گروه اجتماعی – سعید تهرانی: در روزهایی که دمای هوا در بسیاری از نقاط کشور به مرزهای هشدار رسیده، پزشکان از مردم می‌خواهند علائم این عارضه را جدی بگیرند و با رعایت چند توصیه ساده، از گرفتار شدن در دام گرمای شدید جلوگیری کنند.
سید جواد پورافضلی، فوق تخصص مراقبت‌های ویژه و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر اهمیت شناخت این عارضه می‌گوید: گرمازدگی زمانی رخ می‌دهد که بدن دیگر توانایی تنظیم دمای طبیعی خود را از دست می‌دهد. در شرایط عادی، مکانیسم‌هایی مانند تعریق و افزایش جریان خون پوست به خنک شدن بدن کمک می‌کنند، اما زمانی که این سازوکارها ناکارآمد شوند، دمای مرکزی بدن به سرعت افزایش یافته و فرد دچار گرمازدگی می‌شود.به گفته وی، قرار گرفتن طولانی‌مدت در محیط‌های گرم و مرطوب، فعالیت بدنی شدید زیر نور آفتاب، پوشیدن لباس‌های ضخیم و نامناسب و همچنین مصرف برخی داروها از مهم‌ترین عواملی هستند که احتمال بروز این وضعیت خطرناک را افزایش می‌دهند.

نشانه‌هایی که نباید نادیده گرفته شوند
کارشناسان معتقدند بسیاری از قربانیان گرمازدگی، علائم اولیه را جدی نمی‌گیرند و همین مسئله موجب تشدید بیماری می‌شود.پورافضلی با اشاره به علائم هشداردهنده می‌گوید: پوست خشک، داغ و قرمز، سردرد شدید، تهوع و استفراغ، تپش قلب، تنفس سریع، سرگیجه و کاهش سطح هوشیاری از مهم‌ترین نشانه‌های گرمازدگی هستند. در موارد شدید، این وضعیت می‌تواند به تشنج، بیهوشی و آسیب به مغز، کلیه، قلب و سایر اندام‌های حیاتی منجر شود.

کم‌آبی؛ عامل پنهان اما خطرناک
یکی از مهم‌ترین عواملی که احتمال گرمازدگی را افزایش می‌دهد، کم‌آبی بدن است. هنگامی که میزان مایعات دریافتی کمتر از نیاز بدن باشد، توانایی بدن برای خنک کردن خود کاهش پیدا می‌کند و خطر افزایش دمای بدن بیشتر می‌شود.به همین دلیل متخصصان توصیه می‌کنند افراد حتی پیش از احساس تشنگی نیز به‌طور منظم آب و مایعات مصرف کنند، زیرا احساس تشنگی معمولاً زمانی ایجاد می‌شود که بدن بخشی از آب مورد نیاز خود را از دست داده است.

افرادی که بیشتر در معرض خطر هستند
اگرچه گرمازدگی ممکن است هر فردی را گرفتار کند، اما برخی گروه‌ها آسیب‌پذیری بیشتری دارند. سالمندان، کودکان، بیماران مبتلا به بیماری‌های قلبی و کلیوی، کارگران فضای باز، ورزشکاران و افرادی که ساعت‌های طولانی زیر نور مستقیم خورشید فعالیت می‌کنند، بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارند.این گروه‌ها باید بیش از سایر افراد از حضور در محیط‌های بسیار گرم خودداری کرده و مصرف مایعات را در اولویت قرار دهند.

اگر کسی دچار گرمازدگی شد چه باید کرد؟
کمک‌های اولیه در دقایق نخست می‌تواند جان فرد را نجات دهد. پورافضلی توصیه می‌کند: در صورت مشاهده علائم گرمازدگی، فرد باید بلافاصله به محیطی خنک یا سایه منتقل شود، لباس‌های اضافی او کاهش یابد و با استفاده از کمپرس سرد یا خیس کردن بدن، دمای بدن پایین آورده شود.اگر فرد هوشیار باشد می‌توان به او آب خنک یا محلول‌های حاوی الکترولیت داد، اما در صورت کاهش سطح هوشیاری نباید هیچ مایعی به او خورانده شود، زیرا احتمال خفگی وجود دارد. در چنین شرایطی باید بدون فوت وقت با اورژانس تماس گرفت.
به گفته این فوق تخصص مراقبت‌های ویژه، بهترین انتخاب برای جبران آب از دست رفته بدن، آب خنک و محلول‌های حاوی الکترولیت هستند. در مقابل، نوشیدنی‌های بسیار شیرین یا حاوی کافئین مانند چای پررنگ و برخی نوشابه‌های انرژی‌زا می‌توانند وضعیت کم‌آبی بدن را تشدید کنند.
به گفته متخصصان، پیشگیری همچنان مؤثرترین راه مقابله با گرمازدگی است. پرهیز از حضور در فضای باز در ساعات اوج گرما، استراحت در مکان‌های خنک، استفاده از لباس‌های نخی و روشن، همراه داشتن بطری آب و نوشیدن منظم مایعات، مهم‌ترین اقداماتی هستند که می‌توانند از بروز این عارضه جلوگیری کنند.در روزهایی که موج گرما بسیاری از شهرها را فرا گرفته، رعایت همین توصیه‌های ساده می‌تواند تفاوت میان یک روز عادی و یک اورژانس پزشکی باشد؛ زیرا گرمازدگی تنها احساس گرمای بیش از حد نیست، بلکه تهدیدی جدی برای سلامت انسان است که با آگاهی و پیشگیری می‌توان از پیامدهای سنگین آن جلوگیری کرد.