غلامرضا گودرزی، رئیس مرکز آمار ایران در گفتوگو با ایکنا از فارس، در پاسخ به اینکه «جهاد علمی» در اندیشه رهبر شهید انقلاب چه معنا و مؤلفههایی دارد، گفت: لازم است در ابتدا یاد همه شهدا، بهویژه دانشآموزان میناب، مردم لامرد و رهبر شهید و حکیم انقلاب را گرامی بدارم.
وی افزود: اصولاً علم و دانش در نگاه دینی جایگاه رفیع و ممتازی دارد. انبوهی از آیات قرآن کریم، احادیث قدسی، احادیث نبوی و ائمه اطهار (ع) و حکایات و تعابیر تاریخی دلیلی بر این مدعاست. با توجه به اینکه شالوده و ساختار اساسی نظام فکری رهبر شهید نیز مبنای دینی و قرآنی داشت، نگاه ایشان به علم، متمایز و راهبردی بود.
رئیس مرکز آمار ایران ادامه داد: البته در شرایطی که کشور طی دوره رهبری ایشان در آن قرار گرفته بود، حرکت تدریجی و بسیط برای رشد علم و فناوری راهگشا نبود؛ از اینرو، واژه جهاد علمی به معنای تلاش و کوشش خستگیناپذیر، هدفمند، خالصانه و اثرگذار در زیست مردم یا ارتقای معنویت جامعه، لازم بود و هست. جهاد علمی در حقیقت این نوع از حرکت و تعالی در افق علمی است که در دیدگاه و کلمات ایشان مشخص است.
علم، اصلیترین موتور محرک پیشرفت کشور است
وی در پاسخ به اینکه رهبر شهید انقلاب چرا جهاد علمی را یکی از الزامات پیشرفت کشور میدانند، گفت: اگر پیشرفت یک ملت و یک کشور را حرکتی متوازن در ساحتهای دین و دنیا، اقتصاد، فرهنگ، اجتماع، فناوری و محیط زیست بدانیم، بیتردید علم و دانش اصلیترین موتور محرک این حرکت است.
گودرزی افزود: هر تلاشی برای بهبود شرایط کشور و رشد و توسعه یا به تعبیر دقیقتر آن پیشرفت، بدون وجود پشتوانه علمی، تلاشی شکستخورده یا در بهترین حالت پرهزینه و زمانبر است. به همین منظور ایشان بر جایگاه علم در پیشرفت تأکید داشتند و همانگونه که اشاره شد، پیشرفت ملت ایران با اهدافی بلند و متمایز، بدون حرکت جهادی فاقد اثرگذاری لازم است و جهاد علمی متضمن چنین اثرگذاری است.
نوآوری، حرکت در مرز دانش و کاربردیسازی علم از مؤلفههای جهاد علمی است
وی در خصوص مؤلفههای اصلی جهاد علمی از نگاه رهبر شهید گفت: برخی از این مؤلفهها را در پاسخ نخست بیان کردم، اما اگر بخواهم چیزی به آنها اضافه کنم، نوآوری، حرکت در مرز دانش، اهتمام به جایگاه تعاملات بینالمللی، رشد جایگاه آتی زبان فارسی، توجه هوشمندانه و منصفانه به دستاوردهای بشری، اهتمام به علوم انسانی قرآنپایه و عنایت خاص به کاربردیسازی یا به تعبیر بهتر، دانشبنیان بودن علم، بخش دیگری از این مؤلفهها هستند.
رئیس مرکز آمار ایران ادامه داد: ضمن اینکه در کنار همه اینها، معنویت، دعا و تضرع عالم، شرط مهم توفیق جهاد علمی در نگاه ایشان بود.
دانشگاهها باید به حل مسائل کشور و پشتیبانی از نظام تصمیمگیری کمک کنند
گودرزی در پاسخ به اینکه دانشگاهها چگونه میتوانند به کانونهای جهاد علمی تبدیل شوند، گفت: اولاً با درک جایگاه دانشگاه در تمدنسازی، رشد و ارتقای دانش در جامعه و ایجاد زبان مشترک بین نخبگان، مدیران و حاکمان؛ ثانیاً با تمرکز بر مرزهای دانش به جای تکیه بر علوم غیرکاربردی یا منسوخشده؛ ثالثاً از طریق کرسیهای نظریهپردازی و آزاداندیشی و نهایتاً کمک به حل مسائل کشور از روش علمی و پشتیبانی از نظام تصمیمگیری. البته تربیت نیروی انسانی کارآمد هم نباید فراموش شود.
غفلت از مأموریت دانشگاهها، مهمترین مانع جهاد علمی است
وی در پاسخ به اینکه از نگاه رهبر شهید انقلاب، موانع تحقق جهاد علمی در کشور چیست و برای رفع این موانع چه تمهیدی باید اندیشید، گفت: مهمترین مانع، غفلت از مأموریت دانشگاهها و سایر بازیگران این حوزه است. مشغول شدن به ظاهر کار علمی بدون توجه به محتوا، بینظمی و تعجیل در نتیجه نیز مانع مهمی است.
گودرزی افزود: فاصله بین نهاد علم و نهاد حاکمیت، فاصله بین دانشگاه و صنعت و فاصله بین سیاستگذاران و عالمان نیز مانع جهاد علمی هستند. ضمن اینکه غرور علمی و خودبرتربینی هم سم مهلکی است که باید با افزایش معرفت و معنویت با آن مقابله کرد.
وی ادامه داد: در مورد راهکارها نیز در پاسخ قبل اشاره شد، اما تأکید میکنم بر نگاه راهبردی و داشتن برنامه که ایشان تحت عنوان اسناد بالادستی حوزه علم و فناوری، مانند سند نقشه علمی کشور، مهندسی فرهنگی و ... پیگیر آن بودند.
پرهیز از سیاستزدگی، لازمه تحقق گفتمان پیشرفت علم و فناوری است
گودرزی در پاسخ به اینکه رهبر شهید، پیشرفت علم و فناوری را یکی از گفتمانهای اصلی کشور میدانند، برای تحقق این امر چه باید کرد، گفت: باید حدود و ثغور این گفتمان را مشخص کرد و به آن پایبند بود؛ بهویژه تفاوت این گفتمان را با گفتمانهای مکملی چون گفتمان سیاسی، اقتصادی و نظایر آنها باید لحاظ کرد.
وی افزود: سیاستزدگی، ترجیح منافع فردی و گروهی به منافع ملی، ظاهرگرایی، سطحینگری و حاشیهگرایی از آفات این گفتمان است که باید از آنها پرهیز داشت. تمرکز صحیح و عالمانه بر ارتقای معیشت مردم، فرهنگ، سبک زندگی و معنویت نیز در این گفتمان اساسی است.
رئیس مرکز آمار ایران ادامه داد: در این خصوص، تکریم استاد، دانشجو و محتوای علمی متقن نیز اهمیت دارد. جلسات متعدد ایشان با دانشگاهیان، دانشجویان، سازمانهای متولی تولید متون علمی، نویسندگان و پژوهشگران بخشی از این تکریم است.
دانشگاهها در تولید دانش و تربیت نیروی انسانی نقش محوری دارند
وی در خصوص نقش دانشگاه نیز گفت: تأکید رهبر شهید بر نقش دانشگاهها در تولید علم و حل مسائل کشور بود. ایشان دانشگاه را محل بحث، نظر و تولیدات علمی میدانستند و از آن، به تعبیر من، با کلیدواژه تولید دانش یاد میکردند.
گودرزی افزود: نقش دیگر دانشگاه، تربیت نیروی انسانی کارآمد، مؤمن، عالم، توانمند و مأموریتگرا بود و در نهایت به نظرم ایشان بر توجه دانشگاهها به ساختارسازی دقیق علم و دانش در تمدن نوین اسلامی تأکید داشتند. تکریم دانش و ارکان آن نیز به نحوی که بیان شد، بر نقشآفرینی دانشگاه مؤثر است.
شرکتهای دانشبنیان، پیشران اقتصاد علم و فناوری هستند
وی در پاسخ به اینکه نقش شرکتهای دانشبنیان در تحقق پیشرفت علمی و اقتصادی کشور چیست، گفت: به نظرم کمتر کسی را در این سطح میتوان مانند ایشان نسبت به شرکتهای دانشبنیان حساس، پیگیر، مدافع و پشتیبان دانست.
گودرزی افزود: این رویکرد را میتوان ناظر بر جایگاه پیشرانی و ارزشآفرینی شرکتهای دانشبنیان در اقتصاد علم و فناوری توصیف کرد. اصولاً دانش اگر کاربردی شود، ارزشآفرین خواهد شد و میتواند با نقشآفرینی در حل مسائل کشور، اعتماد مدیران، سیاستگذاران و حتی مردم را نیز جلب کند.
نگاه راهبردی و تعامل میان پژوهش، فناوری و صنعت ضروری است
وی در پاسخ به اینکه برای تحقق منویات رهبر شهید انقلاب، در ارتباط میان پژوهش، فناوری و صنعت چه باید کرد، گفت: به نظرم راهکار اساسی را باید در چهار مطلب تلخیص کرد؛ نخست، نگاه راهبردی و آیندهنگر و نه کوتاهمدت و مقطعی به علم، دانش و ساختارهای آن؛ دوم، استفاده از حلقههای گفتوگوی علمی میان اندیشمندان، صاحبان صنعت و مسئله؛ سوم، اعتماد متقابل و احترام به ساحتهای تخصصی و حرفهای حوزه علم و صنعت و چهارم، اهتمام به جذب و نگهداشت عالمان و جایگاه اجتماعی آنها در کنار توجه به نقش صنعتگران و بخش خصوصی در توسعه کشور.
رئیس مرکز آمار ایران در پایان گفت: البته یک مطلب دیگر هم به ذهنم میرسد که مهم است و به نوعی به عمده سؤالهای پیشین بازمیگردد و آن، توجه به تغییر جدی نظام ارتقا و ترفیع با رعایت نکات مطرحشده است که خود بحث مستوفایی میطلبد.
انتهای پیام