محرم در آینه اندیشه/ ۲۳
عاشورا؛ الگوی ثبات هویتی برای بقای سیاسی جامعه + فیلم
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با بیان اینکه اگر ثبات هویتی داشته باشیم امکان جمع بین تعلقات وجود دارد، گفت: در حادثه عاشورا از همه اقشار پیر و جوان و ز...
صاحبخبر - رسول نوروزی عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) در گفتوگو با ایکنا از قم در پاسخ به نسبت هویت سیاسی با وقوع حادثه عاشورا بیان کرد: مهمترین مسئلهای که در عاشورا اتفاق میافتد این است که در این واقعه ثبات هویت سیاسی را شاهد نیستم، این بالاترین مقام عاشوراست، یعنی در آن واقعه عظیم امکان اینکه افراد، چه هویت سیاسی را بروز بدهند وجود ندارد. وی در تعریف هویت بیان کرد: انسانها از ابتدای خلقت به مرور دور هم جمع شدند و به یک گروه به نام قبیله تعلق پیدا کردند که این قبیله دارای قوانین و رئیس بود و در صورت تخلف از قوانین به آن رسیدگی میکردند، قبیلهها تعلق به سرزمین مشخصی نداشتند و به مرور که در یک محل ساکن و بزرگتر شدند، مفهوم شهر و دولت شهر شکل گرفت و ما با تعلق و هویت سرزمینی مواجه شدیم و منطق توزیع قدرت تعلق به یک قبیله و شهر بود. عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) ادامه داد: هویت یعنی انسان یک تعلق سرزمینی یا سیاسی را انتخاب میکند و سعی میکند این تعلق را رها نکند، در فضای ورزشی نیز همین گونه است، بنابراین احساس تعلق یک امر انگارهای است که انسان آن را در فرآیند روحی انتخاب میکند و تا آخر عمر با او همراه است؛ هویت سیاسی نیز اینگونه است و باید تثبیتشده باشد و اگر جامعهای بین هویتها در رفت و آمد باشد دچار بحران میشود؛ پیامد بیثباتی در فضای سیاسی نیز آسیب به کل بستر جامعه است. کد ویدیو دانلود کیفیت اصلی وی تصریح کرد: درواقع در نوسان بودن و اعلام نوسان کردن در فضاهای مختلف هویتی قابل پذیرش نیست، تفاوتی که هویت سیاسی با سایر هویتها دارد نیز در این است که اگر فرد در یک فضای هویتی تغییر هویت دهد ضرر آن به خود فرد میرسد، اما در فضای سیاسی برعکس است و ممکن است خود فرد و گروه هزینه ندهد و این هزینه به پیروان بازتاب داده شود؛ بنابراین در فضاهای کلان، بستر شکلگرفته آسیب میبیند که عاشورا نیز نمونهای از آن است. نوروزی با بیان اینکه هویت سیاسی یعنی تعلق به یک ایده سیاسی و پایبندی به آن تصریح کرد: کسی که در فضای سیاسی ثبات ندارد، دچار اختلال شخصیت است و بهعنوان یک بیمار ذهنی و روانی که امکان تشخیص ندارد شناخته میشود، عاشورا به ما یاد میدهد نباید پیرو کسی باشیم که از پایبندی به خدا و دین او جدا شده و به سمت کفر و ظلم میرود، زیرا او به لحاظ شخصیتی سالم نیست. امام حسین(ع) میفرماید: اگر دین ندارید لااقل آزاده باشید، ایشان با این بیان قصد دارند حداقل کف هویت سیاسی را برای افراد نگه دارند، بنابراین مهمترین فضایی که رخداد عاشورا را با آن میتوان تصویر کرد، مفهوم ثبات درونیات سیاسی است. وی با بیان اینکه عاشورا محصول بیثباتی درونیات سیاسی است، گفت: اگر جامعهای دچار بیهویتی سیاسی شود، واقعهای مانند عاشورا رقم خواهد خورد و مام میهن، بستر و ظرفی که ما را حفظ میکند شکسته خواهد شد، بنابراین اگر شاهد آن هستیم که کشور ایران همچنان پابرجا بوده؛ به این دلیل است که بخش قابل توجهی از جامعه ایران دچار بیهویتی سیاسی نیست و در نهایت ایران، اسلام و تشیع حفظ شده است. عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) در تشریح علت اینکه چرا امام حسین(ع) در شب عاشورا بیعت خود را برمیدارد، بیان کرد: مردم کوفه به امام حسین(ع) نامه مینویسند، اما در ادامه با امام عهدشکنی میکنند و مسلم را به شهادت میرسانند، بنابراین امام به نقطه شهادت و جامعه به شیب نزول میرسد و به همین دلیل امام حسین(ع) در شب عاشورا بیان میکند که هر کس تمایل دارد میتواند برود، زیرا بلای عظیم اتفاق خواهد افتاد و تعداد یاران امام تأثیری در جلوگیری از آن نخواهد داشت. از تجربه عاشورا تا بازتولید حکومتهای شیعی وی ادامه داد: این ثبات سیاسی بعد از تجربه واقعه عاشورا در بین شیعیان بهقدری تجلی داشته که بارها باعث شده جامعه شیعی بازتولید شود و ما در هر دورهای یک حکومت شیعی داشته باشیم، زیرا شیعیان در فضای سیاسی و پیروی، کامل و متعصب بودند و دلیل آن یک تجربه تاریخی است؛ به همین دلیل هویتهای سیاسی شیعی این مسئله را دریافتهاند که باید سطح تعلق بسیار بالایی داشته باشند. عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) افزود: حادثه عاشورا که در اثر بیهویتی سیاسی رقم خورد باعث درس و تجربه سختی برای شیعیان شد، حتی حکومت دوم پهلوی نیز تلاش میکرد خود را به فضای شیعی نزدیک کند، زیرا میدانست این عنصر به او کمک خواهد کرد. کد ویدیو دانلود کیفیت اصلی نوروزی بیان کرد: اگر بخواهیم رابطه ثبات سیاسی، تعلق هویتی، دولتسازی و در ادامه تمدنسازی را شرح دهیم باید بگوییم که اگر ثبات هویتی داشته باشیم امکان جمع بین تعلقات وجود دارد، در عاشورا همه از یک گروه یکدست نیستند و از همه اقشار پیر و جوان و زن و مرد و غلام در این حادثه حضور دارند، این نشان میدهد که حتی اگر هر کس به یک حوزه سیاسی تعلق داشته باشد و تثبیت سیاسی خود را تجربه کند، بهصورت فرآیندی و اتوماتیک وارد یک جریان به نام قوامبخشی متقابل که یکدیگر را بازتولید میکنند، میشوند. عاشورا؛ مجموعهای از مفاهیم تمدنی است وی ادامه داد: هر تمدن یک ایده کانونی دارد و این کانون یک امر قدسی و آسمانی است که براساس آن ایده کانونی تلاش میکنند یک سری نهادها را وضع و یا بازتولید کنند، ایرانیها نهاد عزاداری سیاوش را از دل تاریخ خود آورده و به تاریخ تشیع و عزاداری اهل بیت(ع) گره زدند و به تجربه، شیعیان و بهویژه ایرانیان دریافتند که بازتولید عاشورا، بازتولید تمدن را برای آنها فراهم میکند، یعنی مفهوم عاشورا مجموعهای از مفاهیم تمدنی است. عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با بیان اینکه بازتولید قضیه عاشورا به داشتن ادراک بهتر از هویت خود کمک میکند، افزود: عاشورا بسیاری از مفاهیم عدالت، عدم ظلمپذیری و آزادهبودن را برای ما بازتولید میکند و مؤلفههای عاشورا باعث نهادینهشدن این مفاهیم در جامعه میشود، کارکردهای اجتماعی عاشورا تا لایههای سطحی مانند پخش نذورات که حتی برجسته نیستند نیز تسری پیدا کرده، جدای از اینکه با آن میشود طاغوت را برانداخت و حکومت تشکیل داد و در برابر آمریکا و اسرائیل ایستاد. کد ویدیو دانلود کیفیت اصلی وی ادامه داد: بهطور نمونه رژیم صهیونیستی با ارتش و امکانات لجستیکی قوی در برابر یک گروه کوچک شیعی یعنی حزبالله با جغرافیای سخت و مشکلات بسیار که حتی در داخل لبنان نیز با آن همراه نیستند، توان مقابله ندارد، زیرا تنها مسئلهای که به حزبالله قدرت مقاومت و مبارزه میدهد تلاش برای تثبیت ایده اصلی عاشوراست، حزباللهی که خطرات بسیاری برای خانواده و زنان رزمندگان آنها وجود دارد و این بدترین شرایط برای یک فرد است و از این نظر نیز آنها بسیار به عاشورا نزدیک شدند، بنابراین تنها موضوعی که آنها را بازتولید میکند ایده عاشوراست. نوروزی گفت: بخشی از مواجهه با عاشورا مبتنی بر رویکرد اتخاذ سطح تحلیل سیاسی است و برخی این بخش از عاشورا را پررنگ میکنند و اجازه نمیدهند عاشورا تبدیل به یک امر بازتولید جامعه و اجتماعی شود، این بخشی است که همواره وجود داشته و پررنگ نیز بوده و معمولاً زمانی که جنگ و بحرانی اتقاق میافتد این افراد در ابتدا خود قربانی میشوند، نمونه آن شیعیان دوران قبل از امام موسی صدر است. لزوم گذار از تحلیل اجتماعی به تحلیل سیاسی برای حفظ بقا و امنیت عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) ادامه داد: در این مواجهه برخی بیان میکنند که من وظیفه دارم خودم را حفظ کنم و در نهایت تسلیم قضا و قدر میشوم و یا برخی فعالیت و خدمات اجتماعی دارند، اما وارد لایههای سیاسی و امنیتی نمیشوند و باز هم درمواقع بحران و خطر، تسلیم قضا و قدر میشوند؛ اما عاشورا سطح تحلیل سیاسی است و ما نباید به سطح تحلیل اجتماعی و فردی اکتفا کنیم، زیرا سطح تحلیلی که به ما امکان بقا و ادامه حیات نمیدهد، ارزشی ندارد. نوروزی در پاسخ به اینکه مفهوم سطح تحلیل سیاسی چیست، بیان کرد: سطح تحلیل سیاسی یعنی اینکه برای حفظ فرد و نهادهای اجتماعی، حاکم و شبکه ناظری را قرار دهیم که حفظ افراد و نهادها وظیفه آن باشد. اگر کسی سطح تحلیل سیاسی نداشته باشد، مفهوم بقا و امنیت را ترک میکند؛ بهطور نمونه در بیماریهای مسری و فراگیر اگر یک نهاد دولتی و بهداشت و درمان وجود نداشته باشد، نمیتوانیم جلوی آن بیماری را بگیریم و باید تسلیم قضا و قدر الهی شویم، بنابراین امام در عاشورا یک نماد است و نباید اجازه دهیم نخ تسبیح یک جامعه و آخرین لایه نگه دارنده پاره شود. کد ویدیو دانلود کیفیت اصلی عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با بیان اینکه اگر فردی امکان ادراک هویت سیاسی خود را نداشته باشد، خودتخریبی اتفاق میافتد، گفت: گاهی این خود تخریبی فردی است و گاهی ابعاد بسیار بزرگتری دارد، زیرا عدم تعلق به هویتی سیاسی، دومینویی از بحرانها را به همراه خواهد داشت. وی در پایان تصریح کرد: عاشورا نشان میدهد اگر شما به آن جمعیت 72 نفر تعلق نداشته باشی به هویت سیاسی که کل نظام هستی دارد و باید به آن تعلق داشته باشی نیز تعلق نداری؛ بهطور نمونه در جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی با ایران، باید دارایی 90 میلیون نفر ایرانی و حتی شیعیان و فارسیزبانان حفظ شود و خوشبختانه اکنون ایران از نظر هویتی در مکان محکمی ایستاده و این بالاترین سطح ثبات سیاسی است که بسیار باارزش است. انتهای پیام∎