شهریه، لوازم‌التحریر، لباس فرم و در کنار همه اینها هزینه سرویس مدرسه که هر سال سهم بیشتری از بودجه خانواده را به‌خود اختصاص می‌دهد. البته چند روزی است که ثبت‌نام سرویس مدارس در سامانه پایش ناوگان دانش‌آموزی (سپند) برای سال تحصیلی جدید آغاز شده و خانواده‌ها تا پایان تیرماه فرصت دارند تا ثبت نام خود را در این سامانه قطعی کنند. اما سرویس مدارس که قرار بود راهکاری برای افزایش امنیت، کاهش ترافیک و آسودگی خاطر والدین باشد در سال‌های اخیر به یکی از پرچالش‌ترین بخش‌های سبد هزینه خانوار تبدیل شده است.

در این سال‌ها بسیاری از والدین از فاصله میان نرخ‌های مصوب و مبالغی که در عمل از آنان دریافت می‌شود گلایه دارند تا فعالیت سرویس‌های غیرمجاز، کیفیت پایین خدمات و نبود نظارت مؤثر. اکنون در حالی که شورای شهر تهران قرار است فردا بررسی لایحه تعیین نرخ کرایه و بهای خدمات سرویس مدارس برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ را در دستور کار قرار دهد، این پرسش بار دیگر مطرح می‌شود که آیا تصویب نرخ‌های جدید می‌تواند به پایان یکی از قدیمی‌ترین دغدغه‌های والدین منجر شود یا امسال نیز خانواد‌ه‌ها ناچار خواهند بود هزینه‌هایی فراتر از نرخ‌های مصوب پرداخت کنند؟ 

 

«سپند»، مسیر امن مدرسه 

سرویس مدرسه فقط یک وسیله حمل و نقل نیست؛ بخشی از آرامش خاطر خانواده‌ها و امنیت روزانه میلیون‌ها دانش‌آموز است. در همین راستا مسئولان بار دیگر بر استفاده از مسیر‌های قانونی برای دریافت خدمات سرویس مدارس تاکید کرده‌اند تا ضمن ساماندهی این ناوگان، ایمنی دانش‌آموزان نیز تضمین شود. چندی پیش، مسعود کاظمی مدیرعامل اتحادیه حمل و‌نقل مسافر شهری کشور با اشاره به اجرای تکالیف «آیین‌نامه اجرایی حمل‌ونقل دانش‌آموزی» مصوب هیأت وزیران و با در نظر گرفتن شرایط و مقتضیات فعلی کشور اعلام کرد که ثبت اطلاعات در سامانه پایش ناوگان دانش‌آموزی (سپند) به نشانی irtusepand.ir به منزله ثبت درخواست اولیه است و خانواده‌هایی که پس از آن با تغییر محل سکونت یا مدرسه مواجه شوند، می‌توانند از طریق پنل کاربری خود اطلاعات را ویرایش یا تکمیل کنند. 

کاظمی با تاکید بر ضرورت استفاده از مسیر قانونی برای دریافت خدمات سرویس مدارس، ثبت‌نام در سامانه «سپند» را عاملی برای افزایش امنیت و آرامش خانواده‌ها دانست و از والدین خواست از به‌کارگیری سرویس‌های غیرمجاز و خارج از این سامانه خودداری کنند. ناوگان فعال در سپند به‌صورت مستمر تحت نظارت قرار دارد و صلاحیت فنی رانندگان و ایمنی خودرو‌ها از سوی شهرداری‌ها و دستگاه‌های ذی‌ربط به‌دقت بررسی و تایید می‌شود. 

مدیرعامل اتحادیه حمل‌ونقل مسافر شهری کشور همچنین یادآور شد: رانندگان و پیمانکاران موظفند در مهلت تعیین‌شده، نسبت به تکمیل اطلاعات و دریافت گواهی صلاحیت از شهرداری‌ها اقدام کنند تا خدمات حمل‌ونقل دانش‌آموزی در سال تحصیلی جدید با کیفیت مطلوب و بدون وقفه ارائه شود.

 

اعتماد گمشده سرویس مدارس 

در کنار خانواده‌هایی که هر سال از سرویس مدارس برای فرزندان‌شان استفاده می‌کنند همچنان بسیاری از خانواده‌ها ترجیح می‌دهند فرزندان خود را با خودروی شخصی به مدرسه برسانند. کارشناسان معتقدند این بی‌اعتمادی تنها به هزینه سرویس‌ها محدود نمی‌شود بلکه کیفیت خدمات، رعایت استاندارد‌ها و اطمینان از صلاحیت رانندگان نیز در این تصمیم نقش پررنگی دارد. علیرضا اسماعیلی رئیس سابق پلیس راه کشور و مدرس دانشگاه تهران در گفت‌و‌گو با روزنامه جام جم با اشاره به مهم‌ترین دلایل استقبال نکردن برخی خانواده‌ها از سرویس مدارس اظهار کرد: یکی از مشکلات جدی، رعایت نشدن ظرفیت مجاز خودروهاست به‌گونه‌ای که در برخی موارد، به‌جای جابه‌جایی چهار دانش‌آموز، هفت یا حتی هشت نفر سوار یک خودرو می‌شوند! 

‌به گفته وی این موضوع علاوه بر کاهش ایمنی، نگرانی خانواده‌ها را نیز افزایش داده است. از سوی دیگر هزینه سرویس مدارس برای بسیاری از خانوار‌ها قابل توجه است و همین مسأله باعث می‌شود برخی والدین با وجود دشواری‌های رفت‌وآمد، استفاده از خودروی شخصی را ترجیح دهند. این در حالی است که نبود شناخت کافی خانواده‌ها از رانندگان سرویس نیز از دیگر عوامل کاهش اعتماد عمومی به این بخش است. 

البته جعفر تشکری هاشمی رئیس کمیسیون عمران و حمل‌و‌نقل شورای شهر تهران از خانواده‌ها خواسته برای دریافت خدمات سرویس مدارس از شرکت‌های مورد تایید سازمان تاکسیرانی استفاده کنند چراکه استفاده از این شرکت‌ها موجب می‌شود خانواده‌ها از رعایت الزامات قانونی و استاندارد‌های لازم اطمینان داشته باشند. 

وی همچنین با تاکید بر اهمیت ایمنی و کیفیت خدمات سرویس مدارس اضافه کرد: مهم‌ترین موضوع مورد تاکید شورا، رعایت ضوابط و مقررات ابلاغی وزارت کشور است. استاندارد‌های خودروها، شرایط و صلاحیت رانندگان و سایر الزامات باید به‌گونه‌ای باشد که اطمینان خاطر لازم را برای خانواده‌ها فراهم کند. 

 

سرویس مدارس از نو 

به‌نظر می‌رسد حل مشکلات سرویس مدارس تنها با تعیین نرخ کرایه یا تشدید نظارت محقق نمی‌شود بلکه این حوزه به اصلاحات ساختاری نیاز دارد؛ اصلاحاتی که از استانداردسازی ناوگان و آموزش رانندگان آغاز می‌شود و تا ساماندهی ایستگاه‌ها، نحوه ارائه خدمات و بازنگری در هزینه‌ها ادامه پیدا می‌کند. علیرضا اسماعیلی کارشناس حوزه حمل‌ونقل با تاکید بر ضرورت اصلاح ساختار سرویس مدارس، پیشنهاد داد ناوگانی اختصاصی با استاندارد‌های مشخص برای جابه‌جایی دانش‌آموزان تعریف شود؛ ناوگانی که خودرو‌های آن از نظر ایمنی، تجهیزات و کیفیت خدمات دارای ضوابط واحد باشند و رانندگان نیز آموزش‌های تخصصی مرتبط با حمل‌ونقل دانش‌آموزی را پشت سر گذاشته باشند. 

وی همچنین ساماندهی محل توقف سرویس‌ها در مقابل مدارس، تعیین ایستگاه‌های استاندارد و بازنگری در نرخ خدمات را از دیگر الزامات این حوزه دانست و تاکید کرد کاهش هزینه‌ها و افزایش کیفیت خدمات می‌تواند اعتماد خانواده‌ها را جلب کرده و آنان را به استفاده از سرویس‌های مدارس ترغیب کند.