گروه ایران: در گرمای نزدیک به ۵۰ درجه دزفول، کانالهای آبیاری کشاورزی که شریان حیاتی شمال خوزستان هستند، بار دیگر به محل آبتنی و شنا تبدیل شدهاند؛ رفتاری پرخطر که با وجود هشدارهای مکرر، همچنان جان کودکان، نوجوانان و رهگذران را تهدید میکند.
∎
به گزارش ایرنا،ورودی دزفول کنار جاده مملو از کودکان و نوجوانانی است که در دمای حدود ۵۰ درجه سانتیگراد در حال آبتنی در کانال آبیاری هستند، یک کودک هشت ساله خود را به درون کانال میاندازد و برادر ۱۴ سالهاش مشغول آب بازی است.کمی آن طرفتر خانوادهای فرزند در حال شنای خود را تماشا میکنند؛ کودکان و نوجوانان به ردیف ایستاده و مهیای پریدن به آب هستند تا این خنکا در دمای نزدیک به ۵۰ درجه سانتیگراد دزفول لحظاتی خوش را برای آنها رقم بزند.
جالب اینجاست که تمامی این افراد در کنار تابلوی شنا ممنوع ایستادهاند و بیتوجه به این هشدار مرگبار، گویی جان خود را حراج گذاشتهاند.اینجا نه کسی هست که مانع شنای آنها شود و نه خود مردم و خانوادهها توجهی به هشدارها و تابلوهای نصب شده دارند اگرچه با توجه به وسعت کانالهای آبیاری اگر صدها نفر هم مستقر شوند کم است و باید فکر دیگری کرد.
ورودی روستاها و شهرهای تابعه دزفول نیز چنین وضعیتی حاکم است غافل از اینکه این کانالها که برای آبیاری کشاورزی تعبیه شدهاند، بسیار عمیق و خطرناک هستند و بارها اتفاقات ناگواری در آنها رقم خورده است.آبی زلال و پرخروش در سراشیبی تند که برای تفریح و آبتنی ساخته نشده اکنون مملو از جمعیتی هستند که برای شنا به صف شدهاند.
آمار نگران کننده غرق شدگی در کانالهای آبیاری دزفول!
۲۰ مرداد سال ۱۳۹۲، بر اثر سقوط خودروی وانت به کانال شبکههای آبیاری دز در شهرستان دزفول استان خوزستان ۱۲ نفر کشته شدند.این حادثه به گفته فرماندار وقت دزفول، ساعت ۲۳ به علت بیاحتیاطی راننده وانت و سرعت غیرمجاز در جاده دزفول- سنجر روی داد و افرادی که در حال برگشت از جشن عروسی بودند دچار حادثه شدند و ۱۲ نفر از آنها بر اثر سقوط در آب و غرق شدگی، جان خود را از دست دادند.
حادثهای تاسف بار که باعث شد رئیس قوه قضائیه با صدور دستوری، دادستان کل کشور را مامور بررسی این حادثه کند.در حادثهای دیگر که در پنجم مهرماه ۸۴ اتفاق افتاد، براثر سقوط یک دستگاه خودروی پراید به داخل کانال آب در شهر دزفول، یک سرنشین خودرو کشته شد؛ این حادثه نیز در کانال آب منطقه سنجر به وقوع پیوست.این بار نیز، سرعت زیاد خودرو و نا آشنایی راننده به جاده علت وقوع این حادثه اعلام شد.
ساعت ۲۲:۵۷ دقیقه پنجشنبه شب مصادف با ۱۶ مهرماه ۹۵ در حادثهای دیگر، یک دستگاه وانت نیسان درون کانال آبیاری کشاورزی شاه ولی در مسیر یکی از روستاهای دزفول سقوط کرد و سه نفر جان باختند.یکم آبان ۹۶ در حادثهای دیگر، یک دستگاه وانت بار حامل پنج سرنشین در کانال آب کشاورزی شاه ولی دزفول سقوط کرد که منجر به جان باختن ۲ کارگر ساله افغان شد.
این آمار فقط مربوط به حوادث رانندگی است و چه جانها که در اثر بیاحتیاطی و شنا در این کانالهای آبیاری گرفته شده است نمونه آن نوجوان ۱۳ ساله اهل روستای حسین کلولی دزفول و ده ها نفر که طی سالهای اخیر در کانالهای آبیاری غرق شدند.عمق برخی کانالهای آبیاری کشاورزی به چند متر نیز میرسد و حجم قابل ملاحظهای آب را از رودخانههای دز و کرخه به مزارع کشاورزی منتقل میکنند.
شنا در کانالهای آبیاری کشاورزی؛ بسیار خطرناک!
به گفته رئیس سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری دزفول، یک هزار و ۶۰۰ کیلومتر کانال و زهکش کشاورزی با سطح مقطعها و عمق متفاوت و جداره بتنی، گلی، آجری و آسفالت در دزفول وجود دارد که برای کار تخصصی آبیاری کشاورزی ایجاد شدهاند و شنا در آنها بسیار خطرناک است.
عبدالحسین معظمفر تاکید کرد: کانالهای کشاورزی نه تنها از نظر عمق بلکه به دلیل سرعت آب نیز دارای مخاطره هستند؛ زهکشها نیز به گونهای طراحی شدهاند تا آب در آنها جریان داشته باشد.
به گفته وی، سرعت زیاد آب حتی در صورت عمق کم نیز میتواند خطرناک باشد از این رو فرهنگ سازی و همراهی خانوادهها برای جلوگیری از شنا در کانالهای کشاورزی ضروری است.
رئیس سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی دزفول ادامه داد: سازههای بتنی برای هشدار شنا کردن ممنوع در اطراف این کانالها نصب شده است ولی برخی افراد از همین سازهها برای شیرجه در آب کانال استفاده میکنند.
مرگ هفت نفر در کانالهای آبیاری دزفول طی چهار سال اخیر
معظمفر با اشاره به آمار افراد غرق شده در کانالهای آبیاری دزفول طی سالهای اخیر گفت: چهار نفر در سال ۱۴۰۲، ۲ نفر در سال ۱۴۰۳ و یک نفر در سال ۱۴۰۴ بر اثر شنا یا سقوط در کانالهای آبیاری کشاورزی دزفول جان خود را از دست دادند و تاکنون موردی از غرق شدگی در سال جاری گزارش نشده است.البته این آمار مربوط به مواردی است که به سازمان آتشنشانی گزارش شده است و امکان بیشتر بودن آمار تلفات وجود دارد.
کانالهای آبیاری، عامل حیات کشاورزی منطقه
شبکه آبیاری دز با وسعت حدود یکهزار و ۶۰۰ کیلومتر مربع به عنوان بزرگترین شبکه آبیاری مدرن کشور، برای آبیاری افزون بر ۱۲۵ هزار هکتار زمین کشاورزی شمال خوزستان تعبیه شده است و حیات کشاورزی این منطقه به وجود این شبکه بستگی دارد.
یکی از مسایلی که گریبان گیر کشاورزی منطقه شده همین موضوع غرق شدگی در کانالهای آبیاری یا رودخانه دز است؛ رییس سد تنظیمی دز در این باره گفت: حوادث مربوط به غرق شدن شناگران در بالادست یا پایین دست سد تنظیمی اتفاق میافتند که در صورت رخ دادن این حوادث در پایین دست، باید برای کشف جسد، میزان خروجی آب به مدت ۲ ساعت کاهش یابد و این موضوع تاثیر زیادی در کاهش و نوسان آب در کانالهای شرق و غرب رودخانه به مدت ۴۸ ساعت دارد.حمیدرضا سرافراز ادامه داد: این در حالی است که کشف اجساد برخی افراد غرق شده هفتهها به طول میانجامد و برخی نیز اصلا پیدا نمیشوند.
اقدامات برای جلوگیری از حوادث غرق شدگی در کانالها
مدیر امور بهرهبرداری شرق شبکه آبیاری دز درخصوص اقدامات انجام شده پیرامون این موضوعگفت: کانالهای آبیاری با وسعت و ظاهری فریبنده افراد را تشویق به شنا در دمای بالای ۵۰ درجه خوزستان میکنند ولی متاسفانه در طول سال با غرق شدن افراد بسیاری مواجه میشویم که ضمن تاسف، این موضوع مشکلات فراوانی در زمینه آبرسانی به نقاط مختلف شبکه ایجاد میکند.نعمت پازن افزود: برخی افراد تصور میکنند میتوان از کانالهای آبیاری به عنوان استخر استفاده کرد در حالی که از نوع طراحی کانالها غافل هستند و به علت فرم کانال، امکان خروج از این شیب بتنی با وجود جلبک در بدنه کانال بسیار دشوار است.
به گفته وی، اجساد قربانیان به علت عمق زیاد آب و مسافت طولانی ساحل دز به راحتی کشف نمیشود و خانوادههای قربانیان به منظور کشف جسد تقاضای کاهش خروجی سد تنظیمی دز را میکنند که ممکن است تا پیدا شدن جسد چند بار آب خروجی از سد کاهش یابد.مدیر امور بهرهبرداری شرق شبکه آبیاری دز اظهارکرد: شرکت بهرهبرداری از شبکه آبیاری شمال خوزستان برای جلوگیری از حوادث غرق شدگی در کانالهای تحت پوشش اقداماتی نظیر برگزاری کارگاههای آموزش کمکهای اولیه، احیای قلبی تنفسی در طول سال، ارایه آموزشهای پیشگیری از خطرات غرق شدگی و تولید و نشر محتوا از طریق پیامرسانهای ایتا و کانال خبری میراب ویژه کشاورزان شمال خوزستان انجام داده است.وی ادامه داد: ۳۶ تابلوی بتنی مثلثی شکل با مضمون هشدار غرق شدگی در نقاط مختلف رنگ آمیزی و نصب شده و اخطارهای لازم به افرادی که برای آبتنی به این کانالها مراجعه میکنند، داده شده است.
هجوم افراد متفرقه به محوطه سد انحرافی برای شنا در کانال آبیاری
رئیس اداره HSE، پدافندغیرعامل و مدیریت بحران شرکت بهره برداری از شبکههای آبیاری ناحیه شمال خوزستان نیز در این باره گفت: تابلوهای بتنی و فلزی هشدار دهنده و نیوجرسی پیرامون هشدار شناکردن ممنوع، ورودممنوع و خطرغرق شدگی در نقاط حادثه خیز کانالهای آبیاری از جمله سدهای انحرافی شرق و غرب دز، ایستگاههای پمپاژ، کانالهای اصلی و فرعی حاشیه شهرها و روستاها وسازههای آبی و محل تلاقی جاده و کانالها نصب شده است ولی متاسفانه توجهی به آنها نمیشود و در برخی موارد افراد در کنار تابلوی شنا ممنوع اقدام به آبتنی میکنند که این بیتوجهی بارها باعث وقوع حوادث ناگواری شده است.
ابراهیم محمدزاده ادامه داد: با وجود دیوارکشی و محصور بودن محوطه سد انحرافی، افراد متفرقه به صورت غیرمجاز اقدام به شنا کردن در کانالهای آبیاری میکنند.به گفته وی، نیروهای واحد توزیع آب این شرکت روزانه در ۲ نوبت صبح و عصر مسیر کانالها را به منظور تنظیم دریچههای آبیاری و تهیه گزارشهای مربوطه ناشی از نشتی، گرفتگی و حوادث از ابتدا تا انتهای مسیر با تردد از محل جادههای خاکی طی میکنند و ضمن تنظیم دریچهها براساس تقاضای کشاورزان اقدام به خارج کردن اشیا، ضایعات و علفهای هرز از درون کانالها میکنند.
علاوه بر این، کارشناسان توصیههای لازم را درخصوص پیشگیری از غرق شدگی، خودداری از انجام اقدامات مخاطره آمیز و پرهیز از دست کاری دریچهها که موجب طغیان آب کانال و سرریز شدن آن و ایجاد حوادث میشود به کشاورزان و مشترکان آب ارائه میدهند.
سایر گروههای تخصصی و فنی نیز بنا به گفته این مقام مسوول در شرکت آبیاری دز به صورت موردی با اکیپهای مجهز به نقاط مختلف شبکه آبیاری اعزام میشوند و اقدام به رفع نقایص مکانیکی سازهای و لایروبی میکنند تا خطری متوجه مشتریان و رهگذران نشود.
مسئول HSE این شرکت با اشاره به ناهنجاریهای اجتماعی که منجر به تخریب یا سرقت قطعات فلزی میشود، خاطرنشان کرد: برخی مواقع این سرقتها علاوه بر حفاظهای فلزی شامل تجهیزات فلزی دریچهها از جمله فرمان، شافت، شاسی دریچهها و سیم بکسلها نیز میشود و خسارت سنگینی به شرکت تحمیل میکند لذا به منظور خنثی کردن این پدیده زشت مسوولان شرکت با جایگزینی حفاظهای بتنی یا نیوجرسی به جای گاردریل و فنس توانستند بر این مشکل فایق آیند.
از محاسن دیگر نصب نیوجرسی به جای حفاظهای فلزی، استفاده بهینه از آنها به عنوان تابلوی هشداردهنده است که طبق گفته او، رنگ آمیزی و جملهنویسی روی آنها موجب کاهش هزینهها و پیشگیری از غرق شدگی شده است.
محمدزاده برگزاری نشستهای شورای سلامت و هماهنگی با مسوولان و بخشداران مرکزی و چغامیش برای این نقاط حادثهخیز را یادآور شد و گفت: با استفاده از نظرات و پیشنهادات ارایه شده و انجام بازدیدهایی با حضور کارشناس بهداشت و نمایندگان بخشدار و مسوول شرکت بهره برداری از نقاط حادثه خیز، اقدامات لازم صورت گرفت. ضمن اینکه حفاظ گذاری، دیوارکشی، نصب تابلوهای هشداردهنده و دیوار نویسی هر ساله در اولویت برنامههای عملیاتی واحد HSE این شرکت قرار دارد و اقدامات لازم به صورت مستمر در نقاط انجام میشود.
چاپ ۹۰ برگه علایم هشداردهنده با مضامین غرق شدگی و شناکردن ممنوع از نوع برچسبی و نصب بر روی بدنه تاسیسات در نقاط حادثه خیز، خرید رنگ برای رنگ آمیزی تابلوهای هشداردهنده بتنی و نصب در نقاط حادثه خیز، رنگ آمیزی و خطاطی تابلوهای هشدار غرق شدگی، عقد قراداد رنگآمیزی و بازنویسی تابلوهای قدیمی نصب شده در مسیر کانالها، رنگ آمیزی و خطاطی ۴۸ نیوجرسی، دیوارکشی آبگیر ساحل شرقی سد انحرافی دز با استفاده از بلوک سیمانی، نصب ۳۲ عدد نیوجرسی در نقاط حادثه خیز کانالها در مناطق غرب و شرق دز، دیوارکشی ایستگاه پمپاژ قمش در منطقه شرق شبکه آبیاری دز با استفاده از بلوک سیمانی به میزان یکهزار و ۵۰۰ مترمربع از دیگر اقدامات انجام شده توسط شرکت بهره برداری از شبکههای آبیاری دز جهت جلوگیری از حوادث غرق شدگی در کانالهای آبیاری است.
لزوم تغییر رویکرد؛ پیشگیری فراتر از حصارکشی
در نهایت، وضعیت نگرانکننده استفاده از کانالهای آبیاری دزفول برای شنا، گویای شکافی عمیق میان نیاز به خنکشدن در گرمای طاقتفرسای خوزستان و واقعیتِ مرگبار این سازههای صنعتی است.
اگرچه این کانالها با ظاهر فریبنده خود در دمای ۵۰ درجه، پناهگاهی موقت برای آبتنی بهنظر میرسند، اما آمار تلخ غرقشدگیها، عمق زیاد، سرعت بالای آب و سطوح لغزنده بتنی، ثابت کرده است که این مسیرها هرگز جایگاهی برای تفریح نیستند و بیتوجهی به هشدارهای «شنا ممنوع» میتواند بهسادگی به بهای جان تمام شود.
از سوی دیگر، اقدامات حفاظتی مسئولان و شرکتهای بهرهبرداری شبکه آبیاری، شامل دیوارکشی، نصب حفاظ، رنگآمیزی تابلوهای هشدار و برگزاری دورههای آموزشی، تنها بخشی از راهکار پیشگیرانه است.
واقعیت این است که مقابله با این بحران، فراتر از ابزارهای فیزیکی و قانونی، نیازمند تغییر نگرش و مسئولیتپذیری اجتماعی است. تنها با همراهی خانوادهها در نظارت بر فرزندان و جایگزینی فضاهای تفریحی ایمن بهجای کانالهای پرخطر است که میتوان امیدوار بود تا دیگر شاهد تکرار حوادث ناگوار و از دست رفتن جان شهروندان در این شبکه حیاتی کشاورزی نباشیم.
جالب اینجاست که تمامی این افراد در کنار تابلوی شنا ممنوع ایستادهاند و بیتوجه به این هشدار مرگبار، گویی جان خود را حراج گذاشتهاند.اینجا نه کسی هست که مانع شنای آنها شود و نه خود مردم و خانوادهها توجهی به هشدارها و تابلوهای نصب شده دارند اگرچه با توجه به وسعت کانالهای آبیاری اگر صدها نفر هم مستقر شوند کم است و باید فکر دیگری کرد.
ورودی روستاها و شهرهای تابعه دزفول نیز چنین وضعیتی حاکم است غافل از اینکه این کانالها که برای آبیاری کشاورزی تعبیه شدهاند، بسیار عمیق و خطرناک هستند و بارها اتفاقات ناگواری در آنها رقم خورده است.آبی زلال و پرخروش در سراشیبی تند که برای تفریح و آبتنی ساخته نشده اکنون مملو از جمعیتی هستند که برای شنا به صف شدهاند.
آمار نگران کننده غرق شدگی در کانالهای آبیاری دزفول!
۲۰ مرداد سال ۱۳۹۲، بر اثر سقوط خودروی وانت به کانال شبکههای آبیاری دز در شهرستان دزفول استان خوزستان ۱۲ نفر کشته شدند.این حادثه به گفته فرماندار وقت دزفول، ساعت ۲۳ به علت بیاحتیاطی راننده وانت و سرعت غیرمجاز در جاده دزفول- سنجر روی داد و افرادی که در حال برگشت از جشن عروسی بودند دچار حادثه شدند و ۱۲ نفر از آنها بر اثر سقوط در آب و غرق شدگی، جان خود را از دست دادند.
حادثهای تاسف بار که باعث شد رئیس قوه قضائیه با صدور دستوری، دادستان کل کشور را مامور بررسی این حادثه کند.در حادثهای دیگر که در پنجم مهرماه ۸۴ اتفاق افتاد، براثر سقوط یک دستگاه خودروی پراید به داخل کانال آب در شهر دزفول، یک سرنشین خودرو کشته شد؛ این حادثه نیز در کانال آب منطقه سنجر به وقوع پیوست.این بار نیز، سرعت زیاد خودرو و نا آشنایی راننده به جاده علت وقوع این حادثه اعلام شد.
ساعت ۲۲:۵۷ دقیقه پنجشنبه شب مصادف با ۱۶ مهرماه ۹۵ در حادثهای دیگر، یک دستگاه وانت نیسان درون کانال آبیاری کشاورزی شاه ولی در مسیر یکی از روستاهای دزفول سقوط کرد و سه نفر جان باختند.یکم آبان ۹۶ در حادثهای دیگر، یک دستگاه وانت بار حامل پنج سرنشین در کانال آب کشاورزی شاه ولی دزفول سقوط کرد که منجر به جان باختن ۲ کارگر ساله افغان شد.
این آمار فقط مربوط به حوادث رانندگی است و چه جانها که در اثر بیاحتیاطی و شنا در این کانالهای آبیاری گرفته شده است نمونه آن نوجوان ۱۳ ساله اهل روستای حسین کلولی دزفول و ده ها نفر که طی سالهای اخیر در کانالهای آبیاری غرق شدند.عمق برخی کانالهای آبیاری کشاورزی به چند متر نیز میرسد و حجم قابل ملاحظهای آب را از رودخانههای دز و کرخه به مزارع کشاورزی منتقل میکنند.
شنا در کانالهای آبیاری کشاورزی؛ بسیار خطرناک!
به گفته رئیس سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری دزفول، یک هزار و ۶۰۰ کیلومتر کانال و زهکش کشاورزی با سطح مقطعها و عمق متفاوت و جداره بتنی، گلی، آجری و آسفالت در دزفول وجود دارد که برای کار تخصصی آبیاری کشاورزی ایجاد شدهاند و شنا در آنها بسیار خطرناک است.
عبدالحسین معظمفر تاکید کرد: کانالهای کشاورزی نه تنها از نظر عمق بلکه به دلیل سرعت آب نیز دارای مخاطره هستند؛ زهکشها نیز به گونهای طراحی شدهاند تا آب در آنها جریان داشته باشد.
به گفته وی، سرعت زیاد آب حتی در صورت عمق کم نیز میتواند خطرناک باشد از این رو فرهنگ سازی و همراهی خانوادهها برای جلوگیری از شنا در کانالهای کشاورزی ضروری است.
رئیس سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی دزفول ادامه داد: سازههای بتنی برای هشدار شنا کردن ممنوع در اطراف این کانالها نصب شده است ولی برخی افراد از همین سازهها برای شیرجه در آب کانال استفاده میکنند.
مرگ هفت نفر در کانالهای آبیاری دزفول طی چهار سال اخیر
معظمفر با اشاره به آمار افراد غرق شده در کانالهای آبیاری دزفول طی سالهای اخیر گفت: چهار نفر در سال ۱۴۰۲، ۲ نفر در سال ۱۴۰۳ و یک نفر در سال ۱۴۰۴ بر اثر شنا یا سقوط در کانالهای آبیاری کشاورزی دزفول جان خود را از دست دادند و تاکنون موردی از غرق شدگی در سال جاری گزارش نشده است.البته این آمار مربوط به مواردی است که به سازمان آتشنشانی گزارش شده است و امکان بیشتر بودن آمار تلفات وجود دارد.
کانالهای آبیاری، عامل حیات کشاورزی منطقه
شبکه آبیاری دز با وسعت حدود یکهزار و ۶۰۰ کیلومتر مربع به عنوان بزرگترین شبکه آبیاری مدرن کشور، برای آبیاری افزون بر ۱۲۵ هزار هکتار زمین کشاورزی شمال خوزستان تعبیه شده است و حیات کشاورزی این منطقه به وجود این شبکه بستگی دارد.
یکی از مسایلی که گریبان گیر کشاورزی منطقه شده همین موضوع غرق شدگی در کانالهای آبیاری یا رودخانه دز است؛ رییس سد تنظیمی دز در این باره گفت: حوادث مربوط به غرق شدن شناگران در بالادست یا پایین دست سد تنظیمی اتفاق میافتند که در صورت رخ دادن این حوادث در پایین دست، باید برای کشف جسد، میزان خروجی آب به مدت ۲ ساعت کاهش یابد و این موضوع تاثیر زیادی در کاهش و نوسان آب در کانالهای شرق و غرب رودخانه به مدت ۴۸ ساعت دارد.حمیدرضا سرافراز ادامه داد: این در حالی است که کشف اجساد برخی افراد غرق شده هفتهها به طول میانجامد و برخی نیز اصلا پیدا نمیشوند.
اقدامات برای جلوگیری از حوادث غرق شدگی در کانالها
مدیر امور بهرهبرداری شرق شبکه آبیاری دز درخصوص اقدامات انجام شده پیرامون این موضوعگفت: کانالهای آبیاری با وسعت و ظاهری فریبنده افراد را تشویق به شنا در دمای بالای ۵۰ درجه خوزستان میکنند ولی متاسفانه در طول سال با غرق شدن افراد بسیاری مواجه میشویم که ضمن تاسف، این موضوع مشکلات فراوانی در زمینه آبرسانی به نقاط مختلف شبکه ایجاد میکند.نعمت پازن افزود: برخی افراد تصور میکنند میتوان از کانالهای آبیاری به عنوان استخر استفاده کرد در حالی که از نوع طراحی کانالها غافل هستند و به علت فرم کانال، امکان خروج از این شیب بتنی با وجود جلبک در بدنه کانال بسیار دشوار است.
به گفته وی، اجساد قربانیان به علت عمق زیاد آب و مسافت طولانی ساحل دز به راحتی کشف نمیشود و خانوادههای قربانیان به منظور کشف جسد تقاضای کاهش خروجی سد تنظیمی دز را میکنند که ممکن است تا پیدا شدن جسد چند بار آب خروجی از سد کاهش یابد.مدیر امور بهرهبرداری شرق شبکه آبیاری دز اظهارکرد: شرکت بهرهبرداری از شبکه آبیاری شمال خوزستان برای جلوگیری از حوادث غرق شدگی در کانالهای تحت پوشش اقداماتی نظیر برگزاری کارگاههای آموزش کمکهای اولیه، احیای قلبی تنفسی در طول سال، ارایه آموزشهای پیشگیری از خطرات غرق شدگی و تولید و نشر محتوا از طریق پیامرسانهای ایتا و کانال خبری میراب ویژه کشاورزان شمال خوزستان انجام داده است.وی ادامه داد: ۳۶ تابلوی بتنی مثلثی شکل با مضمون هشدار غرق شدگی در نقاط مختلف رنگ آمیزی و نصب شده و اخطارهای لازم به افرادی که برای آبتنی به این کانالها مراجعه میکنند، داده شده است.
هجوم افراد متفرقه به محوطه سد انحرافی برای شنا در کانال آبیاری
رئیس اداره HSE، پدافندغیرعامل و مدیریت بحران شرکت بهره برداری از شبکههای آبیاری ناحیه شمال خوزستان نیز در این باره گفت: تابلوهای بتنی و فلزی هشدار دهنده و نیوجرسی پیرامون هشدار شناکردن ممنوع، ورودممنوع و خطرغرق شدگی در نقاط حادثه خیز کانالهای آبیاری از جمله سدهای انحرافی شرق و غرب دز، ایستگاههای پمپاژ، کانالهای اصلی و فرعی حاشیه شهرها و روستاها وسازههای آبی و محل تلاقی جاده و کانالها نصب شده است ولی متاسفانه توجهی به آنها نمیشود و در برخی موارد افراد در کنار تابلوی شنا ممنوع اقدام به آبتنی میکنند که این بیتوجهی بارها باعث وقوع حوادث ناگواری شده است.
ابراهیم محمدزاده ادامه داد: با وجود دیوارکشی و محصور بودن محوطه سد انحرافی، افراد متفرقه به صورت غیرمجاز اقدام به شنا کردن در کانالهای آبیاری میکنند.به گفته وی، نیروهای واحد توزیع آب این شرکت روزانه در ۲ نوبت صبح و عصر مسیر کانالها را به منظور تنظیم دریچههای آبیاری و تهیه گزارشهای مربوطه ناشی از نشتی، گرفتگی و حوادث از ابتدا تا انتهای مسیر با تردد از محل جادههای خاکی طی میکنند و ضمن تنظیم دریچهها براساس تقاضای کشاورزان اقدام به خارج کردن اشیا، ضایعات و علفهای هرز از درون کانالها میکنند.
علاوه بر این، کارشناسان توصیههای لازم را درخصوص پیشگیری از غرق شدگی، خودداری از انجام اقدامات مخاطره آمیز و پرهیز از دست کاری دریچهها که موجب طغیان آب کانال و سرریز شدن آن و ایجاد حوادث میشود به کشاورزان و مشترکان آب ارائه میدهند.
سایر گروههای تخصصی و فنی نیز بنا به گفته این مقام مسوول در شرکت آبیاری دز به صورت موردی با اکیپهای مجهز به نقاط مختلف شبکه آبیاری اعزام میشوند و اقدام به رفع نقایص مکانیکی سازهای و لایروبی میکنند تا خطری متوجه مشتریان و رهگذران نشود.
مسئول HSE این شرکت با اشاره به ناهنجاریهای اجتماعی که منجر به تخریب یا سرقت قطعات فلزی میشود، خاطرنشان کرد: برخی مواقع این سرقتها علاوه بر حفاظهای فلزی شامل تجهیزات فلزی دریچهها از جمله فرمان، شافت، شاسی دریچهها و سیم بکسلها نیز میشود و خسارت سنگینی به شرکت تحمیل میکند لذا به منظور خنثی کردن این پدیده زشت مسوولان شرکت با جایگزینی حفاظهای بتنی یا نیوجرسی به جای گاردریل و فنس توانستند بر این مشکل فایق آیند.
از محاسن دیگر نصب نیوجرسی به جای حفاظهای فلزی، استفاده بهینه از آنها به عنوان تابلوی هشداردهنده است که طبق گفته او، رنگ آمیزی و جملهنویسی روی آنها موجب کاهش هزینهها و پیشگیری از غرق شدگی شده است.
محمدزاده برگزاری نشستهای شورای سلامت و هماهنگی با مسوولان و بخشداران مرکزی و چغامیش برای این نقاط حادثهخیز را یادآور شد و گفت: با استفاده از نظرات و پیشنهادات ارایه شده و انجام بازدیدهایی با حضور کارشناس بهداشت و نمایندگان بخشدار و مسوول شرکت بهره برداری از نقاط حادثه خیز، اقدامات لازم صورت گرفت. ضمن اینکه حفاظ گذاری، دیوارکشی، نصب تابلوهای هشداردهنده و دیوار نویسی هر ساله در اولویت برنامههای عملیاتی واحد HSE این شرکت قرار دارد و اقدامات لازم به صورت مستمر در نقاط انجام میشود.
چاپ ۹۰ برگه علایم هشداردهنده با مضامین غرق شدگی و شناکردن ممنوع از نوع برچسبی و نصب بر روی بدنه تاسیسات در نقاط حادثه خیز، خرید رنگ برای رنگ آمیزی تابلوهای هشداردهنده بتنی و نصب در نقاط حادثه خیز، رنگ آمیزی و خطاطی تابلوهای هشدار غرق شدگی، عقد قراداد رنگآمیزی و بازنویسی تابلوهای قدیمی نصب شده در مسیر کانالها، رنگ آمیزی و خطاطی ۴۸ نیوجرسی، دیوارکشی آبگیر ساحل شرقی سد انحرافی دز با استفاده از بلوک سیمانی، نصب ۳۲ عدد نیوجرسی در نقاط حادثه خیز کانالها در مناطق غرب و شرق دز، دیوارکشی ایستگاه پمپاژ قمش در منطقه شرق شبکه آبیاری دز با استفاده از بلوک سیمانی به میزان یکهزار و ۵۰۰ مترمربع از دیگر اقدامات انجام شده توسط شرکت بهره برداری از شبکههای آبیاری دز جهت جلوگیری از حوادث غرق شدگی در کانالهای آبیاری است.
لزوم تغییر رویکرد؛ پیشگیری فراتر از حصارکشی
در نهایت، وضعیت نگرانکننده استفاده از کانالهای آبیاری دزفول برای شنا، گویای شکافی عمیق میان نیاز به خنکشدن در گرمای طاقتفرسای خوزستان و واقعیتِ مرگبار این سازههای صنعتی است.
اگرچه این کانالها با ظاهر فریبنده خود در دمای ۵۰ درجه، پناهگاهی موقت برای آبتنی بهنظر میرسند، اما آمار تلخ غرقشدگیها، عمق زیاد، سرعت بالای آب و سطوح لغزنده بتنی، ثابت کرده است که این مسیرها هرگز جایگاهی برای تفریح نیستند و بیتوجهی به هشدارهای «شنا ممنوع» میتواند بهسادگی به بهای جان تمام شود.
از سوی دیگر، اقدامات حفاظتی مسئولان و شرکتهای بهرهبرداری شبکه آبیاری، شامل دیوارکشی، نصب حفاظ، رنگآمیزی تابلوهای هشدار و برگزاری دورههای آموزشی، تنها بخشی از راهکار پیشگیرانه است.
واقعیت این است که مقابله با این بحران، فراتر از ابزارهای فیزیکی و قانونی، نیازمند تغییر نگرش و مسئولیتپذیری اجتماعی است. تنها با همراهی خانوادهها در نظارت بر فرزندان و جایگزینی فضاهای تفریحی ایمن بهجای کانالهای پرخطر است که میتوان امیدوار بود تا دیگر شاهد تکرار حوادث ناگوار و از دست رفتن جان شهروندان در این شبکه حیاتی کشاورزی نباشیم.