دکتر سارا طالبی، معاون فرهنگی تبلیغی حوزههای علمیه خواهران کشور، در گفتوگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، به بررسی ارزش نقش زنانه در مقاومت به ویژه نقش زنان طلبه پرداخت و گفت: مسأله مهم مقاومت در حقیقت ایستادگی که در یک کلمه فلسفه باعظمت انقلاب اسلامی هم از آن شکل گرفته است. مقابله همه عناصر ذیل «کلمة الله هی العلیا» است که یک نظام معنایی را تشکیل میدهد و منجر به جامعه توحیدی میشود، در مقابل آن ارکان نظام طوغوتی و ائمه کفر قرار دارند.
وی با اشاره به نگاه زندگیبخش بودن مقاومت اظهار کرد: تعریفی که از مقاومت در اذهان شکلگرفته بخاطر کاستیهای نظری و مبنایی، از نظر اثرگذاری و امتزاج با مقوله حیات طیبه در قرآن، فاصله دارد و اتفاقا اینجاست که خانمهای طلبه و مبلغ و فرهیخته میتوانند برای پر کردن این خلأ در رسانه کمک کنند.
طالبی، حقیقت حیات طیبه در اندیشه رهبر شهید را مقابله با فرآیند توسعهمحور در فلسفه زیست مادی غرب دانست و افزود: در برابر این فلسفه مادی، قائد شهید بحث پیشرفت را معادل حیات طیبه مطرح میکنند و ما برای رسیدن به آن در فضای انقلاب اسلامی و جامعه توحیدی، باید مقاومت کنیم. در آیات متعددی از قرآن کریم، بشارت رسیدن به زندگی گوارا و نعمتهای مادی و معنوی در اثر مقاومت داده شده است. در آیه 16 سوره جن آمده: «وَأَنْ لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِیقَةِ لَأَسْقَیْنَاهُمْ مَاءً غَدَقًا». رهبر شهید در تفسیر این آیه میفرماید که آب گوارا یعنی رفع همه مشکلات مادی و در ادامه رسیدن به کمال معنوی.
وی با بیان لزوم درک ارتباط معنای زندگی گوارا و مفهوم مقاومت ادامه داد: در ادبیات تخصصی باید فهم بکنیم که مقاومت تنها مسیر پیشرفت است. این همان گفتمان رهبر شهید است که عدم مقاومت مستلزم هزینه بیشتر است. حتی جوامع غیر اسلامی ولو در مسیر توسعه دلخواه خودشان با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم میکنند و استقامت به خرج میدهند. خود واژه مقاومت و پیشرفت برای غالب مردم با گفتمان زندگی ساختن قابل لمس است؛ زیرا برای همه اقشار، چگونه زیستن اهمیت دارد. ما اگر بتوانیم این را درک کنیم که مقاومتکردن منجر به بهتر زیستن میشود، فرآیند بهتری برای جبهه مقاومت و لایههای آن طراحی میکنیم.
معاون فرهنگی حوزههای علمیه خواهران، در بیان ارتباط معنای مقاومت حیاتبخش و زنانگی گفت: در عصر جنگ ارادهها، تقابل فرآیند توسعه با پیشرفت، بیشتر مطرح است. مثلا اقتصاد مقاومتی و مقاومت در عرصه سبک زندگی و در عرصههای مختلف سیاسی و نظامی معنا پیدا میکند. وقتی مقاومت را به زندگی گوارا گره میزنیم، نقش زن شفاف میشود؛ زیرا زنی که پرچم مقاومت را بالا میبرد، امید و روایت حیات طیبه را برای آینده روشن میکند. زن زندگیآفرین است و در عرصه فردی، خانوادگی و اجتماعی، حضور زن ندای زندگی را میدهد. اینجا اگر زنان در مقاومت حضور پیدا کنند. گره خوردگی مقاومت با زندگی گوارا، بهتر لمس میشود.
وی ادامه داد: در حوادث پس از 7 اکتبر، زنان فلسطینی در خرابههای غزه، بواسطه تولیدات هنری و حتی به تصویر کشیدن فضای رئال، نشاط و زندگی و امید به آینده را نشان میدادند. جز این نشانههای زیادی این مطلب را ملموس نشان میداد؛ مثلا تعداد شهدای غزه با تعداد تولد نوزادان برابری میکرد. در دفاع مقدس، هم تا زمانی که زنها در شهرهای مرزی بودند و آن را ترک نکرده بودند، رزمندهها به شکل قویتر میجنگیدند. در جنگ اخیر هم حضور زنان در اجتماعات و موکبها، فضای تبیینی و فضای مجازی، کمتر از حضور نظامی مردان مؤثر نیست. همین شعارها امیدآفرینی برای جبهه خودی و ناامیدی که برای دشمن ایجاد میکند، کمتر از لانچرها نیست.
دکتر طالبی با اشاره به نقش مخصوص طلاب خواهر افزود: اینجا زنان طلبه به عنوان مبلغ میدانی، برای ایجاد یک جامعه توحیدی و زیستن در فضای ارزشهای الهی نقش دارند. بانوان طلبه هم به جهت محتوایی و هم به جهت علمی ویژه هستند. بیش از 400 موکب بانوان طلبه داشتیم، عموم مردم حضور داشتند؛ اما وقتی بانوان طلبه پا در میان میدان قرار میدهند، به نظر میآید که اقشار دیگر به صورت ویژه دلگرم میشوند و معنویت بیشتری ایجاد میشود. از سوی دیگر در رویدادهای جاری طبق فرمایش امام، مردم مبعوث شده مراتبی از رهبری را خودشان پیش میبرند و قطعا توقع مردم این است که در این فضا قشر طلبه را هم بیشتر کنار خودشان ببینند. قشر طلبه همان گروهی است که از زمان انقلاب به عنوان عناصر متفقه ظاهر شده و توقع میرود که در فهم دقیق دینی پیشرو باشد. در این مدت نیز، با منبرهای گفتوگو محور، منبرهای مشاوره، عرصه روایتگری سبک زندگی رهبر شهید، روابط مؤثر و مستمری بین مردم و طلاب شکل گرفته است.
استاد حوزه علمیه خواهران، ضرورت مشارکت زنان در فعالیتهای جبهه مقاومت را با الگوی زن انقلاب اسلامی مرتبط دانست و اضافه کرد: در جهان امروز در حوزه مسائل زنان دو گفتمان متفاوت با گفتمان زن انقلاب اسلامی وجود دارد. یکی گفتمان زن غربی که میگوید تفاوتی میان زن و مرد نیست و برای شباهت بیشتر دو جنس باید موانع را برداشت که با عنوان فمنیسم شناخته میشود. از طرف دیگر در تمدنهای شرق ناظر به هویت زنانه، زن را به حاشیه رانده است. زن در تصمیمگیریها نیست و زن مجبور است خودش را با جریان مردسالار همراه بکند که نهایت آن خانهنشینی است. اما در گفتمان اسلام ناب که رهبر شهید به عنوان الگوی سوم یاد کردند، زن بستر فردی و خانوادگی را حفظ میکند و در عین حال که در رقابت با مرد نیست، مکمل نقشآفرینی مرد است. زن منفعل یا تابع نیست و تصمیمساز و جریانساز است.
وی با اشاره به اثرگذاری ویژهی ایفای نقش زنانه ادامه داد: دیده شده در جایی که نتوانستیم زمینههای نقشآفرینی خاص زنانه را فراهم کنیم، جامعه مردانه هم نتوانسته مسائل مرتبط با آن را حل کند. تاریخ هم نشان داده که باید دو نقش زن و مرد در کنار هم باشند. همه بانوان موفق انقلاب اسلامی نه فقط در لایه تجویز بلکه در لایه توصیف نیز توانستند نقش مکمل را ایفا بکنند. نمونه آن، امیرالمؤمنین(ع) در یک مقطع از تاریخ، وظیفه به سکوت داشتند و حضرت زهرا(س) در همان مقطع، مسئولیت داشتند که فریاد بزنند و تبیین کنند.
معاون تبلیغی حوزههای علمیه خواهران، با اشاره به ویژگی خودباوری و فهم بانوان طلبه، ایشان را بیش از سایر نخبگان دانشگاهی مورد توقع جامعه دانست و گفت: نیازمند آنیم که خانمهای طلبه در فضاهای تشکیلاتی با همه تسلط به گفتمان پیشبرنده بتوانند در جامعه حضور داشته باشند و الگوی مؤثر نقشآفرینی در فضای تخصصی و هم در نسبت با مردم رقم بزنند. هرچند حرکت حوزههای خواهران رو به جلو است؛ اما باید بتوانیم زمینه رشد و تعالی بیشتر را فراهم کنیم.
وی در پرسش، چرایی کمرنگ دیدهشدن حضور خواهران طلبه، پاسخ داد: اولا هنوز لایههای هویتبخش بانوان طلبه، تفکیک شده نیست و مانند طلاب آقا، که با پوشش متفاوت، متمایز میشوند، بانوان طلبه قابل تمایز با عموم زنان نیستند و در عموم مردم حل میشوند. ثانیا ظرفیت حوزههای علمیه در برابر یک نهادی مثل دانشگاه، چه در حوزه خواهران و برادران، ظرفیت کمی است. نکته سوم اینکه در بازنمایی رسانهای حضور طلاب، خلأ وجود دارد. در معاونت تبلیغ تلاش میکنیم در ادامه عنصر روایتگری و انعکاس رسانه را پررنگتر کنیم. یعنی اتفاقاتی که الان در میادین دیده میشود، قوت روایت هنوز وجود ندارد و این سبب شده تا همان حضور مثلا 30 درصدی طلاب هم به خوبی دیده نشود.
طالبی یکی از آفات نقشآفرینی زنان طلبه را عدم خودباوری و فضای ذهنی محدودکننده دانست و افزود: فهم از نقش مؤثر زن، گاهی در فضای سنتی دینداری، ما را به سمت کمتر مطرح شدن سوق دادهاست. از سوی دیگر، هویت زن نقشآفرین در رسانه، معمولا منطبق با شاخصههای زن غربی معرفی شده و این دو در کنار هم فضایی را رقم میزند که ناشناخته بودن، خواه ناخواه تقدیس بشود. تغییر این فضا کار آسانی نیست اما ممکن است.
استاد حوزه علمیه خواهران، نهاد حوزه علمیه را موظف به تکلیف پیشرو بودن و تحول یافتن دانست و ادامه داد: تکانههای تفکر غربی و تمدن مادی امروز، ما را مورد مطالبه و سؤال قرار میدهد. عزم ما برای تحول حوزه است و مأموریتهای حوزه به صورت مداوم پیچیدهتر میشود. در حال حاضر قشر زنان فرهیخته و اثرگذار در سطح ملی و فراملی، قشری هستند که ارتباطی با حوزه دارند حتی اگر این مطلب شناخته شده نباشد. در ظرفیت تخصصی حوزههای علمیه در سطح3 و 4 و درس خارج که رقم خورده است، بانوان دانشمند و مبلغات خوبی را تربیت کردیم؛ یعنی عناصر قوی و خوبی داریم که اگر بخواهند جریانساز باشند باید کار تشکیلاتی کنند. هم در مقابل نظامات غربی که به سمت جامعه ما حمله کرده است، بایستد و حتی مهاجمانه نسبت به نظام فکری دشمن خصوصا در حیطه زنان ورود پیدا کند.
وی نقش روایتگری از رهبر شهید را از نقشهای مهم بانوان طلبه در مراسم تشییع پیش رو معرفی کرد و گفت: باید بتوانیم رهبرشهیدمان را نه به عنوان فقط یک رهبر سیاسی و حتی رهبر دینی در یک نقطه جغرافیایی محدود؛ بلکه با روایتی فراتر روایت کنیم. نقش دیگر اینکه باید بتوانیم اتفاقات اخیر را با روایت فتح و پیروزی حق بر باطل روایت کنیم. گره زدن جریانات اخیر با عاشورا و عدم بیعت سیدالشهدا با یزید، ناظر به فرمایش رهبر شهید که فرمود: «مثلی لایبایع مثل یزید» این فهم را روایت کنیم که امروز مسیر امام ما همان مسیر است و جامعه را به وحدت حول محور حق دعوت کنیم. همچنین دعوت مردم به حضور در این تشییع برای مراسم با وقار و عظمت شکل بگیرد.
انتهای پیام/