به گزارش خبرگزاری ایمنا، از همان شبی که آسمان ایران با خبر شهادت رهبر عظیمالشأن انقلاب، آیتالله خامنهای تیرهگون شد، صحنههای بیسابقهای در خیابانها و میادین سراسر کشور رقم خورد. مردمی که هنوز باور سنگینی این فراق را در سینه داشتند، با حضور خود در میدانها، حماسهای آفریدند که کمتر در تاریخ این کشور نظیر آن یافت میشود و آنچه بهعنوان یک واکنش خودجوش مردمی آغاز شد، به رسمی مستمر بدل گشت که اینک بیش از صد شب از آن میگذرد و هر روز بر عمق و وسعت آن افزوده میشود.
در تاریخ معاصر ایران، بارها سوگواری به بستری برای همبستگی اجتماعی تبدیل شده است، اما آنچه پس از شهادت رهبر انقلاب اسلامی در شهرهای مختلف کشور شکل گرفت، از جهات مختلف تجربهای متفاوت بود. این بار، تنها اندوهِ فقدان یک رهبر مردم را به خیابانها نکشاند؛ آنچه این حضور را معنا بخشید، فرهنگی بود که قرنها در حافظه تاریخی ایرانیان ریشه دوانده است؛ فرهنگ عاشورا که به جامعه ایران آموخته است سوگ را به حماسه، اشک را به حرکت و عزاداری را به نمایش اراده و ایستادگی تبدیل کند.
این ویژگی، با آغاز ماه محرم جلوهای آشکارتر یافت. بسیاری از هیئتهای شاخص در تهران، اصفهان، مشهد، شیراز، تبریز، قم و دیگر شهرها، مراسم سنتی خود را از فضاهای بسته به میدانها و معابر اصلی شهر منتقل کردند تا عزاداری دهه نخست محرم با تجمعهای مردمی شبانهای که پس از شهادت رهبر انقلاب شکل گرفته بود، پیوند بخورد. در این میان، ابتکارهای متعددی نیز به چشم میخورد؛ از تلفیق نمادهای ملی ایران با پرچمها و نشانههای عاشورایی گرفته تا طراحی آیینهایی که همزمان یاد رهبر شهید، شهدای اخیر و نهضت سیدالشهدا(ع) را در کنار یکدیگر زنده نگه میداشت.
این تلفیق بینظیر میان سوگ از دست دادن رهبر و عشق به سیدالشهدا(ع)، فضایی آفرید که کمتر تحلیلی توان درک ابعاد آن را دارد و در این میان، آنچه بیش از هر چیز جلب توجه میکند، نمایشی از وفاداری به آرمانهایی است که تمام شهدا از دشت کربلا گرفته تا شهدای اخیر که همه به دست سپاهیان ظلم و جور به شهادت رسیدند، بر آن گام نهادند.
در متن این اجتماعات، تنها شکل برگزاری مراسم نبود که اهمیت داشت، بلکه محتوای آن نیز از یک تحول اجتماعی حکایت میکرد. سرودها، نوحهها، همخوانیهای جمعی و شعارهای مردمی، مفاهیمی همچون ایران، عاشورا، مقاومت، خونخواهی شهیدان و استمرار راه انقلاب را در کنار یکدیگر قرار دادند و روایتی تازه از پیوند هویت ملی و هویت دینی ارائه کردند؛ روایتی که کمتر میتوان مشابه آن را در مقاطع گذشته با چنین گستره، استمرار و مشارکت مردمی مشاهده کرد و از ظرفیتی اجتماعی پرده برداشت که در روزهای سخت، توانایی خلق همبستگی ملی در مقیاسی کمنظیر را دارد.
پیوند عاشورا و مقاومت در برابر سپاه استکبار
گویی ایران، یکپارچه به حسینیهای تبدیل شده است که مرزهایش نه دیوار و نه سقف، بلکه عشق و ارادت مردمی است که سوگ را به حماسه پیوند زدهاند. در دل این حضور عظیم، پیوندی عمیق میان قیام عاشورا و ایستادگی در برابر استکبار جهانی به چشم میخورد و مردمی که در خیابانها گرد آمدهاند، با الهام از نهضت حسینی پیامی روشن به جهانیان مخابره میکنند که همانگونه که امام حسین(ع) در برابر لشکر کفر و ستمبارگیِ زمانهاش ایستاد و با اندک یاران خود، تن به ذلت نداد، این مردم نیز با حضور خود در میادین فریاد میزنند که در برابر زیادهخواهیهای استکبار جهانی و نظام سلطه، سر فرود نخواهند آورد.
در شکلگیری این فضا، نقش هیئتهای مذهبی و مداحان شناختهشده نیز قابل توجه بود. اجتماعهای گستردهای که با محوریت چهرههایی همچون حسین طاهری در میدان انقلاب تهران، محمود کریمی و نیز هیئتهایی مانند عاشوراییان اصفهان برگزار شد، تنها مراسم عزاداری نبود؛ بلکه هر یک با طراحیهای خلاقانه، اجرای سرودهای جمعی، بهرهگیری از نمادهای ایرانی در کنار شعائر حسینی و دعوت از اقشار مختلف مردم، به الگویی برای امتداد دادن حضورهای مردمی در شبهای محرم تبدیل شدند؛ الگویی که به سرعت در بسیاری از شهرهای کشور بازتولید شد و چهره خیابانهای ایران را در دهه نخست محرم دگرگون کرد.
شاید مهمترین ویژگی این پدیده آن باشد که فرهنگ عاشورا، بار دیگر نقش تاریخی خود را در جامعه ایران ایفا کرد؛ فرهنگی که سوگ را در خود متوقف نمیکند، بلکه آن را به سرمایهای برای همبستگی، امید، مقاومت و حرکت اجتماعی تبدیل میکند. از همین رو، آنچه این روزها در میدانها و خیابانهای ایران جریان دارد، بلکه روایت شکلگیری یک تجربه اجتماعی تازه است؛ تجربهای که در آن، ایران و عاشورا، هویت ملی و هویت دینی، و یاد شهیدان دیروز و امروز، در یک قاب مشترک کنار هم قرار گرفتهاند.
پیوند بعثت مردم با نهضت عاشورای امام حسین (ع) / بعثت مردم تحول عظیمی را در جهان ایجاد خواهد کرد
حجتالاسلام احمد سالک، فعال سیاسی و عضو جامعه روحانیت مبارز در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با تاکید بر اینکه ماه محرم، ماه احیای حق و عدالت است، اظهار کرد: در سال جاری، پس از چهل و هفت سال از پیروزی انقلاب اسلامی شاهد آن هستیم که حماسهای جدید در جهان رقم خورده است و بعثت و خیزش مردم پس از شهادت امام شهیدمان، در محرم امسال با حادثه بزرگ نهضت عاشورای امام حسین (ع) پیوند خورده است.
وی افزود: شاهد هستیم که امروز دو صف در برابر یکدیگر قرار گرفتهاند؛ یک صف یزیدیان زمان هستند که در عاشورا با سی هزار نفر در مقابل امام حسین (ع) ایستادند و امروز نیز یزیدیان زمان، یعنی آمریکا، اسرائیل و سران کفر جهانی با شاید میلیونها نفر در برابر محرم و مکتب امام حسین (ع) ایستادهاند؛ با این حال، هیچ شکی نداریم که انشاءالله این حرکت مردم که پس از شهادت رهبر شهید شکل گرفته است، تحول عظیمی را در جهان ایجاد خواهد کرد.
عضو جامعه روحانیت مبارز با اشاره به دو نکته قابل توجه ادامه داد: نخست، رشد بیداری ملتها در جهان است و در سایه این حقیقت که نمونه آن را در ورزشگاهی در آمریکا مشاهده کردیم؛ جایی که وقتی پرچم جمهوری اسلامی ایران به نمایش درآمد، مردم به احترام آن ایستادند و این، عزت ملت ما بود.
سالک عنوان کرد: نکته دیگر، دستیابی به ظرفیت انرژی و موقعیت راهبردی خلیج فارس و تنگه هرمز است؛ تنگه هرمز گلوگاهی برای دشمن است که در اختیار ما قرار دارد و باید از این ظرفیت بهرهبرداری کنیم و نباید اجازه دهیم این فرصت از دست برود.
وی اضافه کرد: امیدوارم کسانی که در توافقنامهها حضور دارند و مشغول مذاکره هستند، این سنگر قوی و ارزشمند را از دست ندهند و اجازه ندهند که این مسیر بدون هیچگونه محدودیتی در اختیار دیگران قرار گیرد؛ باید برای عبور از این مسیر، عوارض دریافت شود و این عوارض نیز با ریال پرداخت شود تا شاخ دلار شکسته شود، همچنین باید اقتدار جمهوری اسلامی ایران بر این منطقه حاکم باشد.
حماسهای که تاریخ آن را خواهد نوشت
آنچه در شبهای محرم امسال در جایجای ایران شکل گرفت، تنها مجموعهای از آیینهای عزاداری نبود؛ این اجتماعات، ظرفیت اجتماعی تازهای را آشکار کرد که در آن، فرهنگ عاشورا بار دیگر توانست سوگ را به حماسهای ملی تبدیل کند. مردم نشان دادند همان فرهنگی که قرنها پیش از دل کربلا برخاست، همچنان قادر است جامعه ایران را در بزنگاههای تاریخی حول ارزشهای مشترک گرد آورد؛ فرهنگی که اندوه را به حرکت، اشک را به همبستگی و عزاداری را به میدان حضور تبدیل میکند.
اکنون با پایان دهه نخست محرم، این حرکت مردمی وارد مرحلهای تازه میشود. عزاداریهایی که بیش از صد شب در خیابانها و میدانهای شهرهای ایران استمرار یافته بود، در روزهای آینده به هفتهای تاریخی و باشکوه از آیینهای تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی پیوند خواهد خورد؛ مراسمی که از تهران آغاز میشود، در قم به ادامه پیدا میکند و در مشهدالرضا(ع) پایان مییابد. به این ترتیب، آنچه در شبهای محرم شکل گرفت، مقدمه حضوری فراگیر در بدرقه مردی خواهد بود که نام و راه او در این روزها، با پرچم عاشورا، هویت ایرانی و آرمان مقاومت در حافظه جمعی ملت ایران گره خورده است.