ب. اهداف عملياتي (برنامه) - در يادداشتهاي قبلي گفته شد كه اهداف قيام عاشورا به دو قسمت اهداف كلي و اهداف عملياتي تقسيم ميشود و نيز گفته شد كه در مورد اهداف كلي بين صاحب نظران اختلافي نيست و در پي آن پنج مورد از اهداف كلي به عنوان نمونه مطرح و ديدگاه امام خميني درباره اين موارد ارائه شد. اما در مورد اهداف عملياتي اختلاف نظر وجود دارد. اين اهداف بهطور خلاصه عبارتند از ۱- تشكيل حكومت اسلامي ۲- امتناع از بيعت ۳- امر به معروف و نهي از منكر ۴- حفظ جان ۵- شهادت. درباره هر كدام از اين موارد صاحب نظران بحث و بررسي مفصلي انجام دادهاند اما در اينجا هدف ما بررسي ديدگاه امام خميني درباره هدف يا اهداف عملياتي امام حسين عليه السلام از قيام عاشورا است.
۱- تشكيل حكومت اسلامي - امام راحل يكي از اهداف عملياتي قيام عاشورا را تشكيل حكومت اسلامي ميدانند اما قبل از ورود به اين موضوع به اين نكته اشاره ميكنند كه: «سيدالشهدا ديدند كه مكتب دارد از بين ميرود. قضيه قيام سيدالشهدا و قيام اميرالمومنين در مقابل معاويه، قيام انبيا در مقابل قدرتمندان و كفار مساله اين نيست كه بخواهند يك مملكت[را] بگيرند. همه عالم پيش آنها هيچ است. مكتب آنها اين نيست، مقصد آنها اين نيست، كه كشورگشايي بكنند. (صحيفه امام، ج۸، ص۳۳۵) و نيز در همين مورد ميگويد: «اينكه سيدالشهدا را كشاند به آنجا مكتب بود كه كشاند به آنجا؛ اتحاد و عقيده بود كه كشاند به آنجا. همه چيزش را داد در مقابل عقيده، در مقابل ايمان و كشته شد و شكست داد؛ طرف را شكست داد. (صحيفه امام، ج۱۰، ص۱۰۹) اما در عين حال بر هدف تشكيل حكومت اسلامي تصريح ميكنند و ميفرمايند: «سيدالشهدا ـ سلامالله عليه ـ تمام حيثيت خودش، جان خودش را و بچههايش را، همه چيز را در صورتي كه ميدانست قضيه اين طور ميشود، كسي كه فرمايشات ايشان را از وقتي كه از مدينه بيرون آمدند و به مكه آمدند و از مكه آمدند بيرون حرفهاي ايشان را ميشنود همه را، ميبيند كه ايشان متوجه بوده است كه چه دارد ميكند، اين جور نبود كه آمده است ببيند كه، بلكه آمده بود حكومت هم ميخواست بگيرد، اصلا براي اين معنا آمده بود و اين يك فخري است و آنهايي كه خيال ميكنند كه حضرت سيدالشهدا براي حكومت نيامده، خير؛ اينها براي حكومت آمدند، براي اينكه بايد حكومت دست مثل سيدالشهدا باشد، مثل كساني كه شيعه سيدالشهدا هستند باشد.» (صحيفه امام، ج۲۱، ص۳) و تشكيل حكومت عدل را وظيفه همه انبيا و اوليا ميدانند. زندگي سيدالشهدا، زندگي حضرت صاحب ـ سلامالله عليه ـ زندگي همه انبياي عالم، همه انبيا از اول، از آدم تا حالا همه شان اين معنا بوده است كه در مقابل جور، حكومت عدل را ميخواستند درست كنند. (صحيفه امام، ج ۲۱، ص۴) امام خميني (ره) در تاريخ ششم خرداد ۱۳۵۰ در نجف اشرف به مناسبت برپايي جشنهاي شوم ۲۵۰۰ ساله، سخنراني مهمي ايراد فرمود كه در پايان آن ضمن اشاره به مسووليت علما و لزوم تأسي به سيدالشهدا (ع) ميفرمايد: «او مسلم بن عقيل را فرستاد تا مردم را دعوت كند به بيعت تا حكومت اسلامي تشكيل بدهد و اين حكومت فاسد را از بين ببرد.» و در جاي ديگر ميفرمايد: «يكي از هدفهاي برجسته و والاي نهضت حسيني متوجه ساختن توده مسلمان به تشكيل حكومت اسلامي است. شما يك قدري به فكر باشيد، يك قدر توجه داشته باشيد، هي ننشينيد تكليف شرعي براي خودتان درست كنيد؛ كارتنبلها! تكليف شرعيام اين نيست. شما قوهتان بيشتر از قواي سيدالشهدا است. قوايي نداشت در مقابل آن قوّه [ولي] پا شد قيام كرد، مخالفت كرد، تا كشته شد. آن هم ميتوانست اگر تنبل بود ـ نعوذ باللّه ـ ميتوانست بگويد كه تكليف شرعي من اين نيست. از خدا ميخواستند آنها كه سيدالشهدا ساكت باشد و آنها به خر سواري خودشان سوار باشند، از قيام او ميترسند. او مسلم را فرستاده كه مردم را دعوت كند به بيعت تا حكومت اسلامي تشكيل بدهد، اين حكومت فاسد را از بين ببرد.» (صحيفه امام ج۲/ ۳۷۳)
عاشورا در سيره و سنت بنيانگذار (۵)
احمد مازني
صاحبخبر -
∎