به گزارش خبرگزاری صدا و سیما آتوسا مومنی با تبیین فلسفه شکلگیری کنوانسیون ۱۹۷۲ میراثجهانی، ثبت جهانی را فراتر از یک عنوان بینالمللی دانست و تاکید کرد: ثبت جهانی یک اصطلاح اداری است، اما جهانیشدن یک فرایند تمدنی است. میراثی که حامل دانش، تجربه تاریخی و خلاقیت انسانی باشد، از مرزهای ملی فراتر میرود و حفاظت از آن به مسئولیتی مشترک برای جامعه جهانی تبدیل میشود؛ اندیشهای که بنیان کنوانسیون میراث جهانی را شکل داده است.
رئیس مرکز میراث ناملموس، مفهوم «ارزش برجسته جهانی» را مهمترین رکن نظام میراثجهانی دانست و گفت: ارزش جهانی یک اثر باید بر پایه معیارهای مصوب یونسکو، اصالت، تمامیت و نظام کارآمد حفاظت و مدیریت، اثبات شود.
وی افزود: معیارهای ثبت جهانی، علت جهانیشدن یک اثر نیستند، بلکه ابزار اثبات آن به شمار میروند و اگر پیوند میان معیارها، مؤلفههای ارزش، اصالت، تمامیت و نظام مدیریتی گسسته باشد، هیچ میزان از شهرت یا تعلق ملی نمیتواند جایگزین استدلال علمی شود.
مومنی با تاکید بر اینکه ثبتجهانی پایان یک فرآیند نیست، تصریح کرد: پس از ثبت، بیانیه ارزش برجسته جهانی به سند مرجع مدیریت اثر تبدیل میشود و تمامی برنامههای حفاظتی، مداخلات عمرانی، توسعه زیرساختها، مدیریت گردشگری و ارزیابی اثرات باید در چارچوب همین ارزشهای جهانی تنظیم شوند.
وی خاطرنشان کرد: کمیته میراثجهانی خالق ارزش آثار نیست؛ بلکه پس از طی فرآیندی دقیق، مبتنی بر ارزیابیهای تخصصی و داوری بینالدولی، این ارزش را به رسمیت میشناسد.
رئیس مرکز میراث ناملموس با اشاره به قرار گرفتن پرونده «قلعهالموت و استحکامات مربوط به آن» در دستور کار چهلوهشتمین اجلاس کمیته میراثجهانی در بوسان، گفت: این پرونده زنجیرهای، مجموعهای از قلعهها و استحکامات تاریخی دره الموت را در بر میگیرد و پیشنویس تصمیم کمیته، ثبت آن را بر اساس معیار (III) توصیه کرده است.
وی افزود: ارزش این پرونده تنها در معماری قلعهها خلاصه نمیشود، بلکه بقایای استحکامات، معماری صخرهکند، سامانههای مدیریت آب، شواهد باستانشناختی، تراسهای کشاورزی و منظر فرهنگی کوهستان، مجموعهای از مؤلفههای حامل ارزش برجسته جهانی را شکل دادهاند.
مومنی با اشاره به توصیههای پیشنویس تصمیم کمیته میراثجهانی اظهار کرد: تدوین راهبرد یکپارچه حفاظت، مدیریت مخاطرات طبیعی، مستندسازی مداخلات، تعیین ظرفیت تحمل بازدید، توسعه گردشگری پایدار، بازنگری حریمها و انجام ارزیابی اثرات بر میراث، از مهمترین الزامات پس از ثبت خواهد بود.
وی همچنین بر نقش جوامع محلی در حفاظت از میراث جهانی تاکید کرد و گفت: حفاظت، مانع توسعه نیست؛ بلکه شرط تحقق توسعهای پایدار، معتبر و مبتنی بر هویت فرهنگی است و مشارکت مردم، دانش بومی و مهارتهای سنتی، پشتوانه اصلی حفاظت از این آثار به شمار میرود.
رئیس مرکز میراث ناملموس در پایان تاکید کرد: ثبت احتمالی پرونده «قلعه الموت و استحکامات مربوط به آن» در اجلاس بوسان، افزون بر ثبت نام اثری دیگر از ایران در فهرست میراث جهانی، آغاز مرحلهای تازه از مسئولیت در قبال حفاظت، مدیریت علمی و انتقال این میراث به نسلهای آینده خواهد بود.