سرویس دین و اندیشه خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- محمدحسن ابوالحسنی؛ شماره جدید مجله دیالوگ جهانی (global dialogue) در آوریل 2026 منتشر شده است. این مجله که به جامعهشناسی و موضوعات مربوط بدان اختصاص دارد، حاوی مقالاتی جالب توجه برای علاقهمندان این زمینه است. در شماره اخیر، پرونده ویژهای به وضعیت جامعهشناسی ایران اختصاص دارد. در این پرونده (با عنوان "بازاندیشی جامعهشناسی در ایران") تعدادی از جامعهشناسان ایرانی در داخل یا خارج ایران به وضعیت جامعهشناسی ایرانی پرداختهاند.
مجله دیالوگ جهانی، سالی سه بار توسط انجمن جهانی جامعهشناسی (international sociological association) منتشر میشود. این انجمن که سالهاست فعالیت میکند شماری از جامعهشناسان را در سراسر دنیا به هم نزدیک ساخته و از آنها در نوشتن یادداشتها و تحلیلها بهره میگیرد. با توجه به ماهیت جهانی این انجمن، مجله دیالوگ جهانی هم جلوهای بینالمللی دارد و جامعهشناسان از سراسر دنیا در نگارش آن مشارکت میکنند. این مجله در سراسر دنیا و به زبانهای مختلف دبیران و ویراستارانی دارد. ریحانه جوادی، نیایش دولتی، الهام شوشتریزاده و علی راغب از دبیران ایرانی آن هستند. در وبسایت انجمن جهانی جامعهشناسی، میتوان به شمارههای مختلف این مجله دسترسی داشت. از ابتکارات این انجمن این است که مجله را به زبانهای مختلف تهیه کرده و در دسترس علاقهمندان قرار داده. میتوان شمارههای پیشین این مجله را به زبانهای عربی، چینی، هندی، فارسی، لهستانی و .... مطالعه کرد.
در شماره حاضر دیالوگ جهانی، بخش قابل توجهی از مجله به ایران و جامعهشناسی ایرانی اختصاص دارد. در بخش اول، گفتگوی نازنین شاهرکنی با عبدالمحمد(عبدی) کاظمیپور را میخوانیم. در این گفتگو راجع به جامعهشناسیهای ملی، تغییرات اجتماعی، پیوندهای چالشبرانگیز امر مقدس و امر سکولار، و پرسشها و مرزهایی که جامعهشناسی ایرانی را شکل میدهند میخوانیم.
این گفتگو با مجموعهای از مطالب غنی دربارۀ وضعیت جامعهشناسی ایران امروز دنبال شده. پرونده بازاندیشی جامعهشناسی در ایران (rethinking sociology in iran) توسط نازنین شاهرکنی و ریحانه جوادی ویرایش شده و به موضوعات مختلفی میپردازد: اینکه جامعهشناسی ایرانی چگونه تحت محدودیت و نظارت معرفتشناختی، تعارضات فرهنگی و شرایط متغیر سیاسی به راه خود ادامه میدهد؛ بحث نهادیسازی یا خصوصیسازی جامعهشناسی؛ چالشها دربارۀ مطالعات جنسیت؛ مسئلۀ دشوار مطالعات قومیتی؛ و به پرسش کشیدن موضوعات کلیدی و حساس؛ اینها موضوعات عمدۀ پروندۀ جامعهشناسی ایرانی هستند. در این پرونده از نازنین شاهرکنی و ریحانه جوادی مطلبی درباره جامعهشناسی از لنز ایرانی میخوانیم. از اسماعیل خلیلی مطلبی درباره نهادیسازی و انجمن ایرانی جامعهشناسی میخوانیم. شیوا علینقیان درباره مطالعات جنسیت در ایران نوشته و ریحانه جوادی و زهره بیاتریزی مقالهای به نام "میان سیاست و سود: کلاسهای خصوصی جامعهشناسی در ایران" نوشتهاند. در انتهای پرونده، گزارش میزگردی درباره وضعیت پژوهش جامعهشناسی با حضور نفیسه آزاد، مارال لطیفی، فاطمه مقدسی، محبوبه مقدم، لادن رهبری، رضا سهرابی، نازنین شاهرکنی و ریحانه جوادی آمده.
در یادداشت سردبیر، به تحولات پیچیدۀ جامعه ایران اشاره شده؛ اینکه ایران در این چند ماه در صدر اخبار جهان قرار گرفته و دوباره توجهها را به خود جلب کرده (اگرچه از منظر روایتهای برگزیده و سادهسازی ژئوپولیتیک). در این شرایط شناختن ایران از منظری جامعهشناختی، اهمیت دوچندان دارد. به گفته این مجله، در ایران اشکال پیچیدهای از مرافعه سیاسی وجود دارد همراه با سنتهای فکری زنده، چالش روزمره برای احترام و منزلت، شکلهای متغیر حیات سیاسی و اجتماعی. برای فهم این پیچیدگیها لازم است به سخن جامعهشناسانی گوش داد که داخل ایران یا دربارۀ ایران کار کردهاند.
در بخش دیگری از این مجله، به موضوع مهاجرت نیروی کار جهانی و اقتصاد سیاسی آن پرداخته شده. امروزه تعدادی از کشورها، پذیرای نیروی کار مهاجر هستند و تعدادی دیگر فرستندۀ عمده این نیرو. در هندوستان، چین، سنگاپور، و امارات متحده عربی سیستم خاص یا برنامههایی برای نیروی کار مهاجر وجود دارد. نیروی کار مهاجر، بافت فرهنگی و جمعیتی کشورهای پذیرنده را تغییر میدهد و باعث پدید آمدن جمعیتی از بیثباتکاران شده است. چندین مقاله به این موضوع پرداختهاند.
شماره جدید مجله دیالوگ جهانی میتواند برای علاقهمندان جامعهشناسی در ایران مفید باشد.