همزمان با افزایش تنشها در منطقه، صنعت نفت ایران یکی از مهمترین پروژههای فراساحلی خود را در خلیج فارس به بهرهبرداری رساند؛ پروژهای که از یکسو ظرفیت تولید این میدان را افزایش میدهد و از سوی دیگر با کمک به حفظ فشار مخزن و بهبود ضریب برداشت، بازده یکی از میادین مهم نفتی کشور را بالا میبرد.
نصب سکوی فرایندی P۴ در میدان نفتی «رشادت» از مهمترین پروژههای سالهای اخیر صنعت نفت ایران به شمار میرود؛ سکویی که کارکرد آن تنها به افزایش تولید محدود نمیشود، بلکه در سطحی گستردهتر با تثبیت خوراک پالایشگاهها، تقویت توان صادراتی، کاهش هزینههای ارزی و ارتقای امنیت انرژی کشور نیز ارتباط دارد.
میدان نفتی رشادت از جمله میادین قدیمی است که تداوم برداشت از آن به نوسازی تأسیسات و تقویت زیرساختهای تولید نیاز داشت و ایران با رویکردی صیانتی تلاش کرد از افت بازدهی مخزن و هدررفت سرمایه ملی جلوگیری کند.
اهمیت این پروژه زمانی دوچندان میشود که بدانیم اجرای آن در شرایط تنشهای منطقهای نیز متوقف نشد. ادامه فعالیت مهندسان و نیروهای عملیاتی در میانه چنین شرایطی نشان میدهد زیرساختهای حیاتی انرژی کشور حتی در وضعیتهای دشوار نیز فعال باقی میمانند مسئلهای که برای صنعتی مانند نفت که ستون اصلی اقتصاد ایران محسوب میشود، اهمیت راهبردی دارد.
افزایش ظرفیت تولید میدان رشادت
به گفته حمیدرضا راستی، مدیرعامل شرکت نفت فلات قاره ایران، هماکنون تولید میدان رشادت ۱۲ تا ۱۴ هزار بشکه در روز است و پیشبینی میشود با تکمیل طرح توسعه تا سال ۱۴۰۶، ظرفیت تولید این میدان به حدود ۳۵ هزار بشکه در روز برسد.
بر اساس اعلام مدیرعامل شرکت نفت فلات قاره ایران، در قالب این طرح، حفاری ۲۰ حلقه چاه پیشبینی شده که نیمی از آن به چاههای تزریقی اختصاص دارد. همزمان با توسعه چاهها، عملیات نصب خطوط لوله، تکمیل چاهها و راهاندازی تجهیزات فراورشی نیز در دستور کار قرار دارد.
در سطحی کلانتر، تعریف بیش از ۵ میلیارد دلار فرصت سرمایهگذاری در مناطق لاوان، رشادت، رسالت و سلمان، از شکلگیری یک نقشه توسعهای گسترده در جنوب کشور حکایت دارد؛ نقشهای که هدف آن تثبیت تولید در میادین قدیمی و تقویت سهم ایران در بازار انرژی منطقه است.
در این میان، ظرفیتهای میدان رشادت تنها به نفت محدود نمیشود؛ وجود حدود ۷/۴ تریلیون فوتمکعب گاز در جای قابلاستحصال در این میدان، از دیگر فرصتهای کلیدی در بستههای سرمایهگذاری جدید است.همچنین برنامهریزی برای توسعه فاز دوم میدان مشترک «سلمان» نشان میدهد صنعت نفت ایران با نگاهی استراتژیک، در حال گسترش حضور خود در میادین دریایی و تضمین امنیت گاز و نفت منطقه است.
بازپسگیری جایگاه ایران در میادین مشترک
فرشاد جامع، کارشناس انرژی در گفتوگو با قدس با اشاره به تحولات کشور در حوزه توانمندی داخلی در صنعت نفت گفت: صنعت نفت ایران به عنوان ستون فقرات اقتصاد ملی، همواره در کانون تحولات ژئوپلیتیکی و اقتصادی جهان قرار داشته است. در شرایطی که تحریمهای ظالمانه تلاش کردهاند با هدف قرار دادن دانش فنی و تجهیزات زیرساختی، نبض این صنعت را کند کنند، ارادهای پولادین در لایههای مهندسی کشور شکل گرفته است.
به گفته وی، نصب موفقیتآمیز سکوی فرایندی P۴ در میدان نفتی رشادت، فراتر از یک عملیات مهندسیِ صرف، نمادی از گذار از وابستگیِ فناورانه به خودکفایی راهبردی در صنعت نفت ایران است. این سکوی ۶ هزار و ۲۰۰ تنی، نه تنها بزرگترین سازه فرایندی نصبشده در خلیجفارس محسوب میشود، بلکه سندی است بر این واقعیت که صنعت نفت ایران با تکیه بر توان داخلی، در حال بازپسگیری جایگاه خود در میادین مشترک و استراتژیک است.
افزایش تولید و بهبود ضریب برداشت
این کارشناس انرژی گفت: میدان نفتی رشادت، به عنوان یکی از میادین قدیمی و استراتژیک در آبهای خلیجفارس، همواره ظرفیتهای نهفتهای برای افزایش تولید داشته است.وی با اشاره به اینکه نصب سکوی P۴ با وزن بیش از ۶ هزار تن، یک دستاورد خیرهکننده در مهندسی فراساحلی است، ادامه داد: این سازه، پیچیدهترین بخشهای فرایندی نفت و گاز را در خود جای داده و با ورود آن به چرخه تولید، ظرفیت تولید این میدان به حدود ۳۵ هزار بشکه در روز میرسد.وی با تأکید بر اینکه یکی از حیاتیترین بخشهای این پروژه، تزریق روزانه ۸۰ هزار بشکه آب به مخزن است، تصریح کرد: در مخازن نفتی، با گذشت زمان و افت فشار طبیعی، بهرهوری کاهش مییابد. روشهای افزایش ضریب برداشت، گلوگاه اصلی تداوم حیات میادین نفتی هستند. با طراحی هوشمندانه این سکو برای تزریق آب، ایران گامی بزرگ در مسیر پایداری تولید برداشته است؛ موضوعی که ضریب برداشت نهایی میدان را به شکل چشمگیری ارتقا میدهد و از هدررفت منابع زیرزمینی جلوگیری میکند.
تقویت زنجیره تأمین داخلی در پروژههای فراساحلی
این کارشناس انرژی در ادامه افزود: در پروژه نصب سکو در میدان نفتی رشادت، مدیریت یکپارچه از مرحله طراحی پایه، تأمین کالا، ساخت در یاردهای داخلی و درنهایت عملیات سنگین نصب و راهاندازی، توسط متخصصان ایرانی هدایت شد. این دستاورد، زنجیره تأمین داخلی را تقویت کرده است.وی با بیان اینکه تولید قطعات فوقدقیق، استفاده از آلیاژهای خاص در محیط خورنده خلیجفارس و دانش عملیاتی در نصب سازههای عظیم فراساحلی، اکنون به دانش بومی بدل شده است، تصریح کرد: این تجربه موفق، هزینههای ارزی پروژههای مشابه را به شدت کاهش داده و زمان اجرای پروژهها را از چنگ پیمانکاران خارجی که اغلب به ابزاری برای تأخیر در طرحهای ملی تبدیل میشدند، خارج کرده است.
اثر افزایش تولید نفت بر امنیت انرژی کشور
این کارشناس انرژی با اشاره به رشد تولید نفت ایران با نصب بزرگترین سکوی نفتی در خلیج فارس خاطرنشان کرد: میدان رشادت به دلیل موقعیت جغرافیایی و ماهیت مخزنی، اهمیت راهبردی در سبد تولیدات نفت ایران دارد.جامع در ادامه افزود: افزایش ۳۵هزار بشکهای تولید در هر شبانهروز، به معنای قدرت مانور بیشتر در بازارهای جهانی و تقویت امنیت انرژی کشور است.
تکیه بر توان داخلی در توسعه این میدان این واقعیت را بیان میکند که دیگر صنعت نفت ایران تحریمناپذیر است. وقتی کشوری میتواند پیچیدهترین تجهیزات فراساحلی خود را بسازد و نصب کند، تحریمهای تکنولوژیک کارکرد خود را از دست میدهند.
این یعنی هر چه ظرفیت تولید با استفاده از توانمندیهای داخلی افزایش یابد، ضریب امنیت ملی کشور در برابر شوکهای بیرونی بالاتر میرود.
باید توجه داشت که امنیت انرژی، فقط به معنای در اختیار داشتن منابع نفت و گاز نیست؛ بلکه به این معناست که کشور بتواند در شرایط مختلف، تولید پایدار، انتقال مطمئن و عرضه مستمر را حفظ کند.
از این زاویه، سکوی P۴ بخشی از سازوکار حفظ ثبات در زنجیره انرژی کشور است.
افزایش ظرفیت تولید در یک میدان دریایی مهم، قدرت برنامهریزی ایران را برای پالایش، صادرات و مدیریت بازار بالا میبرد و درنتیجه، تابآوری اقتصاد انرژی را نیز تقویت میکند.
مدیریت مخزن و نگاه بلندمدت به برداشت نفت
جامع گفت: هنر مهندسی در نفت، استخراجِ نفتِ در دسترس نیست، بلکه حفظ تولید از مخازن در حال افت است. نصب سکوی رشادت، نشاندهنده یک تغییر رویکرد استراتژیک است که در آن به سمت مدیریت هوشمند مخزن حرکت کردیم.
وی افزود: تزریق ۸۰ هزار بشکه آب در جهت بهینهسازی در برداشت نفت از این میدان بدین معناست که ما به جای نگاه کوتاهمدت به چاههای نفت، به دنبال بهرهبرداری طولانیمدت و حداکثری از ثروت ملی هستیم.
این نگاه بلندمدت، همان چیزی است که میتواند ضریب بازیافت نفت ایران را از میانگین جهانی عبور دهد.
به گفته وی، نصب سکوی فرایندی P۴میدان رشادت، گواهی بر این حقیقت است که تحریمها نهتنها نتوانستند صنعت نفت ایران را زمینگیر کنند، بلکه به پیشرانی برای شکوفایی توان داخلی و تولید ملی تبدیل شدند. ایران، با تکیه بر دانش بومی و توانایی مهندسان خود، بهرهبرداری از میادین دشوار خلیجفارس را به یک امر عادی بدل کرده است.
سکوی P۴میدان رشادت، یادآور این است که هر کجا همت ایرانی با دانش مهندسی پیوند خورده، قفلهای بزرگ گشوده شدهاند.
تقویت انتقال نفت از خلیج فارس به پالایشگاه لاوان
با راهاندازی سکوی P۴ در میدان رشادت، ظرفیت تولید روزانه نفت ایران افزایش یافته، ضریب برداشت مخزن بهبود پیدا کرده و جریان انتقال نفت از خلیج فارس به پالایشگاه لاوان با ثبات بیشتری ادامه خواهد داشت.
در مجموع، این سکو را میتوان حلقهای کلیدی در بازآرایی زیرساختهای تولید در خلیج فارس دانست؛ پروژهای که هم ظرفیت تولید را ارتقا میدهد و هم با مدیریت صیانتی مخزن، از کاهش بازده میادین قدیمی جلوگیری میکند. برایند این دو، افزایش درآمد پایدار نفتی و تقویت ثبات در زنجیره تأمین انرژی کشور است؛ دستاوردی که اثر آن فراتر از یک میدان، در تراز اقتصاد ملی قابل ارزیابی خواهد بود.