به گزارش خبرنگار ایلنا، هنر محیطی در دهههای اخیر تلاش کرده مرز میان اثر هنری و طبیعت را از میان بردارد. این رویکردی است که در آن هنرمند، طبیعت را نه صرفاً بستری برای نمایش، بلکه بخشی از فرآیند خلق اثر میبیند و میداند.
در این گونه هنری مدرن و جدید تمام عناصری در خلق اثر یا آثار هنری دخیل هستند. شاید عجیب به نظر برسد، اما در این میان طبیعت هم میتواند نقش آفرین باشد. عناصر طبیعی مانند باد، باران، نور، گیاهان، حتی رعد و برق و سیل طوفان، میتوانند دخیل باشند. حتی باید گذر زمان را هم مولفهای مهم دانست و این اغراق نیست. در این آمیختگی، گذر زمان به اندازه دست هنرمند در شکلگیری اثر نقش دارد و همین ویژگی، به آثار هویتی زنده و پویا میبخشد.
سوفی پرستیژیاکومو، هنرمند تجسمی فرانسوی این تئوریها را با آثارش عملی کرده است. او با خلق آثاری که در دل طبیعت متولد میشوند و به دست همان طبیعت دگرگون میشوند، یکی از چهرههای شناخته شده هنر محیطی معاصر فرانسه به شمار میرود چراکه عملا طبیعت را به همکار خود تبدیل کرده است.
در روزگاری که بسیاری از آثار هنری برای ماندگاری و مقاومت در برابر زمان خلق میشوند، سوفی پرستیژیاکومو مسیری متفاوت را برگزیده است. در شیوه و سیاق او، طبیعت نه دشمن اثر هنری بلکه خالق دوم آن است.
سوفی پرستیجیاکومو، فارغالتحصیل مدرسه ملی هنرهای زیبا در پاریس است و در منطقه در سنه واقع در فرانسه زندگی و کار میکند. او سالهاست در حوزه لند آرت (هنر زمین) و هنر محیطی به خلق آثاری میپردازد که مستقیماً در دل طبیعت شکل میگیرند.
سوفی سرنوشت آثارش را به چرخههای طبیعی می سپرد. البته نباید نقش همکار دیگرش را نادdده شمرد. او به همراه هنرمند فرانسوی رژی پواسون مجموعهای از پروژههای محیطی را اجرا کرده که رابطه انسان و اکوسیستم را به شیوهای شاعرانه و تأملبرانگیز به تصویر میکشند.
سوفی پرستیژیاکومو و همکارش رژی پواسون در حال خلق اثری جدید
سوفی پرستیژیاکومو در بخشی از صحبتهایش گفته است: اگر قرار بود از شادی صحبت کنم، آن لحظات احساسات شدید را توصیف میکردم: معماری باشکوه یک دانه کوچک، پوست درخت راش مانند پوست، دگردیسی یک ابر، ادغام دریا با آسمان... سپس میل به تعامل با آن جهان فرا میرسد. اما امروز، احساس میکنم مجبورم ترسم را از یک دنیای غیرانسانی بازگو نمایم.
طبیعت و انسان یکی از آخرین آثار سوفی و رژی پواسون
سوفی پرستیژیاکومو بر خلاف بسیاری از هنرمندان، هر سال مجموعههای متعدد و تازهای معرفی نمیکند. بررسی آثار و فعالیتهای او نشان میدهد که در سالهای اخیر، تمرکز اصلی این هنرمند بر توسعه هنر محیطی، اجرای پروژههای مشترک با رژی پواسون و تکامل آثار پیشین، به ویژه مجموعه هومو آلگوس، بوده است.
از سوی دیگر، تاکنون اثر شاخص جدیدی که از نظر شهرت و بازتاب هنری به جایگاه «هومو آلگوس» رسیده باشد، معرفی نشده است. با این حال، پرستیژیاکومو و پواسون در سالهای اخیر پروژههای محیطی دیگری همچون اکوسیستم، تابآوری و پنجرههایی رو به دشتزار را با بهرهگیری از مصالح طبیعی و با محوریت دغدغههای زیستمحیطی اجرا کردهاند.
یک اثر از پروژه محبوب و ادامهدار «هومو آلگوس»
تندیس عظیم دیگر از مجموعه «هومو آلگوس»
«هومو آلگوس»؛ انسانهایی که طبیعت آنها را میآفریند
شناختهشدهترین اثر سوفی و همکارش، مجموعه هومو آلگوس است. آثار این مجموعه پیکرههایی انساننما هستند که از گل، لجن، جلبک، الیاف طبیعی و دیگر مصالح زیستتخریبپذیر ساخته و در تالابهای «ذخیرهگاه طبیعی سِنه» نصب شدهاند.
گفتنی است مجسمههای مجموعه هومو آلگوس برخلاف آثار کلاسیک، قرار نیست برای همیشه ثابت بمانند. باران، باد، نور خورشید، جزر و مد، رشد جلبکها و فرسایش، همگی به مرور زمان ظاهر آنها را دگرگون میکنند. پس بنابراین همانطور که در ابتدا گغته شد شیوه هنرمند به گونهای اشت که طبیعت را به شریک خلاق خود تبدیل میکند. در این رویه جالب هر فصل، نسخهای تازه از اثر را خلق میکند.
هنر طبیعت و مواجه اش با انسان در مجموعه «هومو آلگوس»
این آثار محیطی با تغییرات فصلی و طبیعی زمین تغییر میکنند /از مجموعه «هومو آلگوس»
اثری دیگر از مجموعه «هومو آلگوس»
هنری که با زمان زندگی میکند
در نگاه پرستیژیاکومو، هنر نباید خود را از طبیعت جدا کند، بلکه باید با آن وارد گفتوگو شود. او آثارش را نه اشیایی مستقل، بلکه بخشی از یک اکوسیستم زنده میداند.
وی معتقد است، تولد، رشد، فرسایش و حتی ناپدید شدنشان، بخشی از فرآیند هنری آثارش است؛ از همین رو، پروژههای او در زمره شاخصترین نمونههای هنر محیطی معاصر فرانسه قرار گرفتهاند و توجه پژوهشگران، منتقدان هنر و دوستداران محیطزیست را به خود جلب کردهاند.
ایستاده در تالاب/این آتار مخاطب را یاد جثه بزرگ نئاندرتالها میاندازند/ از مجموعه «هومو آلگوس»
یکی از جدیدترین آثار مجموعه «هومو آلگوس» که توسط سوفی پرستیژیاکومو و همکارش رژی پواسون ساخته شده/ تالاب سنه
بازاندیشی در نسبت انسان و طبیعت
در پایان باید گفت: «هومو آلگوس» تنها مجموعهای از مجسمههای رازآلود نیست. بلکه دعوتی برای بازاندیشی در نسبت انسان با طبیعت است. این آثار یادآور آن هستند که انسان، هر اندازه هم که خود را از محیط پیرامونش جدا بداند، در نهایت بخشی از همان چرخهای است که طبیعت آن را میآفریند، دگرگون میکند و دوباره در آغوش خود میگیرد.