به گزارش ایرنا، رشد ساختوساز در سالهای اخیر، حجم تولید نخالههای ساختمانی را افزایش داده اما همزمان زیرساختهای لازم برای جمعآوری، انتقال و بازیافت این پسماندها متناسب با این روند توسعه نیافته است. نتیجه این ناهماهنگی، شکلگیری نقاط متعدد تخلیه غیرمجاز نخاله در اطراف بجنورد و تحمیل هزینههای سنگین زیستمحیطی و اقتصادی به شهر و شهروندان بوده است.
نخاله های ساختمانی، پسماندهایی هستند که در حاشیه شهر، زمین های کشاورزی و مسیرهای ارتباطی رها میشوند، پراکندگی نخاله های ساختمانی در محیط شهری به عنوان پناهگاه مورد استفاده پشه ها و موش قرار می گیرد که آنها می توانند بیماریهای خطرناکی را به انسان منتقل کنند.
کارشناسان معتقدند بخش مهمی از این مشکل به نبود متولی مشخص و ضعف سازوکارهای نظارتی بازمیگردد
کارشناسان معتقدند بخش مهمی از این مشکل به نبود متولی مشخص و ضعف سازوکارهای نظارتی بازمیگردد.
در شرایطی که مسوولیتها میان دستگاههای مختلف تقسیم شده، گاه مشخص نیست کدام نهاد باید پاسخگوی وضعیت موجود باشد. به همین دلیل تاکید مسوولان استان بر تعیین متولی مشخص برای مدیریت نخالههای ساختمانی را میتوان نخستین گام برای حل ریشهای این معضل دانست.
از سوی دیگر، برخورد با تخلیهکنندگان غیرمجاز نخالهها نیازمند پشتوانههای قانونی و قضایی است. تجربه بسیاری از شهرها نشان داده است که بدون وجود قوانین بازدارنده و نظارت مستمر، ساماندهی مقطعی نمیتواند مانع تکرار تخلفات شود.
بر همین اساس، برنامهریزی برای تعیین سازوکارهای حقوقی با مشارکت دستگاه قضایی میتواند زمینه اجرای موثرتر قوانین را فراهم کند.
در کنار اقدامات نظارتی، نگاه نوین به مدیریت پسماندهای ساختمانی نیز اهمیت ویژهای دارد. در بسیاری از کشورها نخالههای ساختمانی نه به عنوان زباله، بلکه به عنوان یک منبع اقتصادی تلقی میشوند.
بازیافت مصالح، استفاده مجدد از بخشی از مواد ساختمانی و تولید مصالح جدید از نخالههای فرآوریشده، علاوه بر کاهش آسیبهای زیستمحیطی، به ایجاد اشتغال و ارزش افزوده نیز منجر میشود.
در همین راستا، تاکید مسوولان بر بهرهگیری از ظرفیت پارک علم و فناوری و اجرای طرحهای پژوهشی در حوزه تفکیک و پردازش نخالههای ساختمانی، نشاندهنده حرکت به سمت رویکردی دانشبنیان در مدیریت پسماند است. رویکردی که میتواند معضلی دیرینه را به فرصتی برای توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست تبدیل کند.
با این حال، موفقیت این برنامهها در گرو همکاری همه دستگاههای اجرایی، شهرداریها، بخش خصوصی و شهروندان است. تعیین متولی، ایجاد زیرساختهای مناسب، اعمال نظارت قانونی و توسعه فناوریهای بازیافت باید به صورت همزمان دنبال شود تا ضربالاجل تعیینشده به نتیجهای ملموس برای شهروندان منجر شود.
اکنون بجنورد در نقطهای قرار گرفته است که میتواند از چرخه تکراری انباشت و پاکسازی نخالهها خارج شود و به سمت مدیریت اصولی این پسماندها حرکت کند. تحقق این هدف، نه تنها به بهبود سیمای شهری و حفظ محیط زیست کمک خواهد کرد، بلکه الگویی برای مدیریت پایدار پسماند در دیگر مناطق استان نیز خواهد بود.
انتقاد معاون استاندار خراسان شمالی از وضعیت نخالههای ساختمانی
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار خراسان شمالی با انتقاد شدید از وضعیت نابسامان مدیریت نخالههای ساختمانی در استان، تاکید کرد: این معضل باید با همکاری و ورود دستگاه قضایی و نیروی انتظامی پایان یابد.
سیدمجتبی علویمقدم اظهار کرد: شهرداریها، بهویژه در مرکز استان، سالهاست که با معضل رهاسازی غیراصولی نخالههای ساختمانی درگیر هستند که تداوم این وضعیت پذیرفتنی نیست.
وی با تعیین ضربالاجل یکماهه برای ساماندهی این معضل، خواستار معرفی متولیان و مجریان کمیتههای تخصصی پسماند شد و گفت: برای برخورد موثر با متخلفان، ساختارهای حقوقی و قانونی لازم با برگزاری نشست مشترک و حضور دادستان مرکز استان تعیین و اجرایی خواهد شد.
اجرای طرحهای پژوهشی توسط پارک علم و فناوری در حوزه تفکیک، پردازش و بهرهبرداری از نخالههای ساختمانی میتواند زمینه تبدیل این پسماندها به یک فرصت اقتصادی را فراهم کندمعاون هماهنگی امور عمرانی استاندار خراسان شمالی استفاده از ظرفیتهای علمی و فناوری را از راهکارهای موثر در مدیریت نخالههای ساختمانی دانست و افزود: اجرای طرحهای پژوهشی توسط پارک علم و فناوری در حوزه تفکیک، پردازش و بهرهبرداری از نخالههای ساختمانی میتواند زمینه تبدیل این پسماندها به یک فرصت اقتصادی را فراهم کند.
وی همچنین بر ضرورت تعیین متولی مشخص برای جمعآوری نخالههای ساختمانی تاکید کرد و گفت: با انجام فراخوان و بهرهگیری از توان شرکتهای دارای صلاحیت در داخل و خارج استان، باید هرچه سریعتر مسئولیت جمعآوری و مدیریت این بخش تعیین تکلیف شود.
علوی مقدم با تاکید بر بهرهگیری از تجربیات موفق کلانشهرهایی نظیر مشهد در مدیریت نخالهها، تصریح کرد: شهرداریها به تنهایی قادر به حل این معضل نیستند و تمامی فرمانداران در شهرستانها مکلفند با بررسی دقیق، راهکارهای اجرایی برای ساماندهی وضعیت موجود ارائه کنند.
معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار خراسان شمالی در عین حال از آمادگی استانداری برای حمایت از شهرداریها در زمینه تامین اعتبارات و ماشینآلات مورد نیاز خبر داد.
هشدار به متولیان کمکار در حوزه سلامت و پسماند
علوی مقدم با بیان اینکه «صیانت از سلامت و بهداشت مردم خط قرمز ماست»، بر لزوم مدیریت علمی پسماندها تاکید کرد و گفت: متولیانی که در حوزه پسماندهای عفونی اعم از بیمارستانی و مطبهای بخش خصوصی، پسماندهای دارویی، مراکز شیمیدرمانی و پزشکی هستهای کوتاهی کنند، به نهادهای نظارتی معرفی خواهند شد.
برخورد قضایی با متخلفان
رییس سازمان مدیریت پسماند شهرداری بجنورد نیز از اجرای سازوکاری دقیق برای ساماندهی نخالههای ساختمانی در این شهر خبر داد و بر لزوم رعایت ضوابط قانونی توسط شهروندان تاکید کرد.
غلامعلی فرزادی اظهار کرد: تمامی شهروندانی که برای ساختوساز اقدام به دریافت پروانه ساختمانی میکنند، موظف هستند پیش از آغاز عملیات اجرایی، استعلامهای لازم را از سازمان مدیریت پسماند دریافت کنند.
وی افزود: متقاضیان با مراجعه به این سازمان، ضمن دریافت آموزشها و توصیههای لازم، متعهد میشوند که نخالههای تولیدی پروژه خود را صرفا به سایت «لنگر» که در خارج از محدوده شهری واقع شده است، منتقل کنند همچنین به سازندگان توصیه میشود برای جلوگیری از پراکندگی آلودگی و مدیریت بهتر پسماند، از باکسهای مکانیزه استفاده کنند.
رییس سازمان پسماند شهرداری بجنورد با اشاره به نظارتهای پس از پایان کار تصریح کرد: سازندگان موظف هستند در پایان عملیات ساختمانی، فاکتورهای معتبر مبنی بر حمل قانونی نخالهها به سایت مجاز را ارائه دهند؛ در غیر این صورت، پرونده مشمول جریمههای قانونی خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: بهمنظور صیانت از سیمای شهری و پیشگیری از تخلیه غیرمجاز نخاله در حاشیه شهر و معابر عمومی ۲ تیم گشت نظارتی بهصورت مستمر در سطح شهر و مناطق پیرامونی فعال هستند. این گشتها ضمن رصد دقیق تخلفات در این حوزه، در صورت مشاهده هرگونه تخلیه غیرقانونی نخاله، مراتب را جهت برخورد قاطع به مراجع قضایی ارجاع خواهند داد.
خراسان شمالی در شمال شرق کشور واقع است.