جوان آنلاین: سال تحصیلی تمام شد. آموزش و پرورش بار دیگر بر اجرای برنامههای جبرانی برای دانشآموزانی که در مهارتهای پایه نیاز به تقویت دارند، تمرکز کردهاست. مسئولان این وزارتخانه معتقدند آموزشهای مجازی و برخی وقفههای ایجادشده در فرآیند یادگیری، ضرورت استمرار برنامههای حمایتی را دوچندان کردهاست. بر همین اساس، پایگاههای تابستانی «حامی» از نیمه تیرماه فعالیت خود را آغاز میکنند؛ موضوعی که در سال تحصیلی گذشته نیز دنبال میشده، اما با وجود محدودیتهای پیشآمده، اجرای آن با مشکلاتی مواجه شد.
پرواضح است که سواد پایه، نخستین حلقه زنجیره یادگیری است، حلقهای که اگر بهدرستی شکل نگیرد، پیامدهای آن میتواند تا سالهای بعد نیز ادامه داشته باشد. به همین دلیل، شناسایی زودهنگام دانشآموزان نیازمند حمایت آموزشی و تقویت مهارتهای پایه، یکی از مهمترین راهکارها برای جلوگیری از افت تحصیلی و کاهش شکافهای یادگیری به شمار میرود.
ضعفهای آموزش مجازی
تجربه آموزش مجازی، هرچند در مقطعی اجتنابناپذیر بود، اما به باور بسیاری از کارشناسان و مسئولان نتوانست در همه حوزهها جایگزین آموزش حضوری شود و بخشی از پیامدهای آن همچنان در مهارتهای پایه دانشآموزان قابلمشاهده است؛ موضوعی که رضوان حکیمزاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش نیز بدان اشاره میکند: «آموزش مجازی در مقطعی یک اجبار بود و ناگزیر از اجرای آن شدیم. برای جبران بخشی از آثار این شرایط، طرح «حامی» را اجرا خواهیم کرد.»
حکیمزاده با بیان اینکه برنامه اصلی معاونت آموزش ابتدایی در تابستان امسال بر اجرای پایگاههای «حامی» متمرکز است، میگوید: «خانوادههایی که احساس میکنند فرزندشان در مهارتهای سواد پایه نیاز به تقویت دارد، میتوانند از این فرصت استفاده کنند. این پایگاهها از ۱۵تیرماه آغاز شده و تا پایان مردادماه ادامه خواهند داشت، هر چند فعالیت آنها در برخی استانها زودتر آغاز شدهاست.»
او با اشاره به اجرای این طرح از سال گذشته، نتایج آن را مثبت ارزیابی میکند و توضیح میدهد: «با هدف کاهش نرخ تکرار پایه و ترک تحصیل، اجرای برنامه از آبانماه سال گذشته آغاز شد و پس از ارزیابیهای آموزشی، در دیماه به تمامی مدارس گسترش یافت، هر چند برخی شرایط و محدودیتها موجب شد ادامه اجرای آن با دشواریهایی همراه باشد.» حکیمزاده با تأکید بر اینکه حضور در پایگاههای تابستانی اجباری نیست، تصریح میکند: «این برنامه یک فرصت ارزشمند برای یادگیری است و به همین دلیل مدارس موظفند دانشآموزان نیازمند را شناسایی کرده، خانوادهها را در جریان قرار دهند و زمینه تشکیل کلاسهای جبرانی را فراهم کنند.»
توجه به عدالت آموزشی
حکیمزاده در بخش دیگری از سخنان خود، عدالت آموزشی را یکی از مهمترین اولویتهای نظام آموزشی کشور میداند: «عدالت آموزشی تنها به دسترسی دانشآموزان به مدرسه محدود نمیشود، بلکه همه دانشآموزان، فارغ از محل زندگی، باید از فرصت یادگیری باکیفیت و برابر برخوردار باشند.»
او ادامه میدهد: «در همین راستا، علاوه بر توسعه فضاهای آموزشی، اصلاح شیوههای تدریس و ارتقای کیفیت محیطهای یادگیری نیز در دستور کار قرار گرفتهاست. به گفته معاون آموزش ابتدایی، برنامه توانا که از سال گذشته برای آموزش مدیران و معلمان دوره ابتدایی آغاز شده، امسال نیز ادامه خواهد یافت تا معلمان با روشهای نوین آموزشی آشنا شوند و کیفیت آموزش در کلاسهای درس ارتقا یابد.»
از حمایت دانشآموز تا توانمندسازی معلم
در سالهای اخیر، معاونت آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش بخشی از برنامههای خود را بر اجرای طرحهای «حامی» و «توانا» متمرکز کردهاست، دو برنامهای که اگرچه اهداف متفاوتی را دنبال میکنند، اما در نهایت هر دو با هدف ارتقای کیفیت آموزش در مدارس ابتدایی طراحی شدهاند. طرح «حامی» با رویکرد حمایت آموزشی از دانشآموزانی اجرا میشود که در ارزیابیهای یادگیری، نیاز به تقویت مهارتهای پایه دارند. در این طرح، مدارس با شناسایی دانشآموزان نیازمند، زمینه حضور آنان را در کلاسهای جبرانی و برنامههای آموزشی تکمیلی فراهم میکنند تا ضعفهای احتمالی پیش از آغاز سال تحصیلی جدید برطرف شود. در مقابل، طرح «توانا» بیش از آنکه دانشآموزمحور باشد، بر توانمندسازی مدیران و معلمان تمرکز دارد. این برنامه با برگزاری دورههای آموزشی و آشنایی فرهنگیان با شیوههای نوین تدریس، تلاش میکند کیفیت فرآیند آموزش را در کلاسهای درس ارتقا دهد و زمینه بهکارگیری روشهای مؤثرتر یاددهی و یادگیری را فراهم کند. به اعتقاد کارشناسان، همافزایی این دو برنامه میتواند اثربخشی بیشتری در نظام آموزشی ایجاد کند، به این معنا که در کنار حمایت مستقیم از دانشآموزان نیازمند، کیفیت آموزش نیز از طریق ارتقای مهارتهای حرفهای معلمان تقویت شود. در چنین شرایطی، کاهش افت تحصیلی و ایجاد فرصتهای برابر آموزشی، بیش از گذشته دستیافتنی خواهد بود.
کلاسهای جبرانی تابستانی، زمانی میتوانند بخشی از فاصلههای آموزشی را کاهش داده و دانشآموزان را برای آغاز سال تحصیلی جدید آمادهتر کنند که به صورت هدفمند و مستمر دنبال شوند، بنابراین آنچه به این برنامهها معنا میبخشد، نه صرفاً برگزاری کلاسهای تابستانی، بلکه تداوم حمایت آموزشی از دانشآموزانی است که بیش از دیگران به تقویت مهارتهای پایه نیاز دارند.