زنده نگهداشتن محرم و بزرگداشت عاشورا
يكي از سر فصلهاي اين بحث، بررسي ديدگاه بنيانگذار در مورد بزرگداشت عاشورا است. امام راحل اين مساله را از ابعاد مختلف بيان فرمودند: از جمله در يكي از ديدارهاي مربوط به اين مناسبت ميفرمايد: «بايد ماها و شماها در گفتاري كه داريم و خصوصا در اين ماه محرم و صفر كه ماه بركات اسلامي است و ماه زنده ماندن اسلام است، بايد ما محرم و صفر را زنده نگه داريم به ذكر مصائب اهلبيت – عليهمالسلام- كه با ذكر مصائب اهلبيت - عليهم السلام - زنده مانده است اين مذهب تا حالا؛ با همان وضع سنتي، با همان وضع مرثيهسرايي و روضهخواني. شياطين به گوش شما نگويند كه ما انقلاب كرديم، حالا بايد همان مسائل انقلاب را بگوييم و مسائلي كه در سابق بود حالا ديگر منقضي بايد بشود؛ خير. ما بايد حافظ اين سنتهاي اسلامي، حافظ اين دستجات مبارك اسلامي كه در عاشورا، در محرم و صفر، در مواقع مقتضي به راه ميافتند، [باشيم؛ ] تأكيد كنيم كه بيشتر دنبالش باشند. محرم و صفر است كه اسلام را نگه داشته است. فداكاري سيدالشهدا- سلامالله عليه- است كه اسلام را براي ما زنده نگه داشته است؛ زنده نگه داشتن عاشورا با همان وضع سنتي خودش از طرف روحانيون، از طرف خطبا، با همان وضع سابق و از طرف تودههاي مردم با همان ترتيب سابق كه دستجات معظم و منظم، دستجات عزاداري به عنوان عزاداري راه ميافتاد. بايد بدانيد كه اگر بخواهيد نهضت شما محفوظ بماند، بايد اين سنتها را حفظ كنيد. البته اگر يك چيزهاي ناروايي بوده است سابق و دست اشخاص بياطلاع از مسائل اسلام بوده، آنها بايد يك قدري تصفيه بشود، لكن عزاداري به همان قوت خودش بايد باقي بماند و گويندگان پس از اينكه مسائل روز را گفتند، روضه را همانطور كه سابق ميخواندند و مرثيه را همانطور كه سابق ميخواندند، بخوانند و مردم را مهيا كنند براي فداكاري. اين خون سيدالشهداست كه خونهاي همه ملتهاي اسلامي را به جوش ميآورد و اين دستجات عزيز عاشوراست كه مردم را به هيجان ميآورد و براي اسلام و براي حفظ مقاصد اسلامي مهيا ميكند. در اين امر، سستي نبايد كرد. البته بايد مسائل روز گفته بشود. » و در بيان ضرورت تهذيب وعاّظ و مداحان ميفرمايد: «و من اين جهت را بايد عرض كنم كه كساني كه به اين پُست بسيار مهم گماشته شدهاند و خودشان داوطلب آمدهاند و وارد در سنخ روحانيون و خطبا شدهاند، بايد خودشان را تهذيب كنند و خودشان را با اخلاق اسلامي تطبيق بدهند؛ عامل به احكام اسلام باشند.
فساد اخلاقي- خداي نخواسته- مبادا در بين آنها [باشد؛ ] يكي- دوتايي [اگر] پيدا بشود كه فساد اخلاق دارند، بايد اخلاق خودشان را، اعمال خودشان را، كردار خودشان را، رفتار خودشان را تعديل كنند و موافق اسلام تطبيق بدهند تا حرفهايشان در مردم تأثير كند. اگر- خداي نخواسته- يك گويندهاي خودش آلوده باشد، نميتواند با گفتار خودش، ديگران را از آلودگي جلوگيري كند. اول بايد خودمان را اصلاح كنيم و كوشش كنيم كه انشاءالله، خودمان اصلاح بشويم و مردم را اصلاح كنيم. اين طايفه بايد در منابر، در مساجد و هر جايي كه مقتضي است، با مردم صحبت كنند و علاوه بر اينكه مسائل روز را ميگويند، مسائل اخلاقي و مسائل اعتقادي و اين مسائل تهذيب نفس را به مردم بگويند و مردم را هدايت كنند و مردم را به اين مسائل اسلامي آشنا كنند » و بر روضهخواني تأكيد ميكنند: «و در آخر منبر روضه را بخوانند و زياد بخوانند؛ دو كلمه نباشد. همانطوري كه در سابق عمل ميشد، روضهخواني بشود، مرثيه گفته بشود، شعر و نثر در فضائل اهلبيت و در مصائب آنها گفته بشود تا اين مردم مهيا باشند؛ در صحنه باشند، بدانند كه ائمه ما تمام عمرشان را صرف براي ترويج اسلام كردند، اگر آنها يك سازش ميخواستند بكنند، همه جهات مادي برايشان مهيا بود، لكن خودشان را فداي اسلام كردند و با ستمكاران سازش نكردند. بايد مردم را آشنا كنيد به وظايف خودشان. و از مردم هم تقاضا ميشود كه راهپيماييها به عنوان راهپيمايي نباشد، به عنوان دستجات باشد. همان دستجات سنتي با حفظ جهات شرعي اسلامي. و عاشورا را زنده نگه داريد كه با نگه داشتن عاشورا كشور شما آسيب نخواهد ديد. شما گويندگان نقش مهمي در اين باب داريد و مسووليت بزرگي هم داريد؛ چنانچه تمام علما هم نقش بزرگ دارند، هم مسووليت بزرگ. هر كس به اندازه خودش مسووليت دارد » (صحيفه امام، ج ۱۵ ص ۳۳۰-۳۳۳)
عاشورا در سيره و سنت بنيانگذار (۱۰)
احمد مازني
صاحبخبر -
∎