به گزارش ایرنا، ماه محرم در استان اردبیل فقط مناسبت سوگواری نیست، بلکه صحنهای از استمرار سنت اجتماعی و مذهبی است که نسل به نسل منتقل شده و در قالب آیینهایی چون طشتگذاری، دستههای عزاداری، روضهخوانی، سینهزنی و تعزیه جلوهگر میشود.
آیین طشتگذاری که به عنوان برنامه ای ویژه از سال ۱۳۸۹ در فهرست میراث معنوی کشور ثبت شده است، هر سال از ۲۷ ذیالحجه آغاز و طی چند روز در مساجد، حسینیهها و امامزادههای اردبیل برگزار میشود.
این ثبت ملی نشان میدهد که مراسم محرم در اردبیل یک آیین محلی نیست، بلکه بخشی از میراث فرهنگی و معنوی ایران به شمار میآید و حضور گسترده مردم، نظم و شکوه مراسم و پایبندی به سنتهای اصیل سبب شده است این آیینها برای بسیاری از گردشگران داخلی و حتی خارجی جذابیت ویژهای داشته باشد.
گردشگری مذهبی نوعی از سفر است که در آن، انگیزه اصلی سفر، حضور در اماکن و مناسک مذهبی، مشاهده آیینها و آشنایی با فرهنگ دینی و اجتماعی یک منطقه است و اردبیل با برخورداری از بقعهها، امامزادهها، آیینهای عزاداری پرشور، پیشینه تاریخی و بافت فرهنگی مذهبی، توان بالایی برای توسعه این نوع گردشگری دارد.
محرم در اردبیل میتواند به برند فرهنگی و مذهبی برای استان تبدیل شود که هم به معرفی هویت بومی کمک کند و هم زمینهساز ورود مسافران بیشتر به استان در ایام خاص باشد زیرا بسیاری از گردشگران در کنار زیارت و شرکت در مراسم مذهبی، به بازدید از جاذبههای طبیعی و تاریخی استان میپردازند و این باعث میشود گردشگری مذهبی با سایر شعبه های گردشگری پیوند بخورد.
بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی
وجود ۱۹۴ بنای تاریخی مذهبی
برابر اعلام دانشنامه اسلامی، در استان اردبیل ۱۹۴ امامزاده، زیارتگاه، آرامگاه، سقاخانه، مسجد و حسینیه وجود دارد و اینها در جذب و جلب نظر گردشگران و مسافران در حوزه گردشگری مذهبی نقش بسزایی دارند.
مهمترین اثر تاریخی مذهبی استان اردبیل را می توان بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی دانست که بسیار پر بازدید است و به گفته مدیر پایگاه میراث جهانی شیخ صفیالدین اردبیلی این مجموعه تاریخی طبق آمار وزارتخانه متبوع از اول تا سوم فروردین ماه امسال جزو ۱۰ سایت پربازدید کشور بوده است.
فردین عینی اظهار کرد: مجموعه تاریخی و جهانی شیخ صفیالدین اردبیلی حدود ۷۰۰ سال قبل، باغ بزرگی به نام اسفریس بود که شیخ در بخشی از باغ به ارشاد و تدریس مریدان میپرداخت و این ابنیه در زمان حیات شیخ صفی به عنوان یک مجموعه خانقاهی مطرح بوده و پس از وفات وی در سال ۷۳۵ ه.ق فرزند وی صدرالدین موسی، برج مقبرهای شکلی به نام الله الله در محل دفن وی احداث کرد.
در طول حکومت شاهان صفوی بخشهای الحاقی به مجموعه بناهای قبلی افزوده شده، به طوری که این مجموعه به مقبره خانوادگی خاندان صفوی از جمله زن ، فرزندان ، نوادگان و تنی چند از افراد صاحب مقام ، همچنین شاه اسماعیل تبدیل شده و در حال حاضر به عنوان مجموعه آرامگاهی محسوب میشود.
این مجموعه با داشتن بناهایی از سال ۷۳۵ تا ۱۰۳۸ ه.ق به عنوان تزیینات معماری، کاشیکاری، معرق، نقاشی دیواری، صندوقهای قبور منبت و مشبککاری شده ، دربهای نقرهای و تالار چینیخانه بیانگر شکوه معماری مذهبی از دوره ایلخانی تا صفوی در ۱۵ دی ۱۳۱۰ به ثبت ملی رسیده و در ۹ مرداد ۱۳۸۹ برابر با ۳۱ جولای ۲۰۱۰ در ردیف آثار فرهنگی- تاریخی یونسکو قرار گرفت.
پیوند محرم با رونق سفر
هرچند بیشترین حجم سفر به اردبیل به طور معمول در نوروز و فصلهای خوش آبوهوا ثبت میشود، اما مناسبتهای مذهبی حتی در فصول سرد نیز سهم مهمی در تحرک و توزیع سفر به استان دارند و این استان در برخی بازههای زمانی، با حجم قابل توجهی از تردد روبهرو است.
به گفته مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اردبیل در ایام نوروز با اشاره به شرایط مطلوب میزبانی استان از میهمانان نوروزی، بیش از ۱۲ هزار بار از اماکن تاریخی در نقاط مختلف استان بازدید شد.
جلیل جباری افزود: اردبیل همواره یکی از مقاصد مهم سفر در کشور بوده و همین تجربه موفق در میزبانی از مسافران، میتواند در ایام محرم و سایر مناسبتهای مذهبی مورد استفاده قرار گیرد.
وی ادامه داد: اگرچه انگیزه سفر در نوروز بیشتر تفریحی و طبیعتگردی است، اما زیرساختهایی که برای اسکان، حملونقل، خدمات شهری و پذیرایی ایجاد میشود، در مناسبتهای مذهبی نیز کاربرد دارد و میتواند به گردشگری مذهبی رونق بدهد.
جشن در محوطه بنای تاریخی
مزایای گردشگری مذهبی برای اردبیل
رونق گردشگری مذهبی در اردبیل میتواند دستاوردهای متعددی برای استان از جمله تقویت هویت فرهنگی و مذهبی، افزایش ماندگاری مسافر، معرفی اماکن تاریخی مذهبی و رونق اقتصادی حاصل از گردشگری، توزیع سفر در طول سال داشته باشد.
برگزاری آیینهای محرم با شکوه و نظم، زمینه معرفی عمیقتر فرهنگ دینی مردم اردبیل را فراهم و به حفظ سنتهای اصیل کمک می کند و حضور گردشگران مذهبی در استان میتواند مدت اقامت آنها را افزایش دهد و اگر در کنار مراسم مذهبی، برنامههایی برای بازدید از جاذبههای تاریخی و طبیعی نیز طراحی شود بسیار موثر خواهد بود.
افزایش ورود زائر و گردشگر، بهطور مستقیم بر هتلها، مهمانپذیرها، حملونقل، بازارهای محلی، صنایعدستی و خدمات شهری اثر مثبت میگذارد و گردشگری مذهبی میتواند به کاهش تمرکز سفر در نوروز کمک کند و استان را در مناسبتهای مذهبی نیز به مقصدی فعال تبدیل سازد.
در کنار طبیعت، چشمههای آبگرم و جاذبههای تاریخی، آیینهای مذهبی نیز میتوانند چهره فرهنگی، معنوی و اصیل اردبیل را به نمایش بگذارند و برای آنکه گردشگری مذهبی در اردبیل از سطح یک ظرفیت بالقوه به یک مزیت بالفعل تبدیل شود، باید برای مدیریت ورود و ماندگاری گردشگران برنامه ریزی شود.
همچنین باید زیرساخت های اقامتی و حمل و نقل تقویت شود، آئین های مذهبی در سطح ملی معرفی گردد، محتواهای فرهنگی معنوی نظیر طشت گذاری، شاخسی واخسی افزایش یابد، تورهای گردشگری فرهنگی مذهبی توسعه یابد و فضاهای شهری برای بازدید و میزبانی شایسته از گردشگران ساماندهی شود.
نتیجه؛
اردبیل استانی است که در آن، مذهب، فرهنگ و گردشگری در کنار هم معنا پیدا میکنند و آیینهای باشکوه ماه محرم به ویژه طشتگذاری، بخشی از میراث زنده و هویتساز مردم این دیار است و علاوه بر ارزش معنوی، ظرفیت مهمی برای توسعه گردشگری مذهبی دارد.
اگر این ظرفیت با برنامهریزی درست، اطلاعرسانی مناسب و تقویت زیرساختها همراه شود، اردبیل میتواند در کنار جایگاه خود بهعنوان مقصدی محبوب در فصول مختلف، در ایام محرم و مناسبتهای مذهبی به یکی از مقاصد مهم گردشگری مذهبی کشور تبدیل شود که هم به معرفی فرهنگ اصیل عاشورایی کمک خواهد کرد و هم به رونق اقتصادی و اجتماعی استان خواهد انجامید.
استان اردبیل با ۱۲ شهرستان در شمال غرب ایران واقع شده است.