اروپا در سال ۲۰۲۶ با مرگبارترین موج گرمای تاریخ خود روبرو شده است. ترکیب ۴۰۰۰ کشته در 72 ساعت، فروپاشی شبکه برق ناشی از تعطیلی نیروگاهها و افزایش سرسامآور تقاضا، و فلج شدن زیرساختهای حملونقل، تصویری هولناک از یک قاره درمانده در برابر تغییرات اقلیمی ترسیم میکند.
موج گرما در اروپا حالا فقط یک «خبر هواشناسی» نیست، بلکه به یک بحران انسانی تبدیل شده است. قاره سبز در هفته پایانی ژوئن ۲۰۲۶، شدیدترین موج گرمای تاریخ خود را تجربه کرد. این پدیده که دانشمندان آن را «بدترین گرمای ثبتشده در قاره» توصیف کردهاند.نهتنها به یک فاجعه انسانی بیسابقه دامن زد، بلکه سیستمهای انرژی و زیرساختهای این قاره را تا آستانه فروپاشی پیش برد. مرگ ۴ هزار نفر در تنها سه روز؛ این تیتر هولناک این روزها با سنگینی تمام بر صدر اخبار فرانسه نشسته است؛ جایی که از چهارشنبه تا جمعه هفته گذشته، موجی از مرگومیر در سکوتی سنگین، شهرها را یکییکی در خود فرو برد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، آلمان، فرانسه، سوئیس، لهستان و مجارستان در بالاترین سطح هشدار گرمایی قرار گرفتهاند. در آلمان پیشبینی شده است که دمای هوا در برخی مناطق از مرز ۴۰ درجه عبور کند و حتی رکوردهای ملی جابهجا شود. موج گرما همچنین شبکه حملونقل اروپا را با اختلال مواجه کرده است. در بریتانیا بیش از ۷۰۰ پرواز در فرودگاههای هیترو و گتویک با تأخیر انجام شد و تقاضا برای اقامت در هتلهای مجهز به سیستم تهویه مطبوع بهطور چشمگیری افزایش یافت.
سردخانههای پاریس اشباع شد
در فراسنه هزاران خانوار در شمال کشور در گرما بدون برق ماندند؛ یک پست برق در شمالغرب بهدلیل گرمای بیشازحد تعطیل شد و ۶۸ هزار خانوار را بیبرق کرد. در ایتالیا و در شهرهای میلان، برگامو و تورین نیز مردم شاهد قطعی برق موقت بودند. در اوکراین، شبکه برق که از جنگ آسیب دیده، با اعمال محدودیت اضطراری مواجه شده است.
صاحب یکی از سردخانههای پاریس وضعیت را «فاجعهبار» توصیف کرده و گفت: «هر چند دقیقه یکبار تلفنم زنگ میخورد. همه ۳۲ جای سردخانه ما پر است. با موج عظیم مرگ روبرو هستیم و واقعاً پر، پر، پر هستیم.»
در آلمان هم شرکت راهآهن دویچه بان به مسافران توصیه کرد از هرگونه سفر غیرضروری خودداری کنن. در لایپزیگ هم تمام ترامواها تا روز دوشنبه بهدلیل ذوب شدن درزگیرهای آسفالت و بتن در ریلها تعطیل شدند. بیش از ۶۰۰ مسافر در قطار هامبورگ-پراگ سرگردان شدند؛ درخت روی خط برق افتاد، کولر از کار افتاد و درها قفل شد.همچنین گرما باعث آتشسوزی در جنگلهای آلمان شد و۶۵۰ نفر بهدلیل آتشسوزی جنگل تخلیه شدند.
این گرمای شدید تنها به ثبت رکوردهای دمایی محدود نمانده است. در ایتالیا کاهش چشمگیر سطح آب رود «پو» نگرانیها درباره خشکسالی، کمبود آب کشاورزی و آسیب به تولید محصولات کشاورزی، از جمله پنیر پارمزان، را افزایش داده است. همزمان نفوذ آب شور به کانالهای آبیاری، شرایط را برای کشاورزان دشوارتر کرده است.
همزمان نظامهای درمانی نیز تحت فشار قرار گرفتهاند. گزارشها از صدها مورد مرگ مرتبط با گرما در اسپانیا و افزایش مراجعات اورژانسی در چند کشور اروپایی حکایت دارد. کارشناسان بهویژه نسبت به خطرات گرمای شبانه، که فرصت خنک شدن بدن را از بین میبرد، هشدار دادهاند.
کارشناسان اقلیم تأکید میکنند که چنین موجهای گرمایی بدون تأثیر تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی بسیار بعید بود. به گفته آنان، هرچند پس از موج گرمای مرگبار سال ۲۰۰۳ اقداماتی برای سازگاری انجام شده، اما زیرساختهای بسیاری از کشورهای اروپایی همچنان برای مقابله با گرمای مداوم و شدید آمادگی کافی ندارند.
در کشورهای مختلف اروپایی، دولتها ناچار به اجرای سیاستهای اضطراری شدهاند. لغو رویدادهای عمومی، محدودیت در تجمعات، هشدارهای بهداشتی و آمادهباش کامل خدمات اورژانسی تنها بخشی از این اقدامات است.
با این حال، گزارشها نشان میدهد فشار هنوز ادامه دارد و در برخی مناطق حتی مواردی از افزایش غرقشدگی در آبهای طبیعی نیز ثبت شده است؛ جایی که مردم برای فرار از گرما به آب پناه میبرند اما خود در معرض خطر قرار میگیرند.
بر اساس پیشبینیهای هواشناسی، این موج گرما بهصورت پیوسته در حال حرکت به سمت شرق و جنوب اروپا است و انتظار میرود در روزهای آینده همچنان دما در بسیاری از کشورها بالاتر از میانگین باقی بماند.
کارشناسان هشدار میدهند که اگر الگوی «گنبد حرارتی» تضعیف نشود، موج گرما ممکن است تا چند روز تا بیش از یک هفته آینده ادامه پیدا کند و در صورت تداوم فشار دمایی، احتمال افزایش آمار مرگومیر نیز وجود دارد.
فاجعه انسانی در اروپا
صاحبخبر -
∎