به گزارش ایرنا، تالاب میانکاله که با تهدیدهای چند بعدی مواجه است یکی از این چالش ها تداوم آتش سوزی ها در این زیستگاه ارزشمند پرندگان مهاجر است که در برخی از مواقع در طول سال برای چند بار اتفاق می افتد.
پسروی های پی در پی آب دریای خزر که زمینه ای برای گسترش پهنه خشکی این تالاب را فراهم کرد یکی از علت های گسترش آتش سوزی در بهشت پرندگان مهاجر است که زمینه نگرانی کارشناسان زیست محیطی را فراهم کرد.
فصل تابستان و اوایل پاییز بهترین زمان برای غنی سازی این تالاب جهت استفاده از صدها هزار پرندگان مهاجری است که از شمال دریای خزر و از منطقه سیبری به این آب خوان کوچ می کنند و تداوم این آتش سوزی ها غنای این زیست گاه را با خطر مواجه می کند.
هر چند بارش های خوب در تابستان و پائیز سال گذشته بخش قابل توجهی از گستره خشکی تالاب میانکاله را کاهش داد و این امر زمینه ای برای فرود پر تعداد پرندگان مهاجر در این تالاب شد اما اگر این بارش ها برای تابستان و پائیز سال جاری تداوم نداشته باشد بنا بر نظر کارشناسان تعداد پرندگان مهاجر در این تالاب بیش از گذشته کاهش می یابد.
روند کاهشی حضور پرندگان مهاجر که از سالهای قبل آغاز شده بود در سال ۱۴۰۳ به حدود ۲۰۴ هزار بال رسیدکه این آمار با افزایش حدود ۹۰ درصدی برای سال گذشته به ۳۸۵ هزار بال رسید.
بارش های تابستان و پاییز سال گذشته سبب شد بخشی از گستره خشک شده برخی از تالاب ها و آب بندانهای استان همانند تالاب میانکاله آب گیری شود تا جایی که برخی از مناطق این تالابها که در چند سال گذشته خشک بود برای سال گذشته آب گیری شد.
میزان آب گیری ها برای سال گذشته که بواسطه بارش های خوب تابستان و پائیز انجام شد در حدی بود که فقط برای تالاب میانکاله ۴ هزار هکتار بر گستره آبی این تالاب که معروف به بهشت پرندگان است، اضافه شد.
بر اساس سرشماری انجام شده برای زمستان سال گذشته ۸۰ گونه پرنده مهاجر آبزی و کنار آبزی در زیستگاه های مازندران برای زمستان گذارانی فرود آمدند و توانستند برای چند سال اخیر رکورد جدیدی را در تعداد پرندگان ثبت کنند.
در زمستان سال گذشته حضور پرندگان مهاجر در زیستگاه های همانند ساحل خزر، تالاب ها و آب بندانهای مازندران محسوس بود اما تالاب میانکاله به تنهایی میزبان ۲۵۰ هزار بال پرنده مهاجر زمستان گذران بود که سهم بزرگی در پذیرایی از این مهمانان شمال دریای خزر داشت.
هر چند تا قبل از پسروی های گسترده دریای خزر تالاب میانکاله در ده های گذشته به تنهایی میزبان حدود یک میلیون بال پرنده مهاجر بود اما پسروی های پی در پی آب خزر حضور پرندگان مهاجر را برای چند سال گذشته به شدت کاهشی کرده بود.
تصاویر موجود از تالاب میانکاله که برای سال گذشته منتشر شد در ۶ ماهه سال گذشته به وضوح فرایند آبگیری ۴ هزار هکتار از اراضی میانکاله را که به خاطر بارش های تابستان و پاییز بر گستره آبی این تالاب اضافه شد را مشخص می کند.
خشکسالی ها شدید سبب شد تا بخش غربی تالاب میانکاله خشک شود اما بارش های سال جاری همان گستره ای که در چند سال گذشته خشک شده بود را دوباره احیا کرد و این امر زمینه ای برای جهش سه برابری حضور پرندگان مهاجر در تالاب میانکاله و به طور کلی شاهد افزایش ۹۰ درصدی حضور پرندگان مهاجر در مازندران برای سال جاری باشیم.
تالاب میانکاله از دهستان میانکاله در شهرستان بهشهر تا آشوراده در استان گلستان وسعت دارد و این منطقه به دلیل داشتن پهنه آبی مناسب با ذخایر غذایی غنی و آبزیان همه ساله پذیرای بیش از ۳۰ تا ۴۰ گونه از پرندگان مهاجر زمستان گذران و بیش از ۱۰۰ گونه از پرندگان بومی آبزی و کنارآبزی است.
این تالاب با داشتن پناهگاه حیات وحش به مساحت حدود ۲۲ هزار هکتار در حوزه مازندران و تنوع گیاهی از جمله درختان سازیل و انار وحشی که تغذیه برخی پرندگان را تشکیل میدهد توانست بیش از ۵۰۰ گونه جانوری را در خود جای دهد و به نوعی بهشت پرندگان استان نام بگیرد و با این تنوع زیستی به عنوان یکی از ذخیره گاههای زیست کره جهان از سوی سازمانهای جهانی حفاظت از محیط زیست قرار گرفت.
تالاب میانکاله را باید بهشت پرندگان و پرنده نگری نام نهاد؛ سی و ششمین تالاب ثبت شده دنیا و نخستین تالاب ثبت شده در کنوانسیون تالابهای بین المللی رامسر و یکی از ۶۵۰ ذخیرگاه زیست کره جهان با ۴۸ هزار هکتار وسعت در شرق استان مازندران و در همجواری با استان گلستان واقع شده است و سالانه ۱۳۰ گونه از پرندگان مهاجر را با جمعیت حدود ۱.۵ میلیون بال میزبانی می کند.
هرساله از اواسط شهریور تا اواسط زمستان تالاب و آببندان های مازندران میزبان گونههای مختلف پرندگان از نقاط سردسیر کشورهای حاشیه دریای خزر است که به امید یافتن مکان گرم و غذا به این مقصد عزم سفر می کنند.
مهار آتش سوزی در میانکاله
رئیس ذخیرهگاه زیستکره و پناهگاه حیات وحش میانکاله از مهار آتشسوزی در این منطقه پس از حدود ۱۲ ساعت عملیات خبر داد.
اکبر فدایی در گزارشی به خبرنگاران از مهار آتشسوزی در محدوده بین شرکتهای صیادی نیازآباد و گلستان خبر داد و افزود: این حریق پس از حدود ۱۲ ساعت عملیات مستمر، به طور کامل خاموش شد.
وی اظهار کرد: آتشسوزی ساعت ۱۷ روز شنبه آغاز شد و با توجه به وزش باد شدید، خطر گسترش آن به بخشهای وسیعتری از پناهگاه وجود داشت. بلافاصله پس از دریافت گزارش، نیروهای یگان حفاظت محیط زیست، منابع طبیعی، جوامع محلی، دستگاههای امدادی و فرمانداری در محل حاضر شدند و عملیات اطفای حریق را آغاز کردند.
این مقام مسوول ادامه داد: عملیات مهار آتش به دلیل شرایط جوی، گستردگی حریق و وزش باد تا ساعت پنج بامداد ادامه یافت و در نهایت از سرایت آتش به سایر بخشهای ارزشمند پناهگاه جلوگیری شد.
رئیس ذخیرهگاه زیستکره و پناهگاه حیات وحش میانکاله با بیان اینکه حدود پنج هکتار از عرصههای این منطقه دچار حریق شده است، گفت: بخشی از پوشش گیاهی شامل درختان گز، بوتههای سازیل، تمشک و درختچههای انار در آتش سوخت.
فدایی تصریح کرد: بررسیهای اولیه کارشناسان نشان میدهد منشأ این آتشسوزی احتمالاً عامل انسانی بوده و موضوع برای شناسایی عامل یا عاملان و انجام اقدامات قانونی در دست بررسی است.
وی با هشدار نسبت به افزایش خطر آتشسوزی در پی گرمای هوا و خشک شدن پوشش گیاهی، از گردشگران، صیادان و جوامع محلی خواست از هرگونه اقدامی که موجب بروز حریق میشود خودداری کرده و در صورت مشاهده دود یا آتش، موضوع را در سریعترین زمان به مأموران یگان حفاظت محیط زیست اطلاع دهند تا از گسترش خسارت به زیستگاههای ارزشمند منطقه جلوگیری شود.
سفره سوزی در میانکاله
یونس یعقوب زاده پرنده شناس پیش تر در گفت گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: هر عاملی که سبب آسیب به زیستگاه و محل تغذیه پرندگان مهاجر شود این امر زمینه ترک پرندگان مهاجر را از آن منطقه فراهم می کند.
وی بیان داشت: این پرندگان مهاجر پنج هزار کیلومتر این مسیر طولانی را از سیبری و شمال خزر تا میانکاله و تالاب های جنوب خزر برای یافتن زیستگاه و تغذیه مناسب بال می زنند.
این پرنده شناس با بیان این مطلب که به طور حتمی آتش سوزی تهدیدی برای زیستگاه و تغذیه پرندگان مهاجر است، گفت: تداوم و افزایش وسعت این آتش سوزی در میانکاله همانند پسروی آب خزر و خشکسالی در کاهشی شدن تعداد این پرندگان در مازندران اثر گذار است.
یعقوب زاده ادامه داد: هر چند گرمایش زمین و تغیرات اقلیمی در زمان کوچ این پرندگان تغییراتی ایجاد کرد اما آنها داری یک نظم و قاعده خاصی در مهاجرت هستند که زیستگاه مناسب و تغذیه از جمله مهم ترین اولویت آنها محسوب می شود.
وی با اشاره به این نکته که اگر در زیستگاه پرنده مهاجر شرایط بقا وجود نداشته باشد به طور حتمی آن زیست گاه را ترک خواهد کرد، اظهار کرد: گونه های مختلف پرندگان، زیستگاهی را قبول دارند که شرایط تغذیه مناسبی داشته باشند.
پیشگیری اولویتی مهم
این پرنده شناس بیان داشت: در شرایط فعلی بررسی دقیق علت این آتش سوزی ها در میانکاله بسیار اهمیت دارد و پیشگیری از این چالش می تواند در گره گشایی این مشکل کمک کار باشد.
وی ادامه داد: در برخی از مواقع شدت گرما سبب آتش سوزی خواهد شد اما دلایل دیگری هم برای این آتش سوزی می توان متصور بود.
یعقوب زاده ادمه داد: بدون تردید اگر با بررسی دقیق مشخص شود علت آتش سوزی انسانی است یا طبیعی می توان برای هر این مشکل تصمیم بهتری اتخاذ کرد.
این پرنده شناس با اشاره به این که افزایش زیرساخت های آتش نشانی برای این تالاب یک امر بسیار ضروری است، گفت: فرهنگ سازی و روشنگری برای دامداران و اهالی منطقه برای مراقبت از این تالاب هم اثر بخش خواهد بود.
یونس یعقوب زاده تصریح کرد: با توجه به کاهشی بودن حضور تعداد پرندگان مهاجر به مازندران همه باید تلاش کنیم تا تالاب میانکاله به عنوان بهشت پرندگان بیش از این خالی از حضور پرندگان مهاجر نباشد.
به گزارش ایرنا، بنا برآمار اداره حیات وحش محیط زیست مازندران بیشتر از صدها گونه از پرندگان مهاجر بومی و غیر بومی به تالاب ها و آبگیرهای این استان کوچ زمستانی دارند.
اکوسیستم های آبی غنی مازندران به دلیل بهرهمندی از شرایط مطلوب، هر ساله با فرا رسیدن فصل سرما زیستگاهی امن و گسترده برای حضور و زمستان گذرانی پرندگان مهاجری است که پس از سپری کردن مسافت های طولانی در این زیستگاه ها فرود آمده اند.
تالاب ها و زیستگاه های آبی مازندران یکی از زیباترین جاذبه های طبیعی این استان هستند که با ظرفیت قابل توجه اکوسیستمی در این استان علاوه بر اینکه زیبنده جلوه های گردشگری به شمار میروند، با توجه به شرایط مناسب زیست، هر ساله با شروع فصل سرما مامنی دلپذیر برای پرندگان مهاجر به شمار می روند و با آغوشی باز پذیرای جمعیت ده ها هزار قطعه ای از پرندگان هستند.
پرندگان مهاجر نیز علاوه بر جذابیتی که از مبحث پرنده نگری برای زیستگاه های آبی ایجاد می کنند در حقیقت راویان غنای زیستی منابع آبی هستند که در کنار این زیستگاه ها آرام گرفته و پس از مدتی به مسیر خود ادامه می دهند.
غازها، فلامینگوها، آبچلیکها، باکلانها و حواصیلها از جمله پرندگان مهاجری هستند که برای در امان ماندن از گزند سرمای فصول سردسال به تالاب ها و آب بندان های مازندران می آیند و چند ماه را در این خطه از شمال کشور سپری می کنند.
میل و گرایش این پرندگان برای آمدن به استان تحت الشعاع شرایط فضای منطقه ای دارد که قرار است در آن فرود بیایند از جمله مهمترین آنها میزان آبگیری تالاب ها و آبگیرهایی همچون ساهون، لپو و پلنگان، ولشت، استخرپشت، گلپل، خضر نبی، شورمست، دریوک، سراندون و بالندون، گز و کندوچال است.
مازندران علاوه برتالاب بین المللی میانکاله و ۲ تالاب فریدونکنار و کیاسر، ۹۱۵ قطعه آب بندان به مساحت حدود ۱۸ هزار هکتار دارد و مناسب ترین زیستگاه برای پرندگان مهاجر محسوب می شوند. بیشتر پرندگان مهاجر برای زمستان گذرانی روزهای سردسال را در تالاب میانکاله بهشهر سپری میکنند.