهمن کاشان، مجموعهای کاملاً مردمی است که امکانات گوناگونی از جمله دو تماشاخانه، گالری عکس، فضای تمرین، کلاسهای آموزشی و کافه را در خود جای داده است.
این مجموعه با مشارکت مردم شکل گرفته و دولتی نیست؛ هرچند بعضی از سازمانها و دستگاهها در بخشهایی مانند حمایتهای اجرایی یا تبلیغاتی با ما همکاری داشتهاند. خوشبختانه امروز این مجموعه به یکی از پایگاههای مهم فعالیتهای فرهنگی و نمایشی در کاشان تبدیل شده و بسیاری از تولیدات گروه «قلم» نیز در همین مجموعه شکل گرفته یا اجرا شدهاند.
ایکنا ـ نمایش «راز فولاد» چه بازخوردی از شورای بازبینی دریافت کرده است؟
خوشبختانه بازبینی نمایش به پایان رسیده است و اعضای شورای بازبینی نیز از این اثر رضایت داشتند. آنها تأکید کردند که «راز فولاد» پس از مدتها یکی از نمایشهایی است که میتوان روی آن حساب کرد و ظرفیت برقراری ارتباط مؤثر با مخاطب را دارد. حتی پیشنهادهایی نیز برای حضور این اثر در رویدادها و جشنوارههای گوناگون مطرح شد.
به هر حال، دغدغه اصلی ما جشنواره و جایزه نیست. هدف نخست ما پاسداشت ایام محرم و عرض ارادت به ساحت حضرت سیدالشهدا(ع) است. اگر اثری تولید میکنیم، بیش از هر چیز به دنبال انجام وظیفهای فرهنگی و دینی هستیم.
ممکن است نمایش «راز فولاد» امسال اجرا شود و پس از پایان ایام محرم دیگر روی صحنه نرود، مگر اینکه استقبال مخاطبان زمینه اجرای دوباره آن را فراهم کند. بنابراین، نگاه ما بیش از آنکه معطوف به رقابتهای هنری باشد، معطوف به اثرگذاری فرهنگی است.
ایکنا ـ به نظر شما، تئاتر چه جایگاهی در انتقال مفاهیم دینی به نسل امروز دارد؟
به اعتقاد من، تئاتر امروز میتواند نقش یک منبر را ایفا کند. هنر نمایش ظرفیت فراوانی برای انتقال مفاهیم دینی، اعتقادی و فرهنگی دارد و نسل امروز نیز ارتباط بسیار خوبی با این زبان برقرار میکند.
گاهی مفاهیمی که شاید بیان آنها در قالبهای دیگر دشوار باشد، از طریق نمایش به شکلی عمیق و ماندگار به مخاطب منتقل میشود. به همین دلیل معتقدم باید از ظرفیت تئاتر بیش از گذشته برای تبیین مفاهیم ارزشمند دینی و انسانی استفاده کرد.
ایکنا ـ و سخن پایانی؟
از همه مردم فرهنگدوست کاشان دعوت میکنم در ایام اجرای نمایش «راز فولاد» در تماشاخانه سپهر حضور داشته باشند و این اثر را تماشا کنند. امیدوارم این نمایش بتواند در کنار ارزشهای هنری، گامی هرچند کوچک در ترویج فرهنگ عاشورا و آشنایی بیشتر مخاطبان، بهویژه نسل جوان با پیام نهضت حسینی بردارد.
در پایان از همه هنرمندان، عوامل اجرایی، بازیگران، حامیان و مجموعههایی که در تولید این اثر همراه گروه «قلم» بودهاند، صمیمانه تشکر میکنم و امیدوارم بتوانیم همچنان در مسیر تولید آثار فرهنگی و دینی اثرگذار گام برداریم.
انتهای پیام