گروه بورس: آمار های چهار ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۵ بورس کالا، تصویر متفاوتی از معاملات تالار صنعتی و معدنی بورس کالای ایران ترسیم می‌کند. بررسی داده‌های رسمی انتشار یافته نشان می‌دهد ارزش معاملات با شتابی بسیار بیشتر از حجم مبادلات افزایش یافته است؛ اتفاقی که از غلبه متغیرهای قیمتی بر متغیرهای مقداری در این بازار حکایت دارد.

براساس آمار منتشر شده، حجم معاملات تالار صنعتی و معدنی از ۳۰.۳۴ میلیون تن در مدت مشابه سال گذشته به ۳۲.۸۹ میلیون تن رسیده و تنها ۸.۳ درصد رشد کرده است. در مقابل، ارزش معاملات از ۳۳۵ همت به ۶۶۳ همت افزایش یافته و با ثبت رشد ۹۷.۹ درصدی، تقریباً دو برابر شده است.

فاصله قابل توجه میان رشد ارزش و حجم معاملات، یک نکته کلیدی را آشکار می‌کند؛ رشد ارزش بازار صنعتی و معدنی عمدتاً از محل افزایش قیمت کالاها حاصل شده و نه افزایش مقدار کالاهای معامله‌شده. به عبارت دیگر، بازار در این دوره بیش از آنکه شاهد رونق محسوس در مبادلات باشد، افزایش سطح قیمت‌ها را تجربه کرده است.

رشد نرخ ارز محرک رشد کالا ها

تحلیل این روند بدون توجه به متغیرهای اقتصاد کلان امکان‌پذیر نیست. در رأس این عوامل، نرخ ارز قرار دارد. طی یک سال گذشته، نرخ تعادلی دلار از ۹۲ هزار و ۳۰۰ تومان به ۱۵۸ هزار و ۶۰۰ تومان رسیده که معادل رشد ۷۱.۸ درصدی است. از آنجا که قیمت پایه بسیاری از محصولات صنعتی با اتکا به نرخ ارز و قیمت‌های صادراتی تعیین می‌شود، افزایش نرخ دلار به طور طبیعی در ارزش معاملات بورس کالا نیز منعکس شده است.

در کنار بازار ارز، روند قیمت‌های جهانی کامودیتی‌ها نیز به تقویت این جریان کمک کرده است. بهبود نسبی قیمت فلزات اساسی از جمله فولاد، مس و آلومینیوم طی ماه‌های اخیر، موجب افزایش قیمت پایه این محصولات در بازار داخلی شده و زمینه رشد ارزش مبادلات را فراهم کرده است.

قیمت کالا در بازارهای جهانی در کنار نرخ دلار دو متغیر اثرگذار قیمت گذاری کالاها است

انتظارات عاملی پنهان اما تاثیرگذار

عامل سوم، انتظارات تورمی است؛ متغیری که رفتار خریداران را تغییر می‌دهد. در شرایطی که فعالان اقتصادی انتظار افزایش بیشتر قیمت‌ها را دارند، بخشی از تقاضا زودتر وارد بازار می‌شود تا هزینه تأمین مواد اولیه در آینده افزایش نیابد. این تغییر رفتار، ضمن افزایش رقابت در معاملات، می‌تواند به رشد بیشتر قیمت‌های کشف‌شده در بورس کالا منجر شود.

ترکیب این سه متغیر نشان می‌دهد افزایش ارزش معاملات تالار صنعتی و معدنی را نمی‌توان صرفاً به بهبود فعالیت واقعی اقتصاد نسبت داد. بخش قابل توجهی از این رشد، حاصل انتقال اثر نرخ ارز، تحولات بازارهای جهانی و تشدید انتظارات تورمی به قیمت کالاهای صنعتی است.

برای سرمایه‌گذاران بازار سهام نیز این داده‌ها حامل یک پیام مهم است. زمانی که ارزش معاملات صنایع کالامحور با سرعتی به‌مراتب بیشتر از حجم معاملات افزایش می‌یابد، تحلیل سودآوری شرکت‌ها باید بر کیفیت این رشد متمرکز شود. اگر منشأ افزایش درآمدها رشد قیمت فروش باشد، نه افزایش مقدار فروش، ارزیابی پایداری سودآوری شرکت‌ها و چشم‌انداز ارزش‌گذاری آنها نیز نیازمند دقت بیشتری خواهد بود.

بازارهای کالا محور نسبت به باقی بازارهای مالی تورم را زودتر در خود نشان میدهند

در نهایت، داده‌های بورس کالا نشان می‌دهد تالار صنعتی در چهار ماهه نخست سال ۱۴۰۵ بیش از آنکه آینه‌ای از رشد تولید باشد، بازتابی از تغییرات محیط کلان اقتصاد و افزایش قیمت کالاهای پایه بوده است؛ موضوعی که می‌تواند در ماه‌های پیش‌رو نیز یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر صنایع کالامحور بازار سرمایه باقی بماند.