به گزارش خبرگزاری حوزه، استاد سیدرحیم توکل در مراسم عزاداری شب دهم ماه محرم الحرام که در هیئت فاطمیه قم برگزار شد با تأکید بر نقش کیفیت و چگونگی اعمال انسان در سرنوشت دنیوی و اخروی، گفت: خداوند متعال جهان دنیا را «دار عمل» قرار داده و انسان را برای پیمودن مسیر کمال، با اختیار و آگاهی در این عرصه وارد کرده است.

وی با اشاره به فلسفه حضور انسان در دنیا اظهار کرد: پروردگار متعال انسان را به دنیا آورد، راه درست و مسیر هدایت را به او نشان داد و عوامل صعود و سقوط را نیز برای او تبیین کرد. در عین حال، انسان را در انتخاب مسیر و انجام اعمال خود مختار قرار داد تا با اراده و اختیار خویش راه سعادت یا شقاوت را برگزیند.

دنیا، فرصت بی‌بدیل عمل و سازندگی انسان

این استاد حوزه علمیه با بیان اینکه دنیا محل عمل است نه حسابرسی، افزود: در این جهان فرصت انجام کارهای نیک و کسب فضایل فراهم شده است و حسابرسی نهایی به جهان آخرت موکول شده است.

عضو مجلس خبرگان رهبری در این زمینه به فرمایش گهربار امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) اشاره کرد که فرمودند: «إِنَّ الْیَوْمَ عَمَلٌ وَ لَا حِسَابَ وَ غَدًا حِسَابٌ وَ لَا عَمَلَ»؛ یعنی امروز روز عمل است و نه حسابرسی، و فردا روز حسابرسی است و نه عمل.

استاد توکل تصریح کرد: تنها فرصت کسب درجات معنوی، ارتقای مقام و ساختن آینده ابدی انسان در همین دنیاست و پس از مرگ، امکان انجام عمل برای افزایش جایگاه و مقام وجود ندارد.

با مرگ، پرونده اعمال انسان بسته می‌شود

وی با استناد به حدیثی از پیامبر اکرم(ص) گفت: رسول خدا(ص) می‌فرمایند: «إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَمَلُهُ»؛ هنگامی که انسان از دنیا می‌رود، رشته اعمال او قطع می‌شود.

عضو مجلس خبرگان رهبری در ادامه خاطرنشان کرد: از این رو، انسان باید از فرصت کوتاه زندگی برای انجام اعمال صالح و ذخیره‌سازی توشه آخرت بهره گیرد؛ چرا که پس از پایان عمر، امکان جبران کوتاهی‌ها و کسب مراتب بالاتر وجود نخواهد داشت.

عزت و ذلت انسان در گرو اعمال اوست

وی در ادامه با بیان اینکه دنیا علاوه بر «دار عمل»، «دار عزت و ذلت» نیز هست، اظهار داشت: اگر رفتار و اعمال انسان مطابق دستورات الهی باشد، خداوند او را عزیز و سربلند می‌گرداند؛ اما اگر انسان حدود الهی را نادیده بگیرد و برای خداوند حریم و جایگاهی قائل نشود، نتیجه آن گرفتار شدن در ذلت و خواری خواهد بود.

استاد توکل در تبیین این موضوع به آیه ۹۶ سوره مبارکه مریم اشاره کرد و گفت: خداوند متعال می‌فرماید: «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا»؛ به یقین کسانی که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده‌اند، خداوند رحمان محبت آنان را در دل‌ها قرار می‌دهد.

وی همچنین آیه هشتم سوره منافقون را یادآور شد و افزود: خداوند در این آیه می‌فرماید: «الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ وَلَکِنَّ الْمُنَافِقِینَ لَا یَعْلَمُونَ»؛ عزت از آنِ خداوند، پیامبر او و مؤمنان است، اما منافقان از این حقیقت آگاهی ندارند.

جهاد در راه خدا، زمینه‌ساز هدایت الهی

این استاد اخلاق با تأکید بر اهمیت امتحانات الهی و تلاش در مسیر بندگی، گفت: انسان برای رسیدن به هدایت و کمال باید در راه خدا مجاهدت کند و در برابر آزمون‌های الهی استقامت داشته باشد.

وی با استناد به آیه ۶۹ سوره عنکبوت افزود: خداوند متعال وعده داده است که «وَ الَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ»؛ کسانی که در راه ما با اخلاص و مجاهدت تلاش کنند، قطعاً آنان را به راه‌های خویش هدایت خواهیم کرد و خداوند همواره با نیکوکاران است.

ضرورت مراقبت از فریبندگی‌های دنیا

استاد توکل در ادامه با اشاره به رحمت و کرامت الهی اظهار داشت: خداوند متعال در دنیا بسیاری از لغزش‌ها و خطاهای بندگان را می‌پوشاند و آنان را رسوا نمی‌کند، اما در روز قیامت که روز حسابرسی و آشکار شدن حقایق است، پرده‌ها کنار خواهد رفت و اعمال انسان به روشنی نمایان می‌شود.

وی تأکید کرد: انسان مؤمن باید همواره مراقب رفتار و اعمال خود باشد و اجازه ندهد جلوه‌های فریبنده دنیا او را از مسیر حق و بندگی خداوند دور سازد؛ چرا که سعادت حقیقی در گرو ایمان، عمل صالح و پایبندی به دستورات الهی است.

انسان با مهار نفس اماره می‌تواند از ملائکه نیز برتر شود

استاد توکل با اشاره به ویژگی‌های وجودی انسان، ملائکه و حیوانات اظهار کرد: انسان موجودی دو بُعدی است که از دو نیروی عقل و شهوت برخوردار است، در حالی که ملائکه تنها دارای بُعد عقلانی بوده و حیوانات نیز صرفاً از غرایز و شهوات بهره‌مند هستند.

وی افزود: از آنجا که ملائکه و حیوانات موجوداتی تک‌بُعدی هستند، نه زمینه صعود و تکامل برای آنان معنا دارد و نه سقوط و تنزل. اما انسان به دلیل برخورداری از دو بُعد عقل و شهوت، هم قابلیت رشد و تعالی دارد و هم ممکن است مسیر انحطاط و سقوط را در پیش گیرد.

نفس لوامه جلوه عقل و نفس اماره مظهر شهوات انسان

این استاد حوزه علمیه با استناد به آموزه‌های قرآنی بیان کرد: نفس لوامه که در قرآن کریم به آن اشاره شده، جلوه بُعد عقلانی انسان است و نفس اماره نیز نمایانگر بُعد شهوانی و غرایز او به شمار می‌رود.

عضو مجلس خبرگان رهبری در ادامه تصریح کرد: انسان‌هایی که موفق به مهار و کنترل نفس اماره می‌شوند، به چنان جایگاه والایی دست می‌یابند که فرشتگان الهی بر آنان درود می‌فرستند و به مقام آنان غبطه می‌خورند. در مقابل، گروهی نیز در اثر پیروی از هواهای نفسانی دچار سقوط می‌شوند و به بدترین جنبندگان نزد خداوند تبدیل خواهند شد.

استاد توکل در این زمینه به آیه ۲۲ سوره انفال اشاره کرد و گفت: خداوند متعال می‌فرماید: «إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُکْمُ الَّذِینَ لَا یَعْقِلُونَ»؛ همانا بدترین جنبندگان نزد خداوند کسانی هستند که گوش شنیدن حق و زبان گفتن حق ندارند و از نعمت اندیشه و تعقل بهره نمی‌گیرند.

زمینه رشد و سقوط در وجود همه انسان‌ها قرار داده شده است

وی با بیان اینکه خداوند بستر رشد و تعالی را در وجود همه انسان‌ها قرار داده است، خاطرنشان کرد: مسیر کمال برای همگان فراهم شده و این خود انسان است که باید از این ظرفیت الهی برای صعود معنوی بهره بگیرد.

این عضو مجلس خبرگان رهبری افزود: شکل‌گیری صفات نیک و همچنین صفات ناپسند، فرآیندی تدریجی است و در طول زمان بر روح و جان انسان اثر می‌گذارد. همان‌گونه که فضائل اخلاقی به مرور در وجود انسان نهادینه می‌شوند، رذائل اخلاقی نیز به تدریج بر قلب او سایه می‌افکنند.

گناهان، زنگار قلب و عامل محرومیت از قرب الهی

استاد توکل با اشاره به آیات سوره مطففین اظهار داشت: قرآن کریم درباره آثار اعمال انسان می‌فرماید: «کَلَّا بَلْ رَانَ عَلَیٰ قُلُوبِهِمْ مَا کَانُوا یَکْسِبُونَ»؛ بلکه اعمال و کردار آنان همچون زنگاری بر دل‌هایشان نشسته است.

وی ادامه داد: در آیه بعد نیز خداوند هشدار می‌دهد: «کَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ یَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ»؛ آنان در روز قیامت از پروردگار خویش محجوب و محروم خواهند بود. این آیات نشان می‌دهد که استمرار در گناه و غفلت، زمینه دوری انسان از رحمت و قرب الهی را فراهم می‌کند.

فرصت کسب فضائل اخلاقی تنها در دنیا فراهم است

این استاد حوزه علمیه با تأکید بر اینکه دنیا میدان ساختن شخصیت معنوی انسان است، گفت: کسب فضائل اخلاقی و رسیدن به مراتب کمال تنها در این جهان امکان‌پذیر است و پس از پایان زندگی دنیوی، فرصت بازگشت برای جبران و خودسازی وجود نخواهد داشت.

وی در ادامه به آیه ۱۳ سوره حدید اشاره کرد و افزود: قرآن کریم صحنه‌ای از قیامت را ترسیم می‌کند که در آن منافقان از مؤمنان درخواست بهره‌مندی از نور ایمان آنان را دارند، اما به آنان گفته می‌شود: «یَوْمَ یَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَ الْمُنَافِقَاتُ لِلَّذِینَ آمَنُوا انْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِکُمْ قِیلَ ارْجِعُوا وَرَاءَکُمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا.» به دنیا بازگردید و از آنجا برای خود نور فراهم کنید؛ در حالی که چنین بازگشتی ممکن نخواهد بود.

تفاوت صبر و استقامت در نگاه قرآن کریم

استاد توکل در ادامه به تفاوت میان صبر و استقامت پرداخت و اظهار کرد: صبر به معنای شکیبایی و تحمل سختی‌ها در مقاطع مختلف زندگی است، اما استقامت مفهومی گسترده‌تر دارد و به معنای پایداری، ایستادگی و استمرار در مسیر حق تا پایان عمر است.

وی تأکید کرد: آموزه‌های قرآنی مؤمنان را تنها به صبر دعوت نمی‌کنند، بلکه آنان را به استقامت و ماندگاری در مسیر ایمان و بندگی فرا می‌خوانند.

هدف هدایت الهی، خروج انسان از تاریکی‌ها به سوی نور است

عضو مجلس خبرگان رهبری با استناد به آیه ۴۳ سوره احزاب گفت: خداوند متعال می‌فرماید: «هُوَ الَّذِی یُصَلِّی عَلَیْکُمْ وَ مَلَائِکَتُهُ لِیُخْرِجَکُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّورِ وَ کَانَ بِالْمُؤْمِنِینَ رَحِیمًا»؛ خداوند و فرشتگانش بر مؤمنان درود می‌فرستند تا آنان را از تاریکی‌ها به سوی نور هدایت کنند.

وی افزود: این آیه بیانگر رحمت گسترده الهی و اهتمام خداوند به هدایت بندگان مؤمن است؛ هدایت و نوری که انسان را در مسیر سعادت و کمال قرار می‌دهد.

تذکر و یادآوری؛ ضرورتی همیشگی برای مؤمنان

استاد توکل با اشاره به آیه ۵۵ سوره ذاریات خاطرنشان کرد: خداوند متعال می‌فرماید: «وَ ذَکِّرْ فَإِنَّ الذِّکْرَی تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِینَ»؛ پیوسته تذکر و یادآوری کن، زیرا تذکر برای مؤمنان سودمند است.

وی تأکید کرد: یادآوری مستمر آموزه‌های دینی، معارف الهی و وظایف انسانی، یکی از مهم‌ترین عوامل حفظ انسان در مسیر هدایت و جلوگیری از غفلت و انحراف به شمار می‌رود.

انتهای پیام/