یک کارشناس بازار سرمایه معتقد است در سناریوی فعلی، بورس و دیگر بازارهای دارایی ممکن است در یک‌سال آینده از نظر اسمی و ریالی رشد کنند، اما این رشد الزاماً به معنای افزایش قدرت خرید یا خلق ثروت واقعی نخواهد بود.به گزارش خبرنگار مهر، بازار سرمایه ایران در شرایطی پرابهام قرار دارد که رشد شاخص‌ها بیش از آنکه نشانه‌ای قطعی از بهبود بنیادین باشد، تحت تأثیر تورم، نوسانات ارزی، ریسک‌های اقتصادی و تغییرات نرخ بهره قرار گرفته است. در چنین فضایی، برای تحلیل آینده بورس باید متغیرهای بنیادی مؤثر بر ارزش‌گذاری سهام را در کنار هم بررسی کرد.محمد نوربخش، اقتصاددان و تحلیلگر ارشد بازارهای مالی، با اشاره به شرایط اقتصاد پس از جنگ، کاهش ارزش پول ملی و بازگشایی ناقص بورس گفت ارزیابی آینده بازار تنها با نگاه به شاخص کل یا قیمت روز سهام ممکن نیست. به گفته او، ارزش هر سهم و حتی کل بازار سرمایه در نهایت حاصل دو مؤلفه اصلی است: سودآوری شرکت‌ها و نسبت قیمت به سود یا P/E.
وی توضیح داد ، سود شرکت‌های بورسی از یک سو به نرخ فروش محصولات و از سوی دیگر به حجم تولید و فروش وابسته است. با این حال، عواملی مانند نرخ ارز، تورم، سیاست‌های قیمت‌گذاری، محدودیت‌های انرژی، کمبود گاز و برق، کاهش قدرت خرید مردم و افزایش هزینه‌های مالی باعث شده‌اند بسیاری از صنایع با فشار بر سودآوری واقعی مواجه شوند؛ هرچند ممکن است سود اسمی آن‌ها افزایش یابد.نوربخش در ادامه با اشاره به نسبت P/E گفت این نسبت حاصل متغیرهایی مانند نرخ تقسیم سود، نرخ رشد سودآوری و نرخ بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران است. به گفته او، یکی از خطاهای رایج در اقتصادهای تورمی این است که رشد اسمی سود شرکت‌ها به‌اشتباه به‌عنوان رشد واقعی تفسیر می‌شود؛ در حالی که بخشی از این افزایش صرفاً ناشی از تورم و ضعف سیستم استهلاک بر مبنای بهای تاریخی است.این کارشناس بازار سرمایه سپس به نرخ بازده مورد انتظار یا K پرداخت و گفت این نرخ از دو بخش تشکیل می‌شود: نرخ بازده بدون ریسک و صرف ریسک. به بیان ساده، سرمایه‌گذار ابتدا انتظار دارد حداقل معادل بازده یک سرمایه‌گذاری کم‌ریسک سود دریافت کند و سپس در ازای پذیرش ریسک بیشتر، بازده بالاتری مطالبه می‌کند.او تأکید کرد در ایران، اوراق دولتی را نمی‌توان به‌سادگی معادل دارایی بدون ریسک واقعی دانست. زیرا اگر نرخ سود این اوراق حدود ۴۰ درصد باشد اما تورم انتظاری از آن بالاتر قرار گیرد، قدرت خرید سرمایه‌گذار همچنان کاهش می‌یابد. از همین رو، در اقتصاد تورمی ایران، مفهوم نرخ بدون ریسک با اقتصادهای توسعه‌یافته تفاوت دارد و تحلیلگران معمولاً بازده بازارهای موازی را نیز در نظر می‌گیرند.
نوربخش بخش دیگر نرخ بازده مورد انتظار را صرف ریسک دانست و گفت با افزایش نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی، سرمایه‌گذاران برای ورود به بازار سهام بازده بالاتری مطالبه می‌کنند. به گفته او، پیش از جنگ، صرف ریسک بازار ایران در محدوده ۱۳ تا ۱۶ درصد برآورد می‌شد، اما طبیعی است که در شرایط جدید این رقم افزایش یافته باشد.وی همچنین درباره نرخ بهره توضیح داد که نباید تنها به نرخ بهره اسمی توجه کرد، بلکه معیار مهم‌تر نرخ بهره حقیقی است که از کسر تورم انتظاری از نرخ بهره اسمی به دست می‌آید. اگرچه ممکن است نرخ بهره اسمی افزایش یافته باشد، اما در صورتی که تورم انتظاری سریع‌تر رشد کند، نرخ بهره حقیقی منفی‌تر خواهد شد.به گفته این اقتصاددان، نرخ بهره حقیقی منفی یکی از مهم‌ترین عوامل حمایت‌کننده از رشد اسمی بازارهای دارایی است. در چنین شرایطی، وام‌گیرندگان عملاً از تورم منتفع می‌شوند و سرمایه‌گذاران نیز ترجیح می‌دهند از دارایی‌های با درآمد ثابت فاصله گرفته و به سمت بازارهایی بروند که امکان حفظ ارزش پول در آن‌ها بیشتر است؛ از جمله سهام، ارز و مسکن.نوربخش در جمع‌بندی گفت سودآوری واقعی بسیاری از شرکت‌ها تحت فشار عواملی مانند محدودیت انرژی، افزایش هزینه‌ها، کاهش تقاضا و رشد ریسک‌های اقتصادی قرار دارد. از سوی دیگر، افزایش صرف ریسک و ابهام درباره پایداری رشد سودآوری، مانع مهمی برای رشد واقعی بازار سهام است.با این حال او تأکید کرد تا زمانی که نرخ بهره حقیقی منفی باقی بماند و کاهش ارزش ریال ادامه پیدا کند، امکان رشد اسمی در بورس و دیگر بازارهای دارایی وجود دارد. اما این رشد لزوماً به معنای بازدهی واقعی پایدار نخواهد بود.
در نتیجه، چشم‌انداز یک‌سال آینده بورس را می‌توان این‌گونه توصیف کرد: رشد اسمی محتمل است، اما رشد واقعی دشوار. به بیان دیگر، ممکن است قیمت‌ها از نظر عددی افزایش یابند، اما افزایش ریسک‌های اقتصادی، محدودیت‌های ساختاری، مداخلات دولتی و ضعف رشد واقعی اقتصاد می‌تواند مانع از آن شود که این رشد به افزایش واقعی ثروت سرمایه‌گذاران تبدیل شود.