فرارو- یکی از بندهای تفاهمنامه ایران و آمریکا به موضوع بازگشت شرایط تنگه هرمز به پیش از دوران جنگ و روان شدن تردد کشتیها در یک بازه زمانی مشخص اختصاص دارد. این موضوع در روزهای اخیر به یکی از محورهای اظهارنظر مقامهای ایرانی و کشورهای دیگر تبدیل شده است. رئیسجمهور فرانسه شب گذشته در اظهاراتی گفت: «ما تجهیزات تخصصی مینروبی، از جمله دو کشتی مینیاب و دو ناوچه، را برای کمک به تضمین عبور ایمن از تنگه هرمز مستقر کردهایم.»
به گزارش فرارو، اخبار و اظهارات مقامهای مختلف حاکی از آن است که مینریزی در بخشهای مختلف تنگه هرمز از جمله ابزارهایی بود که ایران برای انسداد تنگه هرمز پس از آغاز جنگ ۴۰ روزه از آن استفاده کرد. با توجه به اهمیت امنیت کریدورهای دریایی، کارشناسان از همان ابتدا بر این موضوع تأکید میکردند که حتی اگر ایران اقدام به مینریزی تنگه هرمز نکرده باشد، صِرف اعلام رخ دادن چنین عملیاتی باعث ایجاد اختلال و افزایش ریسک ترانزیت دریایی در این مسیر میشود.
بیانیه مشترک لندن – پاریس
امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه و کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در بیانیهای اعلام کردند که «تنگه هرمز شریان حیاتی اقتصاد جهانی است. تضمین مجدد ایمنی تردد کشتیهای متعلق به تمامی کشورها از این تنگه، موضوعی با اهمیت جهانی است. سلطنت عمان موافقت کرده است تا با بریتانیا و فرانسه همکاری کند و از ایمنی آبهای سرزمینی خود برای کشتیرانی اطمینان حاصل نماید.»
در بخش دیگر این بیانیه آمده است: «بریتانیا و فرانسه همچنین آمادگی دارند تا در راستای حمایت از آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، یک مأموریت نظامی چندملیتی گستردهتر را مستقر کنند.»
این بیانیه با واکنش تند کاظم غریبآبادی، معاون وزارت امور خارجه ایران، مواجه شد. غریبآبادی علاوه بر عهدهدار بودن مدیریت مذاکرات کارشناسی با طرف آمریکایی، مسئولیت گفتوگو با عمان به عنوان دیگر کشور ساحلی تنگه هرمز را نیز بر عهده دارد.
پیش از این نیز مسئله حضور نیروهای خارجی در تنگه هرمز با محوریت ارتشهای اروپایی مطرح و با واکنش سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست نهم تیرماه روبهرو شده بود. اسماعیل بقائی در پاسخ به سؤالی درباره این گمانهزنیها، بند ۵ تفاهمنامه ایران و آمریکا را خواند و تأکید کرد که مسئولیت این موضوع با ایران است و جمهوری اسلامی میتواند بدون نیاز به مداخله هر طرف دیگری، این کار را انجام دهد. در حال حاضر ایران و آمریکا بازیگران اصلی میدانی در تنگه هرمز هستند و اروپاییها نیز میخواهند به این معادله اضافه شوند.
تفاهمنامه چه میگوید؟
بند ۵ تفاهمنامه که به آن استناد میشود، میگوید: «با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی را با حداکثر تلاش خود برای عبور ایمن کشتیهای تجاری، بدون هزینه، فقط برای ۶۰ روز از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس اتخاذ خواهد کرد. تردد کشتیهای تجاری بلافاصله آغاز و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مینزدایی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز برقرار خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان برای تعیین ترتیبات آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق با حقوق بینالملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، گفتوگو خواهد کرد و با دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز تبادل نظر میکند.»
تصویری که با عنوان مین دریایی مهام - ۳ در تنگه هرمز، روز ۹ خرداد در رسانههای داخلی منتشر شد
مسئله آبهای سرزمینی عمان
تنگه هرمز به طور مشخص از آبهای سرزمینی ایران و عمان تشکیل شده است. موضوعی که در اظهارات مختلف مسئولان در تهران به آن اشاره شده و از عنوان «کشورهای ساحلی» برای آن استفاده میشود. در بیانیه مشترک لندن – پاریس نیز تأکید شده است که بریتانیا و فرانسه با عمان به توافق رسیدهاند تا عملیات خود را در آبهای سرزمینی این کشور انجام دهند. پیش از این نیز کریدور تردد کشتیها از آبهای سرزمینی عمان با هماهنگی مسقط و حمایت نظامی آمریکاییها باز شده بود.
افزایش تردد کشتیها از بخش عمانی تنگه هرمز در روزهای ۱ و ۲ جولای ۲۰۲۶ (۱۰ و ۱۱ تیر ۱۴۰۵)