حجتالاسلام دکتر مسعود راعی، استاد تمام دانشگاه آزاد اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، نگاه فردمحور در دریافت علوم حوزوی را از آسیبهای جدی برشمرد و گفت: این دانشها الزاما طلاب را به دولت اسلامی که جزو مراحل تحقق تمدن اسلامی است، نمیرسانند؛ ممکن است طلاب در زمینه فقه و اصول یا منطق تخصص و تبحر هم پیدا کنند؛ اما هرگز خود را به وظیفه تشکیل دولت اسلامی یا تحقق مؤلفههای آن متعهد ندانند یا حتی عکس این مهم را قائل بوده و تشکیل دولت را صرفا بر عهده امام معصوم بدانند.
وی در توضیح راهکارهای برونرفت از چالش فوق تصریح کرد: یک مؤلفه، جهتآفرینی علوم حوزوی است؛ اینکه به دنبال تحقق کدام جهت هستند؟ عملکرد فرد متخصصی که معتقد به مبدأ و معاد باشد، نسبت به فردی که چنین اعتقادی ندارد، متفاوت است. قدرتی که این جهتآفرینی را ایجاد میکند، در القا یا عدم القای نگاه سکولاریستی مؤثر است.
توجه به مرجعیت علمی منابع دینی
رئیس دانشکده حکمرانی دانشگاه آزاد نجفآباد، نوع منابعی که برای بهرهوری از علوم انسانی مدنظر قرار میگیرد را دومین مؤلفه مقابله با سکولاریزم برشمرد و گفت: مرجعیت این دانشها میتواند یا مرجعیتی باشد که هیچ نگاه معنوی یا دینی را لحاظ نکرده باشد و یا دینمحور باشد. به عنوان مثال نگاه ما در دانشگاه آزاد به نهج البلاغه، نگاه مرجعیت علمی است چون علوم بشری مانند اقتصاد و مالیاتستانی، توجهی به اصل اعتماد بین مالیات دهنده و مالیاتگیرنده ندارد یا اینکه نیت مالیات دادن در راستای قرب الهی باشد تا افراد این فرصت دنیوی را ذخیره اخروی قرار دهند(دنیا مزرعه آخرت) پس روش مالیاتستانی دولت اسلامی باید مبتنی بر اعتماد، احترام متقابل، رضای خدا و قصد قربت باشد.
حجتالاسلام والمسلمین راعی با بیان اینکه این مؤلفهها در دنیای غرب دیده نشده است؛ بنابراین لازم است مرجعیت علمی منابع دینی با این رویکرد مورد توجه قرار گیرد، افزود: باید فاصله دانش بشری با منابع دینی را از طریق بومیسازی، بهروزرسانی و حکمیسازی پر کنیم؛ وقتی علم را در خدمت دین گرفتیم، دیگر در پاسخ علم بهتر است یا ثروت؟ تکلیفمان مشخص است؛ نمیگوییم علمی که به ثروت منتهی نشود، علم نیست؛ زیرا علم فی نفسه ارزشمند است، از طرفی هم بستر قدرت را فراهم میآورد و هم ثروت را.
تربیت استادان باورمند به منابع دینی
وی وجود استاد و محقق باورمند به منابع دینی را سومین راه مواجهه با سکولاریزم دانست و ابراز کرد: در این راستا تربیت نیروهای متعهد متخصص است که دانش روز را یاد گرفتهاند؛ اما نسبت به باورهای دینی متعهد هستند و تلاش دارند تا دانش تخصصی را به دنیای تعهد دینی گره بزنند؛ البته نه تحمیلی و انضمامی چراکه به فرموده امیرمؤمنان علی(ع)، اگر علم به درستی با دنیای معرفت عمیق دینی گره نخورد، نتیجهاش «هَمَجٌ رَعاعٌ» شدن میشود.
چگونگی نقشآفرینی حوزویان در تمدنسازی
استاد درس خارج حوزه با اشاره به این فرمایش امیرمؤمنان علی(ع) که خدا رحمت کند کسی را که بداند از کجا آمده، در کجا قرار دارد و به کجا میرود، خاطرنشان کرد: درک وضعیت موجود بسیار اهمیت دارد؛ اگر طلاب بخواهند مشمول این دعای امیرمؤمنان(ع) و رحمت خدا شوند، باید ببینند حرکت انقلاب اسلامی چرا و از کجا آغاز شد؟ اکنون در چه مرحلهای قرار دارد و قرار است به کجا برسد؟
ضرورت اجتنابناپذیر در حرکت علمی طلاب
حجتالاسلام والمسلمین راعی تبیین پنج مرحلهای رهبر شهید انقلاب از انقلاب تا تمدن اسلامی را پاسخی به این پرسشها برشمرد و افزود: نکته کلیدی این است که طلاب بدانند در شکلگیری دولت اسلامی (مرحله کنونی در مسیر انقلاب) کجا هستند و چه نقشی دارند؟ اصول را جهت دار بخوانند؛ بدانند قرار است در مسیر تمدنسازی، کجا قرار گیرند و کدام مساله را حل کنند و آنچه در حوزه یاد میگیرند چقدر به حل مسأله کمک میکند؟ این یک ضرورت اجتنابناپذیر در حرکت علمی طلاب است.
وی افزود: مثال دیگر در زمینه جهاد تبیین و تبیین حقایق روز مثل جنگ نرم است؛ ببینند معارف حوزوی چه کمکی به شناخت ماهیت و شیوههای جنگ روانی میکنند و چرا مسلمین در اکثر جنگها شکستخورده جنگ نرم بودهاند؟ دانش حوزوی چطور میتواند مقابل خوی قلدری مستکبرین بایستد و فقه قدرتمند تولید کند؟ یا مباحثی که در اصول عملیه میخوانیم، اگر بخواهد در فضای اداره کشور خود را نشان دهد و به حل مسائل کمک کند، باید چگونه باشد؟ (مانند فقه حقوق بین الملل؛ آیا ورود به این دانش نیازمند اصول فقه تخصصی است یا عمومی؟).
این نویسنده و پژوهشگر حوزوی یادآور شد: دانش موجود در حوزه، جزو واجبات است و باید به بهترین شکل خوانده شود؛ هر چقدر طلبه تخصص پیدا کند، به همان اندازه میتواند به انقلاب اسلامی در مسیر تمدنسازی کمک کند؛ اما در صورتی که این تحصیل علم، جهتدار و معطوف به مسائل باشد.
خبرنگار: زهرا شریعتی
انتهای پیام/