وضعیت جوجهریزی
در صنعت مرغداری، جوجهریزی فقط یک آمار تولیدی نیست؛ درواقع، یکی از مهمترین شاخصهای پیشنگر بازار بهشمار میرود. هر قطعه جوجهای که امروز وارد سالن میشود، حدود شش تا هفت هفته بعد به وزن کشتار میرسد و در بازار مصرف ظاهر میشود. به زبان سادهتر، جوجهریزی امروز، تصویر تقریبی بازار ۴۵ تا ۵۰ روز آینده را نشان میدهد. به همین دلیل است که فعالان این صنعت، پیش از آنکه قیمتها در بازار تکان بخورد، به سراغ آمار جوجهریزی میروند تا متوجه شوند در ماههای بعد چه اتفاقی ممکن است رخ دهد.
بررسی روند ماههای اخیر نشان میدهد پس از نوسانهای ابتدای سال، مسیر جوجهریزی دوباره رو به رشد شده است. ثبت ۱۱۹میلیون و ۳۷۴ هزار قطعه در خردادماه، در مقایسه با برخی ماههای قبل، نشانهای از بازگشت نسبی ظرفیت تولید به مدار بالاتر است. این عدد، اگرچه بهتنهایی نمیتواند همه مشکلات بازار را حل کند اما دستکم از آن حکایت دارد که تولیدکنندگان هنوز از چرخه خارج نشدهاند و بخشی از ظرفیت صنعت همچنان فعال است.
در روزهای ابتدایی تیرماه نیز این روند ادامه داشته و تا پنجم تیر، ۱۸ میلیون و ۵۴۰ هزار قطعه جوجهریزی ثبت شده و با همین دست فرمان احتمالا تا پایان تیرماه، حدود ۱۱۵ میلیون قطعه جوجهریزی داشته باشیم. همین تداوم، برای تحلیلگران بازار اهمیت دارد؛ زیرا نشان میدهد تولیدکنندگان باوجود فشارهای هزینهای، هنوز چراغ تولید را روشن نگه داشتهاند. با این حال، تجربه ماههای گذشته ثابت کرده که افزایش جوجهریزی، اگر با ثبات در نهادهها و سیاستگذاری همراه نباشد، خیلی زود اثر خود را از دست میدهد.
از آمار تا سفره
در نگاه اول، رشد جوجهریزی باید خبر خوبی برای بازار باشد. وقتی تولید بالا میرود، عرضه در ماههای بعد بیشتر میشود و در نتیجه، احتمال کمبود کاهش مییابد اما بازار مرغ فقط با عدد جوجهریزی تنظیم نمیشود. قیمت نهایی مرغ، حاصل جمع چند متغیر مختلف نظیر خوراک طیور، انرژی، حملونقل، نرخ جوجه یکروزه، هزینههای بهداشتی، دستمزد، سرمایه در گردش و البته سیاستهای تنظیم بازار است. در ماههای اخیر، فشار ناشی از افزایش هزینههای تولید، نوسان قیمت نهادههای دامی و محدودیت نقدینگی، حاشیه سود مرغداران را بهشدت کاهش داده است. همین مسأله باعث شده برخی واحدها با احتیاط بیشتری وارد چرخه تولید شوند. به بیان دیگر، حتی اگر آمار جوجهریزی روی کاغذ بالا باشد، الزاما به معنای آن نیست که همه سالنها با ظرفیت کامل کار میکنند یا همه تولیدکنندگان با خیال راحت به دوره بعدی تولید میروند.از سوی دیگر، بازار مرغ در ایران بهشدت به ثبات در ورودیهای تولید وابسته است. اگر نهادهها به موقع و با قیمت قابل پیشبینی نرسند، اگر هزینه انرژی بالا برود، اگر حملونقل دچار اختلال شود یا اگر سرمایه در گردش تولیدکننده قفل بماند، آمارهای مثبت خیلی زود رنگ میبازند. به همین دلیل است که کارشناسان میگویند افزایش جوجهریزی شرط لازم برای آرامش بازار است اما شرط کافی نیست.
آزمون واقعی بازار در تابستان
اثر جوجهریزی خردادماه، طبق سازوکار طبیعی تولید، عمدتا در مرداد و بخشی از شهریور در بازار دیده خواهد شد. اگر روند فعلی بدون وقفه ادامه یابد، میتوان انتظار داشت بازار در این بازه زمانی با افزایش عرضه مواجه شود؛ موضوعی که معمولا به کاهش احتمال کمبود و تعدیل فشار قیمتی منجر میشود اما این سناریو یک شرط مهم دارد؛ تولید باید در مسیر فعلی بماند و شوک تازهای به آن وارد نشود. تابستان، بهویژه در استانهای گرمسیر، همواره یکی از دورههای پرریسک برای صنعت مرغداری است. افزایش دما، قطعی برق، فشار بر سیستمهای تهویه و محدودیتهای زیرساختی میتواند ظرفیت واقعی تولید را کاهش دهد؛ حتی اگر آمار جوجهریزی بالا باقی بماند. در چنین شرایطی، فاصله میان آمار روی کاغذ و ظرفیت واقعی تولید بیشتر میشود و همین فاصله است که بازار را دوباره به سمت نوسان میبرد.
به همین دلیل، مرداد و شهریور فقط دو ماه تقویمی نیستند؛ این دو ماه، آزمون واقعی سیاستگذاری و تابآوری تولید در صنعت مرغ بهشمار میروند. اگر عرضه در این دوره بالا برود، بازار میتواند نفس راحتتری بکشد اما اگر گرما، برق و نهادهها همزمان فشار بیاورند، حتی رشد جوجهریزی هم نمیتواند به تنهایی آرامش بیاورد.
در کنار آمارهای رسمی، صدای فعالان صنف نیز تصویر دقیقتری از وضعیت ارائه میدهد. فعالان و مرغداران تاکید کردهاند که آینده بازار بهشدت وابسته به تصمیمات سیاستگذار است و اگر روند کنونی بدون اصلاح ادامه یابد، شرایط میتواند سختتر شود.
آنها معتقد هستند پیشبینی آینده در شرایط فعلی ساده نیست، زیرا صنعت مرغداری با مجموعهای از فشارهای همزمان روبهروست. فعالان این حوزه حتی از سناریویی سخن میگویند که در آن، اگر هزینهها مهار نشود و حمایت موثری از تولید صورت نگیرد، قیمت مرغ میتواند بالاتر از نرخ فعلی نیز برود؛ عددی که شاید برای مصرفکننده دور از ذهن به نظر برسد اما برای تولیدکنندهای که هر روز با هزینههای تازه روبهروست، نشانهای از عمق بحران است.
ثبات بازار؛ وابسته به سیاستگذاری
مجموع دادهها و اظهارنظرها نشان میدهد بازار مرغ در یک وضعیت دوگانه قرار دارد؛ از یکسو افزایش جوجهریزی میتواند به بهبود عرضه در ماههای آینده کمک کند و از سوی دیگر، فشار هزینهها و ریسکهای تولید همچنان پابرجاست. این یعنی بازار در ظاهر به سمت آرامش حرکت میکند اما در عمق، هنوز با شکنندگی روبهروست. کارشناسان تاکید میکنند که ثبات بازار تنها زمانی محقق میشود که سه ضلع اصلی تولید، یعنی تامین نهادهها، ثبات سیاستگذاری و حمایت از تولیدکننده، همزمان تقویت شود. اگر یکی از این اضلاع از کار بیفتد، حتی افزایش مقطعی جوجهریزی نیز نمیتواند مانع از بازگشت نوسانات قیمتی شود. به همین دلیل، مسأله بازار مرغ فقط مسأله تولید نیست؛ بلکه مسأله اعتماد، پیشبینیپذیری و امنیت سرمایهگذاری نیز مطرح است.
درواقع، صنعت مرغداری امروز بیش از هر زمان دیگری به یک نقشه راه روشن نیاز دارد. تولیدکننده باید بداند نهاده را با چه قیمتی و در چه زمانی دریافت میکند، هزینه انرژی در چه سطحی خواهد بود، سیاست تنظیم بازار چگونه عمل میکند و آیا سرمایهگذاری او در ماههای بعد هم توجیه اقتصادی دارد یا نه؟ بدون این پاسخها، آمارهای مثبت فقط برای چند هفته آرامش میآورند و بعد دوباره جای خود را به نگرانی میدهند.
در مجموع بازار مرغ امروز در نقطهای ایستاده که آمار تولید از بهبود خبر میدهد اما واقعیتهای اقتصادی از شکنندگی این بهبود حکایت دارد. جوجهریزی ۱۱۹ میلیون و ۳۷۴ هزار قطعهای خردادماه و ۱۸ میلیون و ۵۴۰ هزار قطعهای تا پنجم تیر، نشانهای از بازگشت ظرفیت تولید است اما این بازگشت، هنوز به معنای آرامش کامل بازار نیست. اثر واقعی این آمارها در مرداد و شهریور مشخص خواهد شد، آن هم به شرطی که گرما، قطعی برق، نهادههای گران و بیثباتی سیاستی، مسیر تولید را دوباره منحرف نکنند.
زیان روزانه مرغداران؛ ۷۰۰ میلیارد تومان
مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی کشور میگوید: در حال حاضر مرغداران به ازای فروش هر کیلو مرغ ۸۰هزار تومان متضرر هستند که بر این اساس زیان روزانه مرغداران به ۷۰۰میلیارد تومان میرسد. این حجم زیان مرغداران ناشی از بیبرنامگی تولید است که با استمرار این روند صنعت ادامه تحمل زیان ندارد. از این رو خواستار جمعآوری مرغ مازاد و صدور مجوز صادرات را داریم. حبیب اسداللهنژاد تصریح کرد: قیمت کنونی هر کیلو مرغ زنده ۱۹۰ تا ۲۰۰هزار تومان است که هر کیلو مرغ با احتساب جوجه ۸۰هزار تومانی، ۸۰هزار تومان کمتر از نرخ تمام شده عرضه میشود. او درباره آخرین وضعیت خرید حمایتی مرغ بیان کرد: دستورالعمل خرید حمایتی ابلاغ شده اما بهطور کامل اجرا نشده است. همچنین برای صادرات خواستار صدور مجوز هستیم. وی جوجهریزی خرداد را حدود ۱۳۸میلیون قطعه اعلام کرد و افزود: براساس آمار ماهانه، نیاز به ۱۱۵ تا ۱۲۰میلیون قطعه جوجهریزی داریم اما برنامهریزی برای صادرات ۱۳۷ تا ۱۴۰میلیون قطعه است که میزان مازاد تولید باید خرید حمایتی و صادر شود.
در صنعت مرغداری، جوجهریزی فقط یک آمار تولیدی نیست؛ درواقع، یکی از مهمترین شاخصهای پیشنگر بازار بهشمار میرود. هر قطعه جوجهای که امروز وارد سالن میشود، حدود شش تا هفت هفته بعد به وزن کشتار میرسد و در بازار مصرف ظاهر میشود. به زبان سادهتر، جوجهریزی امروز، تصویر تقریبی بازار ۴۵ تا ۵۰ روز آینده را نشان میدهد. به همین دلیل است که فعالان این صنعت، پیش از آنکه قیمتها در بازار تکان بخورد، به سراغ آمار جوجهریزی میروند تا متوجه شوند در ماههای بعد چه اتفاقی ممکن است رخ دهد.
بررسی روند ماههای اخیر نشان میدهد پس از نوسانهای ابتدای سال، مسیر جوجهریزی دوباره رو به رشد شده است. ثبت ۱۱۹میلیون و ۳۷۴ هزار قطعه در خردادماه، در مقایسه با برخی ماههای قبل، نشانهای از بازگشت نسبی ظرفیت تولید به مدار بالاتر است. این عدد، اگرچه بهتنهایی نمیتواند همه مشکلات بازار را حل کند اما دستکم از آن حکایت دارد که تولیدکنندگان هنوز از چرخه خارج نشدهاند و بخشی از ظرفیت صنعت همچنان فعال است.
در روزهای ابتدایی تیرماه نیز این روند ادامه داشته و تا پنجم تیر، ۱۸ میلیون و ۵۴۰ هزار قطعه جوجهریزی ثبت شده و با همین دست فرمان احتمالا تا پایان تیرماه، حدود ۱۱۵ میلیون قطعه جوجهریزی داشته باشیم. همین تداوم، برای تحلیلگران بازار اهمیت دارد؛ زیرا نشان میدهد تولیدکنندگان باوجود فشارهای هزینهای، هنوز چراغ تولید را روشن نگه داشتهاند. با این حال، تجربه ماههای گذشته ثابت کرده که افزایش جوجهریزی، اگر با ثبات در نهادهها و سیاستگذاری همراه نباشد، خیلی زود اثر خود را از دست میدهد.
از آمار تا سفره
در نگاه اول، رشد جوجهریزی باید خبر خوبی برای بازار باشد. وقتی تولید بالا میرود، عرضه در ماههای بعد بیشتر میشود و در نتیجه، احتمال کمبود کاهش مییابد اما بازار مرغ فقط با عدد جوجهریزی تنظیم نمیشود. قیمت نهایی مرغ، حاصل جمع چند متغیر مختلف نظیر خوراک طیور، انرژی، حملونقل، نرخ جوجه یکروزه، هزینههای بهداشتی، دستمزد، سرمایه در گردش و البته سیاستهای تنظیم بازار است. در ماههای اخیر، فشار ناشی از افزایش هزینههای تولید، نوسان قیمت نهادههای دامی و محدودیت نقدینگی، حاشیه سود مرغداران را بهشدت کاهش داده است. همین مسأله باعث شده برخی واحدها با احتیاط بیشتری وارد چرخه تولید شوند. به بیان دیگر، حتی اگر آمار جوجهریزی روی کاغذ بالا باشد، الزاما به معنای آن نیست که همه سالنها با ظرفیت کامل کار میکنند یا همه تولیدکنندگان با خیال راحت به دوره بعدی تولید میروند.از سوی دیگر، بازار مرغ در ایران بهشدت به ثبات در ورودیهای تولید وابسته است. اگر نهادهها به موقع و با قیمت قابل پیشبینی نرسند، اگر هزینه انرژی بالا برود، اگر حملونقل دچار اختلال شود یا اگر سرمایه در گردش تولیدکننده قفل بماند، آمارهای مثبت خیلی زود رنگ میبازند. به همین دلیل است که کارشناسان میگویند افزایش جوجهریزی شرط لازم برای آرامش بازار است اما شرط کافی نیست.
آزمون واقعی بازار در تابستان
اثر جوجهریزی خردادماه، طبق سازوکار طبیعی تولید، عمدتا در مرداد و بخشی از شهریور در بازار دیده خواهد شد. اگر روند فعلی بدون وقفه ادامه یابد، میتوان انتظار داشت بازار در این بازه زمانی با افزایش عرضه مواجه شود؛ موضوعی که معمولا به کاهش احتمال کمبود و تعدیل فشار قیمتی منجر میشود اما این سناریو یک شرط مهم دارد؛ تولید باید در مسیر فعلی بماند و شوک تازهای به آن وارد نشود. تابستان، بهویژه در استانهای گرمسیر، همواره یکی از دورههای پرریسک برای صنعت مرغداری است. افزایش دما، قطعی برق، فشار بر سیستمهای تهویه و محدودیتهای زیرساختی میتواند ظرفیت واقعی تولید را کاهش دهد؛ حتی اگر آمار جوجهریزی بالا باقی بماند. در چنین شرایطی، فاصله میان آمار روی کاغذ و ظرفیت واقعی تولید بیشتر میشود و همین فاصله است که بازار را دوباره به سمت نوسان میبرد.
به همین دلیل، مرداد و شهریور فقط دو ماه تقویمی نیستند؛ این دو ماه، آزمون واقعی سیاستگذاری و تابآوری تولید در صنعت مرغ بهشمار میروند. اگر عرضه در این دوره بالا برود، بازار میتواند نفس راحتتری بکشد اما اگر گرما، برق و نهادهها همزمان فشار بیاورند، حتی رشد جوجهریزی هم نمیتواند به تنهایی آرامش بیاورد.
در کنار آمارهای رسمی، صدای فعالان صنف نیز تصویر دقیقتری از وضعیت ارائه میدهد. فعالان و مرغداران تاکید کردهاند که آینده بازار بهشدت وابسته به تصمیمات سیاستگذار است و اگر روند کنونی بدون اصلاح ادامه یابد، شرایط میتواند سختتر شود.
آنها معتقد هستند پیشبینی آینده در شرایط فعلی ساده نیست، زیرا صنعت مرغداری با مجموعهای از فشارهای همزمان روبهروست. فعالان این حوزه حتی از سناریویی سخن میگویند که در آن، اگر هزینهها مهار نشود و حمایت موثری از تولید صورت نگیرد، قیمت مرغ میتواند بالاتر از نرخ فعلی نیز برود؛ عددی که شاید برای مصرفکننده دور از ذهن به نظر برسد اما برای تولیدکنندهای که هر روز با هزینههای تازه روبهروست، نشانهای از عمق بحران است.
ثبات بازار؛ وابسته به سیاستگذاری
مجموع دادهها و اظهارنظرها نشان میدهد بازار مرغ در یک وضعیت دوگانه قرار دارد؛ از یکسو افزایش جوجهریزی میتواند به بهبود عرضه در ماههای آینده کمک کند و از سوی دیگر، فشار هزینهها و ریسکهای تولید همچنان پابرجاست. این یعنی بازار در ظاهر به سمت آرامش حرکت میکند اما در عمق، هنوز با شکنندگی روبهروست. کارشناسان تاکید میکنند که ثبات بازار تنها زمانی محقق میشود که سه ضلع اصلی تولید، یعنی تامین نهادهها، ثبات سیاستگذاری و حمایت از تولیدکننده، همزمان تقویت شود. اگر یکی از این اضلاع از کار بیفتد، حتی افزایش مقطعی جوجهریزی نیز نمیتواند مانع از بازگشت نوسانات قیمتی شود. به همین دلیل، مسأله بازار مرغ فقط مسأله تولید نیست؛ بلکه مسأله اعتماد، پیشبینیپذیری و امنیت سرمایهگذاری نیز مطرح است.
درواقع، صنعت مرغداری امروز بیش از هر زمان دیگری به یک نقشه راه روشن نیاز دارد. تولیدکننده باید بداند نهاده را با چه قیمتی و در چه زمانی دریافت میکند، هزینه انرژی در چه سطحی خواهد بود، سیاست تنظیم بازار چگونه عمل میکند و آیا سرمایهگذاری او در ماههای بعد هم توجیه اقتصادی دارد یا نه؟ بدون این پاسخها، آمارهای مثبت فقط برای چند هفته آرامش میآورند و بعد دوباره جای خود را به نگرانی میدهند.
در مجموع بازار مرغ امروز در نقطهای ایستاده که آمار تولید از بهبود خبر میدهد اما واقعیتهای اقتصادی از شکنندگی این بهبود حکایت دارد. جوجهریزی ۱۱۹ میلیون و ۳۷۴ هزار قطعهای خردادماه و ۱۸ میلیون و ۵۴۰ هزار قطعهای تا پنجم تیر، نشانهای از بازگشت ظرفیت تولید است اما این بازگشت، هنوز به معنای آرامش کامل بازار نیست. اثر واقعی این آمارها در مرداد و شهریور مشخص خواهد شد، آن هم به شرطی که گرما، قطعی برق، نهادههای گران و بیثباتی سیاستی، مسیر تولید را دوباره منحرف نکنند.
زیان روزانه مرغداران؛ ۷۰۰ میلیارد تومان
مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی کشور میگوید: در حال حاضر مرغداران به ازای فروش هر کیلو مرغ ۸۰هزار تومان متضرر هستند که بر این اساس زیان روزانه مرغداران به ۷۰۰میلیارد تومان میرسد. این حجم زیان مرغداران ناشی از بیبرنامگی تولید است که با استمرار این روند صنعت ادامه تحمل زیان ندارد. از این رو خواستار جمعآوری مرغ مازاد و صدور مجوز صادرات را داریم. حبیب اسداللهنژاد تصریح کرد: قیمت کنونی هر کیلو مرغ زنده ۱۹۰ تا ۲۰۰هزار تومان است که هر کیلو مرغ با احتساب جوجه ۸۰هزار تومانی، ۸۰هزار تومان کمتر از نرخ تمام شده عرضه میشود. او درباره آخرین وضعیت خرید حمایتی مرغ بیان کرد: دستورالعمل خرید حمایتی ابلاغ شده اما بهطور کامل اجرا نشده است. همچنین برای صادرات خواستار صدور مجوز هستیم. وی جوجهریزی خرداد را حدود ۱۳۸میلیون قطعه اعلام کرد و افزود: براساس آمار ماهانه، نیاز به ۱۱۵ تا ۱۲۰میلیون قطعه جوجهریزی داریم اما برنامهریزی برای صادرات ۱۳۷ تا ۱۴۰میلیون قطعه است که میزان مازاد تولید باید خرید حمایتی و صادر شود.