به گزارش خبرنگار ایرنا، نظام سلامت هر کشور زمانی کارآمد تلقی میشود که مردم بدون دغدغه هزینه و سرگردانی میان مراکز درمانی در کوتاهترین زمان ممکن به خدمات مناسب دسترسی داشته باشند.
با این حال، در سالهای گذشته افزایش هزینههای درمان، مراجعه مستقیم بیماران به پزشکان متخصص، مصرف بالای دارو، نابرابری در دسترسی به خدمات سلامت و سهم بالای پرداخت از جیب مردم نظام درمان کشور را با چالشهای جدی روبهرو کرده است.
در چنین شرایطی، اجرای پزشک خانواده و نظام ارجاعبه عنوان مهمترین برنامه اصلاح ساختار نظام سلامت در سالهای اخیر، بار دیگر در دستور کار دولت چهاردهم قرار گرفته است که بسیاری از کارشناسان آن را نقطه عطفی در گذار از درمانمحوری به سلامتمحوری میدانند.
در این الگو، هر شهروند دارای پزشک خانواده مشخص خواهد بود که ضمن تشکیل و تکمیل پرونده الکترونیکی سلامت مسئولیت مراقبت مستمر، پیشگیری، تشخیص اولیه و هدایت بیمار به سطوح تخصصی درمان را بر عهده دارد.
این فرآیند، ضمن جلوگیری از مراجعههای غیرضروری، از انجام آزمایشهای تکراری، مصرف بیرویه دارو و افزایش هزینههای درمان نیز جلوگیری میکند.
تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد پزشک خانواده ستون اصلی نظام سلامت به شمار میرود و این الگو که بیش از نیم قرن در بسیاری از کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه اجرا شده توانسته است هزینههای درمان را کاهش، شاخصهای سلامت عمومی را ارتقا و رضایت مردم از خدمات پزشکی را افزایش دهد.
در ایران نیز اگرچه اجرای این برنامه از سالها پیش آغاز شد، اما کمبود زیرساختهای الکترونیکی، ناهماهنگی سامانههای اطلاعاتی، محدودیت منابع مالی، کمبود پزشک در برخی مناطق و استقبال محدود مردم مانع تحقق کامل اهداف آن شد.
اکنون دولت چهاردهم با بازنگری در سازوکار اجرای طرح، مرحله تازهای از پزشک خانواده را از ۲۵ خرداد امسال در ۲۱ شهرستان کشور آغاز کرده است که شهرستان درهشهر استان ایلام نیز در جمع مناطق برگزیده آن قرار گرفته است.
وزارت بهداشت در گام نخست، اجرای این برنامه را برای حدود ۳۰ میلیون نفر از ساکنان روستاها و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر برنامهریزی کرده است تا با استقرار تدریجی نظام ارجاع عدالت در دسترسی به خدمات سلامت بیش از گذشته محقق شود.
درهشهر یکی از شهرستانهای برگزیده کشور
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام گفت: برنامه پزشک خانواده حدود ۱۵ سال است که در روستاها و شهرهای کوچک استان اجرا میشود و از سال ۱۴۰۲ نیز اجرای پزشک خانواده شهری در شهرستانهای آبدانان، دهلران و ایوان آغاز شده است.
علی نیکونهاد اظهار کرد: بر اساس ابلاغ وزارت بهداشت، شهرستان درهشهر به عنوان یکی از ۲۱ شهرستان منتخب کشور برای اجرای کامل پزشک خانواده و نظام ارجاع انتخاب شده و پس از ارزیابی نتایج، این برنامه به تدریج در دیگر شهرستانهای استان نیز اجرا خواهد شد.
وی گفت: برای اجرای این طرح در درهشهر ۹ پایگاه بهداشتی و درمانی فعال شده و در هر پایگاه پزشک، ماما و مراقب سلامت به مردم خدمات ارائه میکنند.معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام اظهار کرد: برای اجرای کامل این برنامه در درهشهر به ۱۶ پزشک نیاز است و چهار نوبت نخست مراجعه بیماران در سطح یک رایگان خواهد بود.
نیکونهاد گفت: بیماران مبتلا به دیابت و فشار خون، مادران باردار و کودکان زیر هفت سال نیز خدمات رایگان دریافت میکنند.
وی کاهش پرداخت از جیب مردم به کمتر از ۳۰ درصد، افزایش امید به زندگی، کنترل بیماریهای غیرواگیر، کاهش مرگهای زودرس ناشی از بیماریهای قلبی، ارتقای سلامت عمومی و استقرار نظام هوشمند سلامت را از مهمترین اهداف اجرای این طرح برشمرد.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی ایلام اظهار کرد: اکنون ۷۲ مرکز خدمات جامع سلامت، ۶۱ پایگاه سلامت، ۲۰۲ خانه بهداشت و پنج آموزشگاه بهورزی در استان فعال است و بیش از ۶۶۷ هزار نفر نیز در سامانه «سیب» دارای پرونده الکترونیکی سلامت هستند.
وی گفت: تقویت زیرساختهای فناوری اطلاعات، پایداری ارتباطات، تأمین منابع مالی و جلب اعتماد عمومی از مهمترین پیشنیازهای موفقیت این برنامه است.
پایان درمانهای پرهزینه و پراکنده
مدیرکل بیمه سلامت استان ایلام نیز گفت: اجرای پزشک خانواده ضرورتی اجتنابناپذیر برای آینده نظام سلامت کشور است و ادامه روند کنونی افزون بر افزایش هزینههای درمان، موجب هدررفت منابع ملی و کاهش بهرهوری نظام سلامت خواهد شد.
نورالدین رحیمی اظهار کرد که موفقیت این برنامه نیازمند فرهنگسازی، مشارکت مردم، همراهی جامعه پزشکی، تقویت زیرساختها و تأمین منابع مالی پایدار است.
مدیرکل بیمه سلامت ایلام گفت: میانگین اقلام دارویی هر نسخه در کشور ۳.۷ قلم و در استان ایلام حدود پنج قلم است، در حالی که این شاخص در بسیاری از کشورهای جهان حدود ۱.۷ قلم است.
رحیمی گفت: هر ایرانی به طور میانگین سالانه ۲۰ بار به پزشک مراجعه میکند و بخش قابل توجهی از این مراجعات با استقرار کامل نظام ارجاع، قابل مدیریت و ساماندهی خواهد بود.
پزشک خانواده برنامه اصلاحی بنیادین در ساختار نظام سلامت کشور است که با استقرار کامل آن، سلامت مردم از درمانمحوری به پیشگیریمحوری تغییر مسیر خواهد داد.
موفقیت این برنامه البته در گرو توسعه زیرساختهای الکترونیکی، پرداخت به موقع مطالبات کادر درمان، همراهی بیمهها، افزایش آگاهی همگانی و مشارکت فعال مردم است و اگر این الزامها فراهم شود، پزشک خانواده میتواند آغازگر فصل تازهای از عدالت درمانی، کاهش هزینههای سلامت و ارتقای کیفیت زندگی میلیونها ایرانی باشد.