صاحب‌خبر - به گزارش ایکنا از همدان، حجت‌الاسلام والمسلمین حسین مقدس، عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی ملایر با استناد به تفسیر تسنیم آیت الله جوادی آملی به تبيين سوره محمد، به تشریح آیات 20 تا 23 پرداخته است که مشروح آن را در زیر می‌خوانیم: «وَيَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا لَوْلَا نُزِّلَتْ سُورَةٌ ۖ فَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ وَذُكِرَ فِيهَا الْقِتَالُ ۙ رَأَيْتَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ ۖ فَأَوْلَىٰ لَهُمْ(20) طَاعَةٌ وَقَوْلٌ مَعْرُوفٌ ۚ فَإِذَا عَزَمَ الْأَمْرُ فَلَوْ صَدَقُوا اللَّهَ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ(21) فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحَامَكُمْ(22) أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَأَعْمَىٰ أَبْصَارَهُمْ(23)» در این قسمت از آيات می‌توان گفت که پس از یاد حال کافران و منافقان و مؤمنان به هنگام شنیدن آیات اعتقادی (توحید و حشر و بعث) در این آیات به بیان حال آنها در مورد آیات عملی مانند آیات جهاد می‌پردازد، بنابراین آیات مورد سخن پایان بخش و کامل کننده آیات پیشین است. در صدر اسلام، سست ایمان‌هایی در میان اصحاب پیامبر اکرم(ص) بودند که پیش از نزول آیات جهاد مصرّانه جنگ با دشمنان را درخواست داشتند و می‌گفتند چرا از سوی خدای سبحان سوره‌ای فرود نمی‌آید که با صراحت ما را به جنگ با دشمنان فرا خواند؛ اگر آیه‌ای محکم نازل شود که صریح و شفاف ما را به نبرد با دشمنان دستور دهد اطاعت می‌کنیم، اما وقتی سوره‌ای صریح و محکم و پیراسته از هرگونه تشابه نازل می‌شد و آنها را به جهاد فرا می‌خواند بیماردلان همانند محتضر در حال مرگ قرار می‌گرفتند؛ یا همچون کسی که او را به سوی چوبه دار می‌برند محتضرانه به پیامبر اکرم(ص) می‌نگریستند؛ اینان کسانی‌اند که مرگ و احتضار برایشان شایسته‌تر است؛ «يَقُولُ الَّذِينَ ءامَنوا لَولا نزلت سورة فَإِذا أُنزِلَت سورَةٌ مُحكَمَةٌ وذُكر فيها القِتَالُ رَأَيْتَ الَّذِينَ في قلوبهم. مَرَضٌ يَنظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ المَعْشَى عَلَيْهِ مِنَ المَوتِ فَأُولَى لَهُم.» بیشتر بخوانید: خدای سبحان بر همه شئون انسان احاطه علمی دارد ریشه‌های نفاق در سوره محمد(ص) غفران در بهشت به چه معناست مؤمنان در سایه ولایت الهی به دنبال عمل به وظایف انسانی‌اند «ثبات قدم»؛ از روشن‌ترین مصادیق نصرت الهی در جهاد با کافران پایان جهان بر استقرار توحید و حق‌مداری است تکفیر گناهان و اصلاح دل مؤمنان؛ نگاه تحلیلی به سوره محمد سوره «محمد»؛ سوره جهاد و آزمون ایمان جمله «لولا نزّلت سورة» یعنی چرا سوره‌ای نازل نمی‌شود؟ آنان از این راه نسبت به جهاد اظهار رغبت می‌کردند تا سوره‌ای جدید نازل شود و تکلیف تازه‌ای را بیان کند تا آن را امتثال کنند. باید دانست که مراد از «سورةً مُحكَمَةٌ» سوره‌ای است که بیانش روشن و بی‌تشابه باشد و مراد از «في قُلُوبِهِم مَرَضٌ» مؤمنان سست ایمان است؛ نه منافقان، زیرا آیه با صراحت بیان می‌دارد کسانی که این گونه سخن می‌گفتند، مؤمن بودند: «يقول الَّذِينَ ءامَنوا» و این تعبیر شامل منافقان نمی‌شود مگر با مسامحه که آن نیز با شأن قرآن کریم سازگار نیست. بر این اساس گویا گفته شده گروهی از مؤمنان چنین سخنانی را بیان می‌کردند، پس محتوای این آیه مانند مضمون آیه «الم تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُم كُفُّوا أَيْدِيَكُم وأقيموا الصَّلوةَ وَاتُوا الزَّكَوةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذا فَرِيقٌ مِنهُم يَخشَونَ النَّاسَ كَخَشيَةِ اللهِ أَو أَشَدَّ خَشِيَةٌ» (نساء / آیه 77) است. استاد جوادی آملی در ادامه بیان می‌دارد که اطاعت مؤمنان از فرمان رهبری در امر جهاد و گفتن سخنان نیک و شایسته، برایشان بهتر است، پس هنگامی که رهبر فرمان جهاد قطعی و تصمیم نهایی را صادر کرد، خیرشان در این است که با خدا از در صدق درآیند و اطاعت کنند: «طاعَةٌ و قَولٌ مَعروفٌ فَإِذَا عَزَمَ الأَمْرُ فَلَو صَدَقُوا اللَّهَ لَكَانَ خَيْرًا لَهُم». قول معروف سخنی است که نزد عقل و شرع پسندیده باشد و عرف نیز آن را به نیکی بپذیرد. این تعبیر شاید ناظر به سخنان ناشایست برخی پس از صدور فرمان جهاد باشد؛ نظير «و إذ يقولُ المُنْافِقُونَ وَالَّذِينَ في قُلُوبِهِم مَرَضٌ مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا غُرُورًا...» تعبير عزم الأمر به قرینه آیات پیشین و پسین، به امر جهاد اشاره دارد. آیات پایانی تهدید و هشدار خدا به مؤمنان سست ایمان است که اگر از فرمان خدا و رهبران الهی سرپیچی کنند و از تعالیم وحیانی سنت نبوی و هدایت‌های اولیای دین روی بگردانند و از حق و عمل صالح دست بردارند، به یقین به دوران جاهلیت کفر و شرک بازخواهند گشت و در زمین به فساد و تباهی ریختن خون بی‌گناهان، دزدی تجاوز و قطع رحم گرفتار می‌شوند: «فهل عَسَيْتُم إِن تَوَلَّيْتُم أَن تُفْسِدُوا فِي الأَرْضِ وَتُقَطِّعُوا أَرحَامَكُم.» تعبير «فَهَلْ عَسَيْتُم» در مقام تعلیل برای جمله لَكَانَ خَيْرًا لَهُم و خطاب آیه به «الَّذينَ في قُلُوبِهِم مَرَضٌ» است؛ یعنی کسانی که از رفتن به جهاد خودداری و بهانه جویی می‌کردند. از منظر صاحب تفسیر تسنیم برخی از مفسران جمله «إِن تَوَلَّيْتُم» را به معنای ولایت و حکومت دانسته‌اند؛ یعنی اگر زمام امر و حکومت به دستتان بیفتد، جز تباهی و فساد در زمین و خونریزی و قطع رحم از شما انتظار نمی‌رود، چنان که پیش‌تر که حکومت در دست شما بود این گونه بودید و گرنه هدف جنگ در اسلام برچیدن بساط فساد و ظلم و تباهی است. باید توجه داشت که فضای سوره ناظر به درخواست حکومت و توقع زمامداری و رهبری جامعه نیست و صدر و ساق و سابق و لاحق آیات مورد سخن همان است که تقریر شد؛ لیکن اصل مطلب که عده‌ای آیه مورد گفت‌و‌گو را به تولی و زمامداری برای افراد ناصالح تفسیر کرده‌اند صحیح است. مفسدان در زمین و قطع کنندگان رحم کسانی هستند که خدا آنها را از رحمت خود دور و گوش‌هایشان را کر و چشمانشان را کور کرده است، به گونه‌ای که نه سخن حق را می‌شنوند نه حقیقت را می‌بینند: «أُولَئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُم وأعمى أَبْصَرَهُم.» دوری آنها از رحمت الهی مجازات رفتارشان است. تعبیر أُولئِكَ به مفسدان در زمین و قطع کنندگان رحم اشاره دارد، بنابراین کسانی که از کتاب و دستورهای خدا همچون جهاد رو بر می‌گردانند، فاسد و گناهکاری می‌شوند که نه گوش شنوا دارند تا سخنان حق را از رهبران الهی بشنوند، نه چشم حقیقت‌بین دارند که بتوانند حقایق را مشاهده کنند؛ چنین کسانی از رحمت الهی دور می‌شوند و در قیامت در آتش دوزخ گرفتار خواهند شد: «أُولئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللهُ فَأَصَمَّهُم وأعمى أبصرهم» و خاستگاه همه گمراهی شان، رویگردانی از دین الهی است چنان که در قیامت می گویند: «لَو كُنَّا نَسْمَعُ أَو نَعقِلُ ما كُنا في أصحاب السعير...». انتهای پیام∎​