تشییع بیسابقهی رهبر شهید ایران در شهرهای ایران و عراق، به یک «همهپرسی خاموش» و «زمینلرزهای ژئوپلیتیکی» تبدیل شد که محاسبات راهبردی واشنگتن را با چالشی اساسی مواجه کرد. همچنانکه به گفته دو دیپلمات ارشد نروژی که رابطه نزدیکی با ویتکاف دارند، دونالد ترامپ بخش عمدهای از مراسم ادای احترام به رهبر فقید ایران را از یکی از شبکههای تلویزیونی تماشا کرده و حداقل ۴ نوبت همزمان با مراسم ادای احترام هیاتهای رسمی به پیکر حضرت آیت الله خامنهای، با عصبانیت با مارکو روبیو تماس گرفته و او را شماتت کرده که چگونه دیپلماتهای آمریکایی نتوانستهاند کشورها را وادار به خودداری از شرکت در مراسم رهبر شهید انقلاب کنند.
او همچنین با مشاهده میلیونها ایرانی سوگوار در روز دوشنبه در خیابانهای تهران، نظر چند نفر از افراد حلقه نزدیک خود از جمله لیندسی گراهام را پرسیده و گراهام به نقل از یک ایرانی تبعیدی نزدیک به رضا پهلوی به نام بهنام طالبلو به ترامپ اطمینان داده که کل شرکتکنندگان در مراسم تشییع آقای خامنهای کمتر از دو میلیون است و جمهوری اسلامی با شیوههای تبلیغاتی خود، نمایش اغراقآمیزی از تعداد شرکتکنندگان نشان داده است. با وجود این، ترامپ از پاسخ گراهام قانع نمیشود و به یکی از دستیارانش میگوید که احساس میکند توسط جمعی دروغگو محاصره شده که اطلاعات ناقص یا جعلی به او میگویند.
مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب که از ۱۳ تا ۱۸ تیر ۱۴۰۵ برگزار شد و به یکی از بزرگترین گردهماییهای تاریخ مدرن مبدل گشت. بیش از ۴۳ میلیون نفر در پنج شهر شرکت کردند. در تهران بهتنهایی بیش از ۱۰ میلیون نفر و در مشهد نیز جمعیتی انبوه حضور یافتند. در شهرهای مقدس نجف و کربلا نیز بیش از ۱۰ میلیون نفر گرد هم آمدند. مقاماتی از دستکم ۱۰۰ کشور، از جمله روسیه، چین، پاکستان، هند و ترکیه در مراسم حضور یافتند.
مسیر تشییع در ۵ شهر از دو کشور (تهران، قم، نجف، کربلا و مشهد) نه فقط یک مسیر جغرافیایی، بلکه «روایتی کامل از مشروعیت قدرت» در نظام جمهوری اسلامی بود. این حضور عظیم، نقطه مقابل پیشبینیهای واشنگتن بود و واکنشهایی متناقض را از سوی دونالد ترامپ به دنبال داشت. ترامپ در مصاحبهای با ابراز تعجب نسبت به حضور حماسی ابتدا سعی کرد آن را انکار کند، «از دیدن گریه ایرانیان شگفتزده شدم، زیرا فکر میکردم مردم از او متنفرند». او این احساسات را «گریههای تصعنی» (fake tears) خواند که با واکنش تند مقامات ایرانی مواجه شد. او بعد از انکار، تهدید کرد که با «یک شلیک» میتواند همه رهبران ارشد ایران را که در مراسم جمع شدهاند، از بین ببرد. همچنین حملات هوایی جدیدی را برای تحتالشعاع قرار دادن مراسم ترتیب داد.
ترامپ که شاهد شرکت هیئتهای خارجی بود، بامداد روز جمعه با عصبانیت با «مارکو روبیو» تماس گرفته و او را به خاطر ناتوانی دیپلماتها در منزوی کردن ایران، شماتت کرده است. نظریهپردازان سیاسی این حضور را معادل «رای اعتماد» به نظام و تجدید سرمایه اجتماعی آن دانستهاند. روزنامهنگاران خارجی بهجای «رژیمی در بحران»، «ملتی در حال احیا» را مشاهده کردند. این مراسم نشان داد تلاش آمریکا برای تضعیف پیوندهای ایران و عراق شکست خورده و «محور مقاومت متحدتر از همیشه» است.
شبکههای غربی مانند سیانان نیز اذعان کردند که این تشییع «پیامی چالشبرانگیز برای ترامپ» ارسال کرده است. تشییع باشکوه رهبر شهید ایران و عراق، نمایشی کمنظیر از همبستگی اجتماعی و قدرت نرم جمهوری اسلامی بود. این رویداد با وارونه کردن کامل پیشبینیهای راهبردی کاخ سفید، نشان داد که سرمایه اجتماعی نظام در حساسترین نقطه ممکن، نهتنها کاهش نیافته، بلکه به اوج خود رسیده است. واکنشهای عصبی و متناقض ترامپ، از شگفتزدگی تا تهدید نظامی، گواه روشنی بر عمق این شوک راهبردی و ناتوانی واشنگتن در درک واقعیتهای جدید منطقه است.
مراسم تشییع نشان داد که سرمایه اجتماعی نظام در حساسترین نقطه ممکن، نهتنها کاهش نیافته، بلکه به اوج خود رسیده است
ترس ترامپ از تشییع با شکوه رهبر شهید
صاحبخبر -
∎