تنگه هرمز که در جنگ 40 روزه به صحنه اصلی جنگ بین ایالات متحده و ایران تبدیل شد، اکنون به یک میدان نبرد کلیدی در مذاکرات برای پایان دادن به این درگیری بدل گشته است. تنگه هرمز در جریان جنگ تحمیلی سوم علیه ایران به روی کشتی‌های کشورهای متخاصم و دیگر کشورهایی که مبدا حملات متجاوزانه بودند، بسته شد. همچنین تردد کلیه دیگر کشتی‌ها از این آب‌راه که در آب‌های سرزمینی ایران و عمان واقع شده است، مشروط به هماهنگی کامل با مقامات ایران و دریافت هزینه شد. ایران بر حق خود در تصمیم‌گیری درباره تردد دریایی امن از این آبراه تاکید کرده است.
طبق بند ۴ یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا، محاصره دریایی غیرقانونی آمریکا علیه ایران لغو شده و ایران نیز اعلام کرده تعهدات خود نسبت به تنگه هرمز در بند ۵ را اجرا خواهد کرد.
برهمین اساس، نیروی دریایی سپاه پاسداران در پی اعلام مسیری جدید برای تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز بدون اطلاع و هماهنگی با ایران از طرف برخی مراجع، هشدار داد: «این مسیر غیر قابل قبول و کاملاً خطرناک است. تنها مسیر مجاز برای عبور از تنگه هرمز همان مسیرهای اعلام شده از طرف جمهوری اسلامی ایران است. تردد شناورها در خارج از این مسیرها بسیار خطرناک و ممنوع بوده و اخطار می‌دهیم از هرگونه تردد در خارج از مسیر های ابلاغی جدا خودداری کنید.»
در بند ۵ یادداشت تفاهم اسلام‌آباد که ۲۸ خردادماه به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید نیز آمده است: «با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی را با حداکثر تلاش خود برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری، بدون هزینه فقط برای ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس، اتخاذ خواهد کرد. تردد کشتی‌های تجاری بلافاصله آغاز و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مین‌زدایی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز برقرار خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان برای تعیین اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق با حقوق بین‌الملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، گفت‌وگو خواهند کرد و با دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز تبادل نظر می‌کنند.»
هرچند که عمان، در جلسه روز پنجشنبه با روبیو در بحرین تاکید کرد که هرگونه ترتیبات آینده برای هرمز شامل هزینه‌های ترانزیت نخواهد بود. اما روزگذشته یک منبع آگاه از مذاکرات به بلومبرگ اعلام کرد که عمان به مقام‌های اروپایی اعلام کرده است که بازگشت به وضعیت پیش از جنگ در تنگه هرمز دیگر امکان‌پذیر نیست و کشتی‌های عبوری ممکن است در آینده ملزم به پرداخت برخی هزینه‌ها شوند. به گفته مقامات عمانی، این کشور همچنان به قوانین بین‌المللی دریانوردی پایبند خواهد بود؛ اما ممکن است برای خدماتی مانند پاکسازی آلودگی‌های زیست‌محیطی در تنگه هرمز یا راهنمایی و هدایت کشتی‌ها در این آبراه هزینه‌هایی دریافت شود.

روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی نیز ایران را مدیر جدید آبراه حیاتی هرمز نامید و مدعی شد، ایران با الگوبرداری از تنگه‌ داردانل در ترکیه به دنبال اعمال تعرفه‌های عبور و مروری از این تنگه است.
نوشت: ایران تخمین می‌زند که با دریافت حق عبور و مرور برای خدمات امنیتی، ایمنی و زیست‌محیطی در تنگه هرمز سالانه ۴۰ میلیارد دلار درآمد ایجاد شود و سهم ایران از این مبلغ قابل‌توجه خواهد بود.
به نوشته این روزنامه، الگوی اصلی ایران، تنگه داردانل در ترکیه است که طبق معاهده‌ ۱۹۳۶، ترکیه از کشتی‌ها عوارض عبور معروف به فرانک طلا دریافت می‌کند.
ایران پیش از این یک شرکت بیمه‌ اجباری برای کشتی‌های عبوری ایجاد کرده و هشدار داده که عبور از مسیرهای غیرمجاز ممنوع و بسیار خطرناک است.
بر اساس توافق ۶۰ روزه برای پایان جنگ، ایران مسئول مین‌روبی تنگه شده و عبور کشتی‌ها در این مدت رایگان است. همچنین تعداد کشتی‌های عبوری به حدود ۷۰ فروند در روز رسیده در حالیکه قبل از جنگ علیه ایران ۱۳۰ فروند کشتی از این آبراه عبور می‌کردند.
در بخشی از گزارش وال استریت ژورنال آمده است: «ایران همچنین در بخشی از طرح خود، پیشنهاد تشکیل گشت‌زنی مشترک با کشورهای حاشیه‌ خلیج فارس را مطرح و اعلام کرده که کشتی‌ها باید دو روز قبل برای عبور ثبت‌نام کنند. همچنین ایران می‌خواهد با چین و مصر نیز درباره‌ی این طرح مذاکره کند. به گفته مقامات ایرانی، تهران می‌خواهد همسایگان خلیج فارس بخشی از این توافق باشند و درآمد را تقسیم کنند.» محمد باقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد ایران، روز سه‌شنبه در جریان سفر به عمان برای گفت‌وگو در مورد ترتیبات پیشنهادی با همسایه خود در آن سوی آبراه، گفت: «همه باید بدانند که مدیریت تنگه هرگز به حالت قبل باز نخواهد گشت.»