به گزارش خبرنگار مهر، غلامعلی حدادعادل در آیین افتتاح نخستین همایش بینالمللی «مکتب امام شهید؛ تبیین اندیشه، سیره و حکمرانی حضرت آیتالله العظمی امام خامنهای شهید(رضوانالله تعالی علیه)» ضمن قدردانی از مؤسسه فرهنگی ـ پژوهشی انقلاب اسلامی برای برگزاری این همایش، اظهار کرد: هرچند فقدان رهبر عزیز انقلاب برای همه ما اندوهی بزرگ است، اما این اندوه باید با عزم و اراده برای شناخت، تبیین و ادامه دادن راه ایشان همراه باشد.
وی افزود: مقالهای که برای یادنامه این همایش تهیه کردهام با عنوان «برخی راهبردهای کلان امام شهید؛ انقلاب، امت و ملت» به درخواست مؤسسه فرهنگی ـ پژوهشی انقلاب اسلامی تدوین شده و قرار است همزمان با برگزاری همایش منتشر شود.
حدادعادل با اشاره به تجربه سالهای اخیر خود در مطالعه و تبیین اندیشههای رهبر شهید گفت: طی سه تا چهار سال گذشته، ۳۲ جلسه گفتوگوی تصویری درباره ابعاد مختلف شخصیت و اندیشه ایشان ضبط شده است. دغدغه اصلی من این بود که اگر پس از شهادت رهبر شهید قرار باشد در دانشگاهها، مراکز علمی و عرصه اداره کشور، اندیشههای ایشان آموزش داده شود، باید از چه چارچوبی بهره گرفت.
وی توضیح داد: در این مقاله ابتدا به صورت فهرستوار برخی ویژگیهای شخصیتی رهبر شهید را برشمردهام و سپس به ده راهبرد کلان در منظومه فکری ایشان پرداختهام. البته این مجموعه را صرفاً یک کار مقدماتی میدانم و معتقدم برای تبیین کامل این راهبردها باید پژوهشی گسترده، مستند و جامع انجام شود.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با بیان اینکه درباره رهبر شهید از هر زاویهای میتوان سخن گفت، افزود: هرگاه به یاد ایشان میافتم، این بیت فروغی بسطامی در ذهنم تداعی میشود که «با صد هزار جلوه برون آمدی که من / با صد هزار دیده تماشا کنم تو را». اگرچه یقین دارم شخصیت ایشان دارای جلوههای فراوانی بود، اما باور دارم که حتی صد هزار دیده نیز برای شناخت کامل این شخصیت کافی نیست.
حدادعادل در ادامه به برخی ویژگیهای شخصیتی رهبر شهید اشاره کرد و گفت: ایشان انسانی موحد، مؤمن، متوکل به خدا و برخوردار از ایمانی عمیق بود؛ ایمانی که در همه فراز و نشیبهای زندگی، کشتی وجود او را استوار نگه داشت و سراسر زندگیاش را بر محور بندگی خدا سامان داد.
وی افزود: رهبر شهید، حافظ قرآن، مجتهد، پارسا، قرآنشناس و مفسری ژرفاندیش بود که اندیشه، گفتار و رفتار او با معارف قرآنی پیوندی ناگسستنی داشت. اخلاص در برابر خداوند، انصاف، پایبندی به حق، ایستادگی در برابر باطل و دفاع از حقیقت، از برجستهترین ویژگیهای اخلاقی ایشان به شمار میرفت.
عدم دلبستگی به دنیا؛ از ویژگیهای ممتاز رهبر شهید
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: بیاعتنایی به دنیا در کنار اهتمام جدی به حل مسائل مردم، از ویژگیهای ممتاز رهبر شهید بود. ایشان هیچگاه دلبسته مال و ثروت نشد و نه خود و نه خانوادهاش، دنیاطلبی را در زندگی دنبال نکردند.
وی خوشخلقی، مردمداری، وفاداری، جوانمردی، مدارا با مخالفان شخصی، سرعت انتقال ذهن، ذوق هنری، دانش گسترده، حکمت، نظم، پرکاری، فصاحت در سخن، توانایی نویسندگی، شاعری و شجاعت در بیان حق را از دیگر ابعاد شخصیت رهبر شهید برشمرد و تأکید کرد: آنچه بیان شد، تنها بخشی از ویژگیهای این شخصیت بزرگ است و هرگز نمیتواند تصویری کامل از ابعاد وجودی ایشان ارائه دهد.
حدادعادل سپس به نخستین راهبرد کلان در منظومه فکری رهبر شهید پرداخت و گفت: وفاداری کامل به راه و آرمانهای حضرت امام خمینی(ره) مهمترین و آشکارترین ویژگی دوران ۳۶ ساله رهبری ایشان بود.
وی تصریح کرد: رهبر شهید نه تنها از نظر عاطفی، بلکه از نظر فکری و اعتقادی نیز عمیقاً به امام خمینی(ره) باور داشت. هرگاه درباره بنیانگذار جمهوری اسلامی سخن میگفت، با شور و علاقه فراوان به تبیین اندیشهها و آرمانهای ایشان میپرداخت و همواره مردم را به شناخت و پیروی از مکتب امام دعوت میکرد.
صیانت از مکتب امام؛ دغدغه همیشگی رهبر شهید
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی افزود: در طول ۳۶ سال رهبری، حتی یکبار نیز دیده نشد که رهبر شهید رأی یا نظر خود را در برابر دیدگاههای حضرت امام خمینی(ره) قرار دهد یا خود را با ایشان مقایسه کند. دغدغه همیشگی ایشان، جلوگیری از تحریف اندیشههای امام و صیانت از مکتب بنیانگذار انقلاب اسلامی بود.
حدادعادل خاطرنشان کرد: رهبر شهید همواره نسبت به خطر تحریف اندیشه امام خمینی(ره) هشدار میداد و جامعه را از انحراف از مسیر انقلاب برحذر میداشت؛ بهویژه نسبت به کسانی که در دوران حیات امام خود را پیرو ایشان معرفی میکردند اما پس از رحلت امام، برخلاف مبانی و آرمانهای ایشان سخن میگفتند و عمل میکردند، هشدارهای جدی و روشنگرانهای ارائه میکرد.
حدادعادل تداوم راه حضرت امام خمینی(ره) را زیربنای همه راهبردهای رهبر شهید انقلاب اسلامی دانست و گفت: رهبر شهید، مهمترین وظیفه خود را استحکامبخشی به بنایی میدانست که امام راحل پایهگذاری کرده بود. به اعتقاد ایشان، انقلاب اسلامی در جهان با نام امام خمینی شناخته میشود و استمرار این مسیر، مهمترین رسالت نظام اسلامی است.
وی تأکید کرد: تفاوت راهبردهای رهبر شهید با راهبردهای حضرت امام خمینی(ره)، تفاوتی از جنس تقابل یا تعارض نبود، بلکه تفاوتی میان «اجمال و تفصیل» به شمار میرفت. بسیاری از مبانی و راهبردهایی که رهبر شهید در دوران رهبری خود تبیین کردند، ریشه در اندیشههای امام خمینی(ره) داشت، اما به اقتضای شرایط جدید کشور و جهان، فرصت تبیین و گسترش بیشتری یافت.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی دومین راهبرد کلان رهبر شهید را استقلال ایران عنوان کرد و گفت: ایشان عشق عمیقی به ایران و استقلال کشور داشتند و استقلال را کلید عزت و سربلندی ملت ایران میدانستند. رهبر شهید با شناخت دقیق تاریخ معاصر ایران و تجربه تلخ نفوذ و سلطه قدرتهای استعماری، همواره نسبت به بازگشت نفوذ بیگانگان هشدار میدادند و تأکید داشتند دشمنی که با انقلاب اسلامی از در بیرون رانده شده، نباید از پنجره دوباره وارد کشور شود.
حدادعادل افزود: رهبر شهید معتقد بودند استقلال، سرمایهای ارزشمند است که حفظ آن هزینه دارد و ملت ایران باید برای صیانت از آن آماده پرداخت این هزینه باشد.
اصرار رهبر شهید بر حفظ دستاوردهای هستهای و استقلال کشور
وی با اشاره به مواضع رهبر شهید درباره فناوری هستهای اظهار کرد: یکی از دلایل اصلی اصرار ایشان بر حفظ دستاوردهای هستهای کشور، دفاع از استقلال جمهوری اسلامی بود. ایشان بارها تصریح میکردند که هیچ قدرت خارجی حق ندارد درباره موضوعاتی که به تصمیم ملت ایران مربوط است، برای کشور تعیین تکلیف کند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: رهبر شهید همواره به مسئولان کشور هشدار میدادند که عقبنشینی در برابر فشارهای دشمن، نهتنها مشکلات را حل نمیکند، بلکه دشمن را به مطالبه امتیازات بیشتر تشویق میکند. از همین رو، بر مقاومت و ایستادگی در دفاع از استقلال کشور تأکید داشتند و مسئولان را به عبرت گرفتن از تجربه کشورهایی که در برابر فشارهای خارجی تسلیم شدهاند، دعوت میکردند.
حدادعادل سومین راهبرد کلان رهبر شهید را ایستادگی در برابر نظام سلطه جهانی دانست و گفت: ایشان شناختی دقیق از ماهیت نظام سلطه، استعمار و سرمایهداری غرب داشتند و معتقد بودند ریشه بسیاری از سیاستهای سلطهجویانه غرب، در بیدینی، بیاخلاقی و نگاه تحقیرآمیز نسبت به ملتهای مستقل نهفته است.
وی افزود: رهبر شهید بارها تأکید میکردند که انگیزه اصلی قدرتهای سلطهگر، غارت منابع ملتهاست و نمونههای تاریخی، از جمله کودتای ۲۸ مرداد، گواه روشنی بر این واقعیت است.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به مواضع رهبر شهید درباره آمریکا تصریح کرد: ایشان سلطهگری را منحصر به یک کشور نمیدانستند، اما معتقد بودند در جهان معاصر، بارزترین مصداق نظام سلطه، دولت ایالات متحده آمریکاست. از همین رو، هیچگاه حاضر نشدند در برابر فشارهای آمریکا عقبنشینی کنند و حتی پیام مکتوب رئیسجمهور وقت آمریکا را که از طریق نخستوزیر ژاپن ارسال شده بود، نپذیرفتند؛ در حالی که در روابط با دیگر کشورها همواره بر احترام متقابل تأکید داشتند.
حمایت از آرمان فلسطین از راهبردهای بنیادین رهبر شهید است
حدادعادل در بخش دیگری از سخنان خود، حمایت از آرمان فلسطین را یکی دیگر از راهبردهای بنیادین رهبر شهید برشمرد و گفت: همانند حضرت امام خمینی(ره)، رهبر شهید نیز مسئله فلسطین را مسئله نخست جهان اسلام میدانستند. از نگاه ایشان، اهمیت فلسطین تنها به اشغال سرزمینهای اسلامی محدود نبود، بلکه رژیم صهیونیستی به عنوان ابزار نظام سلطه برای جلوگیری از شکلگیری قدرت مستقل جهان اسلام عمل میکند.
وی افزود: رهبر شهید معتقد بودند رژیم صهیونیستی دشمن هر ملت و کشوری است که خواهان استقلال باشد و در مقابل، از دولتهایی که در مسیر سیاستهای آمریکا حرکت میکنند، حمایت میکند. به همین دلیل، حمایت از ملت فلسطین و پشتیبانی از جبهه مقاومت، از اصول تغییرناپذیر سیاست جمهوری اسلامی به شمار میرفت.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام خاطرنشان کرد: حمایت مستمر رهبر شهید از نیروهای مقاومت در منطقه، موجب شد جبهه مقاومت به یکی از بازیگران تأثیرگذار و غیرقابل انکار در معادلات سیاسی و امنیتی منطقه تبدیل شود.
وحدت ملی و وحدت امت اسلامی؛ آموزه قرآنی مورد تأکید رهبر شهید
حدادعادل همچنین وحدت ملی و وحدت امت اسلامی را از دیگر راهبردهای اساسی رهبر شهید دانست و گفت: ایشان وحدت را یکی از سنتهای الهی و آموزههای صریح قرآن کریم میدانستند و بر این باور بودند که بسیاری از شکستهای تاریخی مسلمانان، نتیجه اختلاف و تفرقه بوده است.
وی افزود: رهبر شهید ضمن پذیرش وجود اختلافنظر و تفاوت سلیقه در جامعه، همواره تأکید میکردند که این اختلافها نباید موجب فراموش شدن دشمن اصلی شود. از نگاه ایشان، وحدت زمانی شکل میگیرد که همه گروهها بخشی از خواستههای خود را به نفع منافع عمومی کنار بگذارند و هیچ جریان سیاسی خود را مالک مطلق حقیقت نداند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: رهبر شهید نهتنها در داخل کشور، بلکه در جهان اسلام نیز منادی وحدت بودند. ایشان توهین به مقدسات مذاهب اسلامی را حرام شرعی اعلام کردند و همواره از مسلمانان میخواستند با هوشیاری، اجازه ندهند دشمنان اسلام از اختلافات مذهبی برای ایجاد تفرقه و دشمنی میان امت اسلامی سوءاستفاده کنند.
حدادعادل مردمباوری را یکی از ارکان اساسی منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی دانست و گفت: رهبر شهید به ملت ایران، هویت ایرانی و ملیت ایرانی افتخار میکردند و در فقه سیاسی خود، برای رأی و اراده مردم جایگاهی ویژه قائل بودند.
وی افزود: از نگاه ایشان، جمهوری اسلامی و مردمسالاری دینی ترکیبی از دو مفهوم متعارض نبود، بلکه حقیقتی واحد به شمار میرفت. همین باور سبب میشد که در همه انتخابات، هرگاه از سلامت روند قانونی و صحت انتخابات اطمینان حاصل میکردند، رأی اکثریت مردم را محترم بشمارند و به منتخب ملت احترام بگذارند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی تأکید کرد: رهبر شهید رأی مردم را «حقالناس» میدانستند و صیانت از آن را از وظایف مهم نظام اسلامی تلقی میکردند.
حدادعادل با اشاره به نگاه اجتماعی رهبر شهید اظهار کرد: احترام ایشان به مردم تنها به عرصه سیاست محدود نبود. رهبر شهید از فقر، مشکلات اقتصادی و سختیهای معیشتی مردم رنج میبردند و همواره مسئولان را به تلاش برای کاهش محرومیتها و بهبود وضعیت اقشار ضعیف توصیه میکردند. در عین حال، مردم را نیز به همدلی، مواسات و یاری یکدیگر در شرایط دشوار فرا میخواندند.
وی افزود: ارتباط صمیمانه و بیواسطه رهبر شهید با اقشار مختلف مردم، خانوادههای شهدا، محرومان و مردم عادی، جلوهای روشن از مردمداری و روحیه مردمی ایشان بود. حتی زمانی که نسبت به برخی آسیبهای فرهنگی یا اجتماعی انتقاد داشتند، با ادبیاتی حکیمانه، محترمانه و به دور از تحقیر یا توهین، راهکارهای اصلاح را مطرح میکردند.
حدادعادل خاطرنشان کرد: در دوران ریاست جمهوری و نیز در ۳۶ سال رهبری، هیچگاه از رهبر شهید سخنی شنیده نشد که در آن کوچکترین اهانت یا تحقیر نسبت به مردم یا گروهی از جامعه وجود داشته باشد.
وی با اشاره به دیدگاههای اقتصادی رهبر شهید گفت: ایشان با گسترش تصدیگری دولت در اقتصاد موافق نبودند و معتقد بودند فعالیتهای اقتصادی، جز در موارد ضروری، باید به مردم واگذار شود. همانگونه که حضور مردم را در دفاع از کشور ضروری میدانستند، مشارکت آنان را نیز در عرصه اقتصاد، شرط پیشرفت و اقتدار کشور تلقی میکردند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه، پیشرفت علمی را از دیگر راهبردهای اساسی رهبر شهید برشمرد و اظهار کرد: ایشان یکی از عوامل اصلی عقبماندگی جهان اسلام را فاصله گرفتن از علم و فناوری میدانستند و تحقق «ایران قوی» را در گرو توسعه دانش، پژوهش و فناوری ارزیابی میکردند.
وی افزود: رهبر شهید همواره بر رفع موانع پیشرفت علمی، حمایت از مراکز آموزشی و پژوهشی، تقویت پژوهشهای نوین و پشتیبانی از دانشمندان و متخصصان تأکید داشتند و از آموزشوپرورش، از دوره پیشدبستانی تا عالیترین سطوح دانشگاهی، به عنوان زیربنای توسعه کشور یاد میکردند.
حدادعادل ادامه داد: توجه ویژه به جایگاه معلمان، حمایت از استعدادهای برتر، اهتمام به علوم انسانی، زبان و ادبیات فارسی و برگزاری دیدارهای مستمر با استادان دانشگاه و پژوهشگران، از جلوههای اهتمام رهبر شهید به توسعه علمی کشور بود. ایشان همچنین حوزههای علمیه را به نوآوری، تحول و گسترش مطالعات در حوزههایی همچون حکمت، عرفان و معارف اسلامی فراتر از فقه و اصول فرا میخواندند.
وی با اشاره به نقش رهبر شهید در توسعه زیرساختهای علمی کشور گفت: تأسیس و تقویت بسیاری از مراکز علمی و فرهنگی، حمایت از رشتههای نوظهور و توجه ویژه به فناوریهای راهبردی، موجب شد ایران در حوزههایی مانند فناوری هستهای، هوافضا، سلولهای بنیادی، هوش مصنوعی و علوم شناختی به جایگاه برجستهای در منطقه و جهان دست یابد.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در بخش دیگری از سخنان خود، به اهتمام رهبر شهید در حوزه دفاعی اشاره کرد و گفت: هرچند ایشان آموزشهای کلاسیک نظامی ندیده بودند، اما با شناخت عمیق از مسائل راهبردی، نقش تعیینکنندهای در تقویت بنیه دفاعی کشور ایفا کردند و همواره بر خودکفایی صنایع دفاعی و اتکا به توان داخلی نیروهای مسلح تأکید داشتند.
حدادعادل همچنین هنر و ادبیات را از دیگر ابعاد برجسته شخصیت رهبر شهید دانست و اظهار کرد: لطافت روح، ذوق هنری و نگاه فرهنگی ایشان سبب شده بود در کنار توجه به مسائل سیاسی و دفاعی، جایگاه ویژهای برای هنر، سینما، شعر و ادبیات قائل باشند.
وی افزود: رهبر شهید معتقد بودند هنر باید در خدمت تعالی فرهنگی و معنوی جامعه قرار گیرد و نقشآفرین باشد. ایشان خود اهل شعر بودند، با ادبیات کلاسیک و معاصر ایران انس داشتند و دفتر ایشان همواره مأمن و محل دیدار شاعران و اهل ادب از سراسر کشور و حتی خارج از ایران بود.
حدادعادل ادامه داد: توجه راهبردی به زبان فارسی، حمایت از ادبیات پایداری، ثبت و تدوین خاطرات دفاع مقدس و اهتمام به حفظ هویت فرهنگی ایرانی ـ اسلامی، از مهمترین دغدغههای فرهنگی رهبر شهید به شمار میرفت. گستردگی مطالعات ایشان نیز موجب شده بود بسیاری از صاحبنظران، رهبر شهید را از پرمطالعهترین رهبران جهان بدانند.
وی در پایان، عدالت را یکی از بنیادیترین اصول مکتب رهبر شهید معرفی کرد و گفت: از نگاه ایشان، عدالت از اساسیترین آموزههای قرآن کریم و مهمترین وظیفه حکومت اسلامی است. عدالت اقتصادی، کاهش فاصله طبقاتی، رفع فقر، عدالت قضایی، عدالت آموزشی و مبارزه با تبعیض، همواره از مهمترین دغدغههای رهبر شهید بود.
حدادعادل افزود: رهبر شهید در طول دوران رهبری، فشارهای اقتصادی و تحریمهای دشمن را یکی از مهمترین چالشهای کشور میدانستند، اما در عین حال معتقد بودند مسئولان باید برای کاهش مشکلات معیشتی مردم از هیچ تلاشی فروگذار نکنند.
وی با اشاره به سادهزیستی رهبر شهید خاطرنشان کرد: زندگی شخصی ایشان و خانوادهشان همواره نمونهای از پرهیز از تجمل و همدلی با مردم بود و همین ویژگی سبب میشد مردم باور کنند رهبر انقلاب، مشکلات آنان را با تمام وجود درک میکند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پایان، با آرزوی موفقیت برای برگزارکنندگان همایش، ابراز امیدواری کرد این رویداد علمی بتواند گامی مؤثر در معرفی، تبیین و استمرار مکتب رهبر شهید انقلاب اسلامی بردارد و رسانهها و مراکز علمی نیز در شناساندن این منظومه فکری به نسلهای آینده نقشآفرینی کنند.