به گزارش خبرگزاری ایمنا، گرما یکی از عوامل طبیعی است که همواره بر وضعیت جسمی انسان تأثیر میگذارد؛ بدن برای حفظ سلامت و ادامه فعالیتهای روزمره، باید بتواند دمای داخلی خود را در محدودهای متعادل نگه دارد و با افزایش دمای محیط، بهخصوص در روزهای طولانی و گرم سال، بدن برای سازگاری با شرایط جدید تلاش بیشتری میکند و در صورت ناتوانی در تنظیم حرارت، ممکن است نشانههای ناخوشایندی ظاهر شوند.
در بسیاری از مکاتب درمانی قدیمی، از جمله طب سنتی، توجه ویژهای به ارتباط میان شرایط محیطی و وضعیت درونی بدن شده است. گرمای بیش از اندازه تنها یک احساس ناخوشایند نیست، بلکه میتواند بر میزان انرژی، عملکرد اندامها، وضعیت روحی و حتی کیفیت خواب و اشتها اثر بگذارد و به همین دلیل شناخت واکنشهای بدن در برابر گرما، یکی از موضوعات مهم در حفظ سلامت به شمار میرود.
روزهای گرم سال برای بسیاری از افراد با افزایش خستگی، کاهش توان بدنی و تغییر در الگوی تغذیه همراه است و برخی افراد به دلیل ویژگیهای بدنی، سبک زندگی یا شرایط محیطی، حساسیت بیشتری نسبت به گرما دارند و سریعتر تحت تأثیر قرار میگیرند. توجه به نشانههای اولیه و ایجاد تغییرات مناسب در عادات روزانه میتواند نقش مهمی در جلوگیری از مشکلات ناشی از افزایش حرارت داشته باشد.
در نگاه طب سنتی، سلامت نتیجه برقراری تعادل میان نیروهای مختلف بدن است و زمانی که این هماهنگی از بین برود، زمینه برای بروز اختلالات فراهم میشود. گرمای شدید یکی از عواملی است که میتواند این تعادل را بر هم بزند و بدن را نیازمند مراقبت بیشتری کند و آشنایی با روشهای حفظ تعادل در روزهای گرم، به افراد کمک میکند تا با شرایط محیطی سازگارتر باشند و از آسیبهای احتمالی پیشگیری کنند.
تأثیر گرما بر بدن از دیدگاه طب سنتی؛ گرمازدگی و روشهای درمان آن / گرما روی کدام افراد تاثیر بیشتری دارد؟
بهنام یوسفیان، پزشک و متخصص طب سنتی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه گرما یکی از عوامل مؤثر بر تعادل مزاج و عملکرد طبیعی بدن محسوب میشود، اظهار کرد: بدن انسان برای حفظ سلامت، نیازمند تعادل میان حرارت و رطوبت است و زمانی که میزان گرما بیش از توانایی بدن برای دفع آن شود، ممکن است اختلالاتی در عملکرد اندامها ایجاد شود و افزایش حرارت بدن میتواند باعث کاهش توان عمومی، ضعف، تشنگی، بیحالی و تغییر در وضعیت طبیعی بدن شود.
وی با بیان اینکه گرمای زیاد میتواند بر افرادی که مزاج گرم و خشک دارند، تأثیر بیشتری بگذارد، افزود: این افراد ممکن است با قرار گرفتن طولانیمدت در محیطهای گرم، دچار افزایش حرارت داخلی، خشکی بدن، بیقراری، سردرد، کاهش اشتها و احساس سنگینی شوند، همچنین عواملی مانند کمبود خواب، فعالیت زیاد در هوای گرم، مصرف زیاد خوراکیهای با طبیعت گرم و کمبود مایعات میتوانند بدن را مستعد آسیبهای ناشی از گرما کنند.
پزشک و متخصص طب سنتی با اشاره به اینکه گرمازدگی زمانی رخ میدهد که حرارت وارد شده به بدن بیش از توانایی آن برای تعدیل و دفع گرما باشد، تصریح کرد: در این حالت، ممکن است علائمی مانند تشنگی شدید، ضعف، سرگیجه، تپش قلب، احساس داغی بدن، تهوع، بیحالی و حتی کاهش هوشیاری مشاهده شود و توجه به نشانههای اولیه اهمیت زیادی دارد، زیرا حفظ تعادل بدن در مراحل ابتدایی، آسانتر از درمان عوارض شدید است.
یوسفیان ادامه داد: مصرف آب کافی، شربتهای سنتی مانند شربت سکنجبین، استفاده از میوههایی مانند هندوانه، خیار و آلو و همچنین قرار گرفتن در محیط خنک، از روشهایی هستند که به کاهش احساس گرما و تأمین رطوبت بدن کمک میکنند، البته میزان مصرف این مواد باید با توجه به شرایط بدنی، سن و مزاج فرد انتخاب شود.
چگونه اژ گرمازدگی پیشگیری کنیم و در صورت گرمازدگی چه اقداماتی باید انجام داد؟
وی با بیان اینکه یکی از اصول مهم طب سنتی برای پیشگیری از گرمازدگی، حفظ تعادل در سبک زندگی است، گفت: خواب کافی، پرهیز از فعالیت شدید در ساعات اوج گرما، استفاده از لباسهای سبک و نخی، کاهش مصرف غذاهای سنگین و پرادویه در روزهای گرم و نوشیدن مایعات مناسب، از جمله توصیههایی هستند که برای محافظت از بدن در برابر گرمای زیاد مطرح میشوند.
پزشک و متخصص طب سنتی با بیان اینکه هنگام بروز گرمازدگی، خنک کردن تدریجی بدن و بازگرداندن تعادل مایعات مورد تأکید است، اضافه کرد: انتقال فرد به محیط خنک، استراحت، نوشیدن مایعات مناسب در صورت هوشیاری و استفاده از خوراکیهای رطوبتبخش میتواند به بهبود شرایط کمک کند. با این حال، اگر فرد دچار بیهوشی، تشنج، اختلال هوشیاری یا افزایش شدید دمای بدن شود، باید از خدمات پزشکی استفاده کرد، زیرا گرمازدگی شدید یک وضعیت اورژانسی است.
یوسفیان با بیان اینکه اصلاح تغذیه در فصل تابستان نقش مهمی در جلوگیری از افزایش حرارت بدن دارد، افزود: مصرف متعادل سبزیجات تازه، میوههای آبدار، غذاهای سبک و پرهیز از زیادهروی در خوراکیهای بسیار گرم و خشک میتواند به حفظ تعادل بدن کمک کند، همچنین توجه به شرایط فردی اهمیت دارد، زیرا یک ماده غذایی ممکن است برای فردی مناسب و برای فرد دیگری نامناسب باشد.
وی خاطرنشان کرد: گرمازدگی به طور کلی نتیجه برهم خوردن تعادل حرارت و رطوبت بدن در اثر مواجهه بیش از حد با گرما است و رعایت اصول پیشگیرانه، توجه به نیازهای بدن، مصرف مناسب مایعات و استفاده از روشهای طبیعی برای حفظ تعادل بدن میتواند به کاهش خطر گرمازدگی کمک کند.
بدن همواره در تلاش است تا خود را با شرایط مختلف محیطی هماهنگ کند، اما در برابر گرمای شدید نیز مانند هر عامل فشار دیگر به مراقبت و حمایت نیاز دارد. توجه به پیامهای بدن، کاهش عوامل تشدیدکننده گرما و ایجاد تغییرات ساده در سبک زندگی میتواند به حفظ نشاط و توان جسمی کمک کند.
طب سنتی با تأکید بر اصلاح شیوه زندگی، تغذیه مناسب و رعایت اصول تعادل، راهکارهایی را برای هماهنگ شدن بدن با فصلهای گرم ارائه میدهد. این دیدگاه بر اهمیت شناخت ویژگیهای فردی و توجه به تفاوت واکنش بدن افراد در برابر عوامل محیطی تأکید دارد.
رعایت نکات پیشگیرانه، انتخاب خوراکیهای مناسب، تأمین آب مورد نیاز بدن و دوری از شرایطی که فشار گرمایی زیادی ایجاد میکند، از مهمترین اقداماتی است که میتواند احتمال بروز مشکلات مرتبط با گرما را کاهش دهد و پیشگیری همیشه سادهتر از مقابله با پیامدهای شدید گرمای بیش از حد است.
حفظ سلامت در روزهای گرم نیازمند توجه همزمان به دانش پزشکی، تجربههای سنتی و شناخت بهتر نیازهای بدن است. با ایجاد تعادل در تغذیه، فعالیت و استراحت، میتوان شرایطی فراهم کرد که بدن در برابر تغییرات دما مقاومتر عمل کند و فصل گرما با آرامش و سلامت بیشتری سپری شود.