خبرگزاری تقریب، حوزه بین الملل: مراسم میلیونی تشییع آیتالله شهید علی خامنهای، رهبر فقید ایران، که چند روز پیش در شهرهای نجف و کربلا برگزار شد، به صحنهای با ابعاد ژئوپلیتیکی و پیامدهای چندلایه تبدیل شد. این رویداد که به باور شماری از مقامهای عراقی میتواند نقطه عطفی در تحولات سیاسی این کشور باشد و فضای عراق را به «پیش از تشییع» و «پس از تشییع» تقسیم کند، در مقطعی حساس از تحولات منطقه برگزار شد و بار دیگر توازن قوا را تحت تأثیر قرار داد. از طرف دیگر این رخداد،همزمان، دولت علی الزیدی، نخستوزیر عراق، را در برابر آزمونی پیچیده در عرصه داخلی و خارجی، بهویژه در پرونده کنترل سلاح و مدیریت روابط راهبردی با ایالات متحده و ایران، قرار داد.
در همین چارچوب، منابع سیاسی آگاه به روزنامه الاخبار گفتهاند که «واشنگتن از نحوه برگزاری و ابعاد این مراسم در عراق با چنین سطحی از بسیج و حضور گسترده، بهشدت ابراز نارضایتی کرده است.» به گفته این منابع، مراسم تشییع و بسیج حسابشده نیروها، پیش از سفر الزیدی به واشنگتن، آزمونی دشوار و بسیار حساس برای او ایجاد کرد؛ زیرا این رویداد پیام سیاسی و میدانی روشنی به دولت آمریکا ارسال کرد مبنی بر اینکه عراق همچنان یکی از کانونهای اصلی نفوذ محور مقاومت است؛ واقعیتی که با اهداف و سیاستهای واشنگتن در تضاد قرار دارد.
جودت کاظم، پژوهشگر مسائل سیاسی عراق، نیز در گفتوگو با الاخبار گفت: «حضور پرشمار و آشکار رهبران گروههای مسلح عراقی و هواداران آنها در مراسم تشییع، حامل پیامی سیاسی و میدانی با هدف نمایش میزان نفوذ این جریانها بود.» وی افزود: این نمایش قدرت، پس از ماهها سکوت تاکتیکی، بهصورت سازمانیافته انجام شد و همزمان با تلاشهای اعلامشده دولت الزیدی برای جمعآوری سلاح و انحصار آن در اختیار دولت صورت گرفت.
به گفته کاظم، «این گروهها قصد داشتند این پیام را منتقل کنند که بازیگری تأثیرگذار در هر معادله امنیتی و سیاسی هستند و نمیتوان آنها را نادیده گرفت. همچنین پشتوانه مردمی و ایدئولوژیک آنها، مشروعیت لازم برای ادامه حضورشان را در برابر فشارهای داخلی و خارجی فراهم میکند؛ موضوعی که اجرای برنامههای خلع سلاح را با موانع جدی میدانی مواجه خواهد کرد.»
از سوی دیگر، ابراهیم السراج، نویسنده و تحلیلگر سیاسی، با تاکید بر ابعاد منطقهای و بینالمللی این تجمع گفت: تشییع میلیونی یک پیام اساسی را منتقل کرد؛ اینکه عراق تحت تأثیر تهدیدها و فشارهای آمریکا قرار نگرفته است؛ موضوعی که با حضور گسترده رهبران و هواداران محور مقاومت در این مراسم بهروشنی نمایان شد.
وی افزود: بسیج نیروها از سوی حشد الشعبی و دیگر گروهها، اقدامی برنامهریزیشده برای نمایش توان و ظرفیت میدانی آنها بود. همچنین این حضور پررنگ، همزمان با تهدیدهای دونالد ترامپ علیه منطقه، میتواند برای این گروهها توجیهی جهت حفظ آمادگی خود بهعنوان یک نیروی بازدارنده امنیتی در برابر هوادارانشان باشد.
السراج معتقد است: این واقعیت میدانی، توافقهای اخیر را با چالشی جدی روبهرو میکند؛ بهویژه آنکه الزیدی اخیراً اعلام کرده بود با گروههای مسلح درباره تحویل سلاحهایشان به توافق رسیده و گفته بود برنامهای برای واگذاری سلاح تدوین خواهد شد و فعالیت این گروهها به عرصههای سیاسی و اجتماعی منتقل میشود. اما گستردگی و تأثیرگذاری حضور آنها در مراسم تشییع، ممکن است روند اجرای این برنامهها را تغییر داده یا دستکم سرعت آن را کاهش دهد.
در مقابل تحلیلهایی که این رویداد را در چارچوب تنشهای منطقهای ارزیابی میکنند، صکر الحمیداوی، نماینده پارلمان عراق، روایت رسمیتری از این مراسم ارائه کرده است. او در گفتوگو با الاخبار تأکید کرد: این مراسم حامل پیامی روشن برای همگان بود مبنی بر اینکه عراق از سنتهای ریشهدار میزبانی عربی و اسلامی برخوردار است و این موضوع در استقبال از رهبران، شخصیتها و هیئتهای رسمی در شهرهای مقدس این کشور بهخوبی نمود یافت.
وی درباره آینده گروههای مسلح و فشارهای بینالمللی علیه آنها نیز گفت: ادامه حضور این گروهها بر نقش مؤثر و اصول ثابت آنها، بهویژه مخالفت با حضور نیروهای خارجی از جمله آمریکا در خاک عراق، استوار است؛ موضوعی که از نگاه آنها هم جنبه حاکمیتی دارد و هم اعتقادی. از این رو، مانعی ملی برای ادامه فعالیت آنها وجود ندارد و حتی افزایش فشارها ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد؛ زیرا بخش قابل توجهی از افکار عمومی، این گروهها را ضامن حفظ حاکمیت ملی و ثبات منطقهای میداند.
در همین حال، اغلب شرکتکنندگانی که الاخبار در نجف و کربلا با آنها گفتوگو کرده، حضور میلیونی خود را «پیامی از ایستادگی و پاسخی آشکار به مخالفان مقاومت، بهویژه جریانهای نزدیک به آمریکا و رژیم صهیونیستی» توصیف کردهاند.
به باور این افراد، این پیام میتواند بر فضای سیاسی عراق تأثیر بگذارد و حتی روند اجرای برنامه دولت الزیدی برای انحصار سلاح در اختیار دولت و زمانبندی آن را دستخوش تغییر یا تأخیر کند؛ چراکه به گفته آنان، واقعیتی میدانی شکل گرفته که نه دولت عراق و نه بازیگران خارجی بهسادگی قادر به نادیده گرفتن آن نخواهند بود.
انتهای پیام/
∎
در همین چارچوب، منابع سیاسی آگاه به روزنامه الاخبار گفتهاند که «واشنگتن از نحوه برگزاری و ابعاد این مراسم در عراق با چنین سطحی از بسیج و حضور گسترده، بهشدت ابراز نارضایتی کرده است.» به گفته این منابع، مراسم تشییع و بسیج حسابشده نیروها، پیش از سفر الزیدی به واشنگتن، آزمونی دشوار و بسیار حساس برای او ایجاد کرد؛ زیرا این رویداد پیام سیاسی و میدانی روشنی به دولت آمریکا ارسال کرد مبنی بر اینکه عراق همچنان یکی از کانونهای اصلی نفوذ محور مقاومت است؛ واقعیتی که با اهداف و سیاستهای واشنگتن در تضاد قرار دارد.
جودت کاظم، پژوهشگر مسائل سیاسی عراق، نیز در گفتوگو با الاخبار گفت: «حضور پرشمار و آشکار رهبران گروههای مسلح عراقی و هواداران آنها در مراسم تشییع، حامل پیامی سیاسی و میدانی با هدف نمایش میزان نفوذ این جریانها بود.» وی افزود: این نمایش قدرت، پس از ماهها سکوت تاکتیکی، بهصورت سازمانیافته انجام شد و همزمان با تلاشهای اعلامشده دولت الزیدی برای جمعآوری سلاح و انحصار آن در اختیار دولت صورت گرفت.
به گفته کاظم، «این گروهها قصد داشتند این پیام را منتقل کنند که بازیگری تأثیرگذار در هر معادله امنیتی و سیاسی هستند و نمیتوان آنها را نادیده گرفت. همچنین پشتوانه مردمی و ایدئولوژیک آنها، مشروعیت لازم برای ادامه حضورشان را در برابر فشارهای داخلی و خارجی فراهم میکند؛ موضوعی که اجرای برنامههای خلع سلاح را با موانع جدی میدانی مواجه خواهد کرد.»
از سوی دیگر، ابراهیم السراج، نویسنده و تحلیلگر سیاسی، با تاکید بر ابعاد منطقهای و بینالمللی این تجمع گفت: تشییع میلیونی یک پیام اساسی را منتقل کرد؛ اینکه عراق تحت تأثیر تهدیدها و فشارهای آمریکا قرار نگرفته است؛ موضوعی که با حضور گسترده رهبران و هواداران محور مقاومت در این مراسم بهروشنی نمایان شد.
وی افزود: بسیج نیروها از سوی حشد الشعبی و دیگر گروهها، اقدامی برنامهریزیشده برای نمایش توان و ظرفیت میدانی آنها بود. همچنین این حضور پررنگ، همزمان با تهدیدهای دونالد ترامپ علیه منطقه، میتواند برای این گروهها توجیهی جهت حفظ آمادگی خود بهعنوان یک نیروی بازدارنده امنیتی در برابر هوادارانشان باشد.
السراج معتقد است: این واقعیت میدانی، توافقهای اخیر را با چالشی جدی روبهرو میکند؛ بهویژه آنکه الزیدی اخیراً اعلام کرده بود با گروههای مسلح درباره تحویل سلاحهایشان به توافق رسیده و گفته بود برنامهای برای واگذاری سلاح تدوین خواهد شد و فعالیت این گروهها به عرصههای سیاسی و اجتماعی منتقل میشود. اما گستردگی و تأثیرگذاری حضور آنها در مراسم تشییع، ممکن است روند اجرای این برنامهها را تغییر داده یا دستکم سرعت آن را کاهش دهد.
در مقابل تحلیلهایی که این رویداد را در چارچوب تنشهای منطقهای ارزیابی میکنند، صکر الحمیداوی، نماینده پارلمان عراق، روایت رسمیتری از این مراسم ارائه کرده است. او در گفتوگو با الاخبار تأکید کرد: این مراسم حامل پیامی روشن برای همگان بود مبنی بر اینکه عراق از سنتهای ریشهدار میزبانی عربی و اسلامی برخوردار است و این موضوع در استقبال از رهبران، شخصیتها و هیئتهای رسمی در شهرهای مقدس این کشور بهخوبی نمود یافت.
وی درباره آینده گروههای مسلح و فشارهای بینالمللی علیه آنها نیز گفت: ادامه حضور این گروهها بر نقش مؤثر و اصول ثابت آنها، بهویژه مخالفت با حضور نیروهای خارجی از جمله آمریکا در خاک عراق، استوار است؛ موضوعی که از نگاه آنها هم جنبه حاکمیتی دارد و هم اعتقادی. از این رو، مانعی ملی برای ادامه فعالیت آنها وجود ندارد و حتی افزایش فشارها ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد؛ زیرا بخش قابل توجهی از افکار عمومی، این گروهها را ضامن حفظ حاکمیت ملی و ثبات منطقهای میداند.
در همین حال، اغلب شرکتکنندگانی که الاخبار در نجف و کربلا با آنها گفتوگو کرده، حضور میلیونی خود را «پیامی از ایستادگی و پاسخی آشکار به مخالفان مقاومت، بهویژه جریانهای نزدیک به آمریکا و رژیم صهیونیستی» توصیف کردهاند.
به باور این افراد، این پیام میتواند بر فضای سیاسی عراق تأثیر بگذارد و حتی روند اجرای برنامه دولت الزیدی برای انحصار سلاح در اختیار دولت و زمانبندی آن را دستخوش تغییر یا تأخیر کند؛ چراکه به گفته آنان، واقعیتی میدانی شکل گرفته که نه دولت عراق و نه بازیگران خارجی بهسادگی قادر به نادیده گرفتن آن نخواهند بود.
انتهای پیام/