«وصال یاران»، «صدای شاعر»، «عطش و آتش»، «رنگینکمان عشق»، «وداع» و... برخی از آلبومهای این هنرمند در این سالها بوده است. با او درباره کارکرد موسیقی در واکنش به دو جنگ اخیر به گفتوگو نشستهایم.
در فاصله دو جنگ ۱۲روزه تا رمضان، موسیقی یکی از پیشروترین هنرهایی بود که با دربرگرفتن مؤلفه کنشگری، در خدمت وقایع روز قرار گرفته است. خود شما نقش موسیقی و آثار تولید شده در این بازه زمانی را چطور ارزیابی میکنید؟
اگر به تاریخ کشورمان نگاه کنیم میبینیم موسیقی در کشوری مثل ایران بهرغم فراز و نشیبهایی که پشت سر گذاشته، همواره همدوش و همراه مردم بوده و دوشادوش آنها به وقت وقوع بحرانها و بزنگاههای حساس پیش آمده است. درواقع موسیقی از معدود هنرهایی بوده که در بزنگاههای حساس و هر زمان مردم تشخیص دادهاند از آنها منفک نبوده و همنشینی موسیقی و جامعه منجر به خلق آثار ماندگار در برهههای مختلف زمانی شده است. نمونه این مسأله را میتوان در سال ۵۷ و پیروزی انقلاب دیدیم که هنرمندان عرصه موسیقی، این واقعه تاریخی را منبع الهام خود قرار دادند و آثاری را تولید کردند که هنوز بعد از گذشت این سالها نهتنها برای مردمی که در بطن انقلاب حضور داشتند بلکه برای نسلی که آن روزها را تجربه نکردهاند نیز حالت خاطرهبرانگیز دارد. یا همینطور در هشت سال دفاع مقدس قطعاتی خلق و اجرا شدند که در تقویت روحیه رزمندگان و مقاومت آنها در برابر دشمن مؤثر بودند. در دوره سازندگی و شکوفایی اقتصادی هم موسیقی بهعنوان عاملی برای ایجاد نشاط در بین اقشار مختلف به میدان آمد. در خبطی که دشمنان در جنگ رمضان مرتکب شدند و دشمنی خود را نسبت به ایران علنی کردند و به کشور ما هجوم آوردند، نقش هنرمندان عرصه موسیقی پررنگ و در عین حال سازنده بود. هر کدام از قطعاتی که ارائه شد، تسکیندهنده آلام مردم در این بازه زمانی دشوار بوده است. ناگفته نماند ارگانهایی مانند صداوسیما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و... نیز در انتقال مفاهیم این آثار به جامعه تاثیر بسزایی داشتند؛ بهخصوص در حوزه سرود، تا امروز آثاری عرضه شده که بحق بیانگر آنچه بر سر ایران رفته است، بوده و بودجههای مناسبی را برای تولید این آثار تخصیص داده شده تا از این رهگذر، آثار متنوع و باکیفیتی تولید شود. بهنوعی میتوان گفت از زمان جنگ سوم تا امروز، ما در حوزه موسیقی تولید انبوه داشتهایم و شاهد فعالیت اغلب هنرمندان از شاعر و آهنگساز گرفته تا نوازنده و خواننده در این عرصه بودهایم و هر کسی به سهم خود تلاش کرده به زبان موسیقی، به کشور خود ادای دین کند.
خود شما از جمله هنرمندانی بودهاید که در دو برهه هشت سال دفاع مقدس و انقلاب به ساخت آثار ماندگاری پرداختید که با وجود گذشت سه دهه از ساخت و پخش آنها همچنان مورد توجهند. با این حال نماهنگها و ترکهایی که این روزها به مناسبت تشییع رهبر انقلاب عرضه میشود چقدر از مؤلفه ماندگاری برخوردار است؟
همیشه به این مسأله اشاره کردهام که اگر میخواهیم شاهد ماندگاری تولیدات موسیقی باشیم، سازمانهای فرهنگی و ارگانهای مربوطه نباید تولید و حمایت از چنین آثاری را رها کنند. به بیان سادهتر، مداومت در تولید این آثار است که میتواند موجب ماندگاریشان شود تا در گذر زمان رنگ کهنگی بهخود نگیرد بهطوری که خود این جریانات احتیاج به استمرار دارد و باید برای نسلهای آینده مورد یادآوری قرار بگیرد. در این صورت است که موسیقی میتواند در قلب جامعه ماندگار شود ولی اگر تولیدات موسیقایی فقط به بازه زمانی خاصی محدود شده و بعد از آن رها شود، طبعا تاثیراتی که باید را برجای نخواهند گذاشت. نهتنها در حوزه موسیقی که در سایر شاخهها مانند تئاتر، شعر، سینما و... نیز همینطور است. هرچند جا دارد یکبار دیگر به این مسأله تاکید کنم که ارگانهای فرهنگی هم با حمایت و تخصیص بودجههای مناسب میتوانند در تداوم و استمرار این جریان نقش داشته باشند. چه اشکالی دارد قطعاتی که این روزها ساخته میشود به شکل ارکسترال تنظیم شده و در ارکسترها اجرا شود تا طیف وسیعتری از مخاطبان از لذت شنیدن آنها بهرهمند شوند.
بهنظر شما مراسم تشییع چقدر میتواند دستمایه الهام هنرمندان برای خلق آثار تازه قرار بگیرد؟
از دید من این مراسم که با حضور میلیونی و پرشور مردم برگزار شد، چند پیام مهم در پی داشت که به واضحترین شکل به تمام دنیا مخابره شد؛ اولین پیام این است که امروز دیگر جهان یک ایران جدید را در مقابل خود میبیند که از زمان قیام امام خمینی(ره) تا به حال مسیر یکپارچه و منسجمی را طی کرده است. پیام دیگر این که ایران به هیچوجه در مقابل هجوم بیگانگان کوتاه نخواهد آمد و به مقاومت ادامه میدهد. نکته دیگر این که رهبری همیشه بین مردم از جایگاه ویژهای برخوردار بودهاند. در نتیجه ضرورت دارد فرمایشات ایشان فصلالخطاب قرار بگیرد. در روزهای گذشته حضور گسترده مردم در مراسم تشییع بیانگر تمام این پیامها به دنیا بود. ضمن اینکه برگزاری چنین مراسمی تا امروز منحصر بهفرد بوده و در طول تاریخ کمنظیر است. آنچه مسلم است اینکه مردم در موضوع تفاهمنامه و مذاکره حرفهایی برای گفتن دارند که نباید از کنار آنها بیاعتنا گذشت. وقتی گروگانها در جریان اشغال لانه جاسوسی آزاد شدند قرار بود آمریکاییها به برخی وعدههای خود در جریان این آزادسازی عمل کنند اما این اتفاق هیچوقت به وقوع نپیوست. در طول این سالها از این خلف وعدهها از سوی آمریکا کم نبوده و حالا باید به وقت مذاکره هوشیار باشیم تا دوباره چنین کارهایی از جانب آنها تکرار نشود. طبعا مردم مطالباتی در زمینه مذاکره و تفاهم دارند که باید مورد توجه قرار بگیرد. درست است که امروز تا حدودی از منظر اقتصادی دچار تنگنا هستیم اما نباید به این بهانه، از ارزشها، اهداف و ایدهآلهای انقلاب غافل شویم و از آنها بهسادگی چشمپوشی کنیم. تمام این مسائل در آثار هنریای که این روزها تولید میشوند باید لحاظ شود. نکته دیگر اینکه شعر هم در شرایط کنونی توانسته همپای موسیقی بر فضای جامعه اثربخش باشد. چه بسا اشعار نافذی که این روزها سروده میشود بهخوبی گواه این مسأله است که شعر بهخوبی توانسته رسالت خود را در قبال رویدادهای روز ادا کند.
خود شما متناسب با وقایعی که در ماههای اخیر برای کشورمان اتفاق افتاد ساخت اثری را در دست دارید؟
زمانی که جنگ رمضان در اسفندماه شروع شد، من مارش «دلیرانه» را نوشتم. دلیل آنکه بهسمت ساخت این اثر رفتم آن بود که در زمان هشت سال دفاع مقدس، ساخت مارشهای نظامی توانست به همبستگی و ارتقای روحیه مردم و رزمندگان منجر شود. در نتیجه احساس کردم نوشتن مارش در این شرایط میتواند تاثیرگذار باشد. این اثر برای پخش به صداوسیما سپرده و به سلحشوران جبهه مقاومت تقدیم شده است. علاوه بر این مشغول ساخت یک پوئم سمفونی به نام «جانفدا» هستم که امیدوارم بهزودی این کار را به ثمر برسانم.
در فاصله دو جنگ ۱۲روزه تا رمضان، موسیقی یکی از پیشروترین هنرهایی بود که با دربرگرفتن مؤلفه کنشگری، در خدمت وقایع روز قرار گرفته است. خود شما نقش موسیقی و آثار تولید شده در این بازه زمانی را چطور ارزیابی میکنید؟
اگر به تاریخ کشورمان نگاه کنیم میبینیم موسیقی در کشوری مثل ایران بهرغم فراز و نشیبهایی که پشت سر گذاشته، همواره همدوش و همراه مردم بوده و دوشادوش آنها به وقت وقوع بحرانها و بزنگاههای حساس پیش آمده است. درواقع موسیقی از معدود هنرهایی بوده که در بزنگاههای حساس و هر زمان مردم تشخیص دادهاند از آنها منفک نبوده و همنشینی موسیقی و جامعه منجر به خلق آثار ماندگار در برهههای مختلف زمانی شده است. نمونه این مسأله را میتوان در سال ۵۷ و پیروزی انقلاب دیدیم که هنرمندان عرصه موسیقی، این واقعه تاریخی را منبع الهام خود قرار دادند و آثاری را تولید کردند که هنوز بعد از گذشت این سالها نهتنها برای مردمی که در بطن انقلاب حضور داشتند بلکه برای نسلی که آن روزها را تجربه نکردهاند نیز حالت خاطرهبرانگیز دارد. یا همینطور در هشت سال دفاع مقدس قطعاتی خلق و اجرا شدند که در تقویت روحیه رزمندگان و مقاومت آنها در برابر دشمن مؤثر بودند. در دوره سازندگی و شکوفایی اقتصادی هم موسیقی بهعنوان عاملی برای ایجاد نشاط در بین اقشار مختلف به میدان آمد. در خبطی که دشمنان در جنگ رمضان مرتکب شدند و دشمنی خود را نسبت به ایران علنی کردند و به کشور ما هجوم آوردند، نقش هنرمندان عرصه موسیقی پررنگ و در عین حال سازنده بود. هر کدام از قطعاتی که ارائه شد، تسکیندهنده آلام مردم در این بازه زمانی دشوار بوده است. ناگفته نماند ارگانهایی مانند صداوسیما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و... نیز در انتقال مفاهیم این آثار به جامعه تاثیر بسزایی داشتند؛ بهخصوص در حوزه سرود، تا امروز آثاری عرضه شده که بحق بیانگر آنچه بر سر ایران رفته است، بوده و بودجههای مناسبی را برای تولید این آثار تخصیص داده شده تا از این رهگذر، آثار متنوع و باکیفیتی تولید شود. بهنوعی میتوان گفت از زمان جنگ سوم تا امروز، ما در حوزه موسیقی تولید انبوه داشتهایم و شاهد فعالیت اغلب هنرمندان از شاعر و آهنگساز گرفته تا نوازنده و خواننده در این عرصه بودهایم و هر کسی به سهم خود تلاش کرده به زبان موسیقی، به کشور خود ادای دین کند.
خود شما از جمله هنرمندانی بودهاید که در دو برهه هشت سال دفاع مقدس و انقلاب به ساخت آثار ماندگاری پرداختید که با وجود گذشت سه دهه از ساخت و پخش آنها همچنان مورد توجهند. با این حال نماهنگها و ترکهایی که این روزها به مناسبت تشییع رهبر انقلاب عرضه میشود چقدر از مؤلفه ماندگاری برخوردار است؟
همیشه به این مسأله اشاره کردهام که اگر میخواهیم شاهد ماندگاری تولیدات موسیقی باشیم، سازمانهای فرهنگی و ارگانهای مربوطه نباید تولید و حمایت از چنین آثاری را رها کنند. به بیان سادهتر، مداومت در تولید این آثار است که میتواند موجب ماندگاریشان شود تا در گذر زمان رنگ کهنگی بهخود نگیرد بهطوری که خود این جریانات احتیاج به استمرار دارد و باید برای نسلهای آینده مورد یادآوری قرار بگیرد. در این صورت است که موسیقی میتواند در قلب جامعه ماندگار شود ولی اگر تولیدات موسیقایی فقط به بازه زمانی خاصی محدود شده و بعد از آن رها شود، طبعا تاثیراتی که باید را برجای نخواهند گذاشت. نهتنها در حوزه موسیقی که در سایر شاخهها مانند تئاتر، شعر، سینما و... نیز همینطور است. هرچند جا دارد یکبار دیگر به این مسأله تاکید کنم که ارگانهای فرهنگی هم با حمایت و تخصیص بودجههای مناسب میتوانند در تداوم و استمرار این جریان نقش داشته باشند. چه اشکالی دارد قطعاتی که این روزها ساخته میشود به شکل ارکسترال تنظیم شده و در ارکسترها اجرا شود تا طیف وسیعتری از مخاطبان از لذت شنیدن آنها بهرهمند شوند.
بهنظر شما مراسم تشییع چقدر میتواند دستمایه الهام هنرمندان برای خلق آثار تازه قرار بگیرد؟
از دید من این مراسم که با حضور میلیونی و پرشور مردم برگزار شد، چند پیام مهم در پی داشت که به واضحترین شکل به تمام دنیا مخابره شد؛ اولین پیام این است که امروز دیگر جهان یک ایران جدید را در مقابل خود میبیند که از زمان قیام امام خمینی(ره) تا به حال مسیر یکپارچه و منسجمی را طی کرده است. پیام دیگر این که ایران به هیچوجه در مقابل هجوم بیگانگان کوتاه نخواهد آمد و به مقاومت ادامه میدهد. نکته دیگر این که رهبری همیشه بین مردم از جایگاه ویژهای برخوردار بودهاند. در نتیجه ضرورت دارد فرمایشات ایشان فصلالخطاب قرار بگیرد. در روزهای گذشته حضور گسترده مردم در مراسم تشییع بیانگر تمام این پیامها به دنیا بود. ضمن اینکه برگزاری چنین مراسمی تا امروز منحصر بهفرد بوده و در طول تاریخ کمنظیر است. آنچه مسلم است اینکه مردم در موضوع تفاهمنامه و مذاکره حرفهایی برای گفتن دارند که نباید از کنار آنها بیاعتنا گذشت. وقتی گروگانها در جریان اشغال لانه جاسوسی آزاد شدند قرار بود آمریکاییها به برخی وعدههای خود در جریان این آزادسازی عمل کنند اما این اتفاق هیچوقت به وقوع نپیوست. در طول این سالها از این خلف وعدهها از سوی آمریکا کم نبوده و حالا باید به وقت مذاکره هوشیار باشیم تا دوباره چنین کارهایی از جانب آنها تکرار نشود. طبعا مردم مطالباتی در زمینه مذاکره و تفاهم دارند که باید مورد توجه قرار بگیرد. درست است که امروز تا حدودی از منظر اقتصادی دچار تنگنا هستیم اما نباید به این بهانه، از ارزشها، اهداف و ایدهآلهای انقلاب غافل شویم و از آنها بهسادگی چشمپوشی کنیم. تمام این مسائل در آثار هنریای که این روزها تولید میشوند باید لحاظ شود. نکته دیگر اینکه شعر هم در شرایط کنونی توانسته همپای موسیقی بر فضای جامعه اثربخش باشد. چه بسا اشعار نافذی که این روزها سروده میشود بهخوبی گواه این مسأله است که شعر بهخوبی توانسته رسالت خود را در قبال رویدادهای روز ادا کند.
خود شما متناسب با وقایعی که در ماههای اخیر برای کشورمان اتفاق افتاد ساخت اثری را در دست دارید؟
زمانی که جنگ رمضان در اسفندماه شروع شد، من مارش «دلیرانه» را نوشتم. دلیل آنکه بهسمت ساخت این اثر رفتم آن بود که در زمان هشت سال دفاع مقدس، ساخت مارشهای نظامی توانست به همبستگی و ارتقای روحیه مردم و رزمندگان منجر شود. در نتیجه احساس کردم نوشتن مارش در این شرایط میتواند تاثیرگذار باشد. این اثر برای پخش به صداوسیما سپرده و به سلحشوران جبهه مقاومت تقدیم شده است. علاوه بر این مشغول ساخت یک پوئم سمفونی به نام «جانفدا» هستم که امیدوارم بهزودی این کار را به ثمر برسانم.