قابل پیشبینی بود که جام جهانی ۲۰۲۶ که در کانادا، مکزیک و ایالات متحده برگزار میشود، از نظر سازماندهی یکی از بدترین دورههای تاریخ جام باشد؛ نه تنها از لحاظ کیفیت فنی و جذابیت مسابقات بلکه از منظر میزبانی ایالات متحده. نگرانیها و هشدارهای فراوانی درباره موانع احتمالی و رفتارهای تبعیضآمیزی مطرح شده بود که ممکن بود هواداران تیمها بهخصوص از کشورهای جنوب جهانی خصوصا در قارههای آسیا و آفریقا با آن روبهرو شوند. دلیل این نگرانیها، فضای سیاسی متشنج سالهای اخیر آمریکا، رشد جریانهای راست افراطی، گسترش ترامپیسم، افزایش نژادپرستی و حملات گسترده علیه مهاجران و اقلیتهای قومی بود.
زمانی که در سال ۲۰۲۵ این هشدارها مطرح میشد، پاسخ جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، چنین بود: «ما میخواهیم جهان را متحد کنیم و سال آینده این کار را انجام خواهیم داد. دوباره تأکید میکنم که همه مورد استقبال قرار خواهند گرفت. مثبتاندیش باشید و خواهید دید که این جشن، بزرگترین جام جهانی تاریخ خواهد بود.»
البته اینفانتینو همان فردی است که در دسامبر سال گذشته و در مراسم قرعهکشی نهایی، با وجود مخالفت بسیاری در فیفا، جایزه صلح فیفا را به دونالد ترامپ اعطا کرد و دلیل آن را «تلاشهای خستگیناپذیر او برای گردهم آوردن مردم و برقراری صلح» دانست و به نظر میرسد فیفا نیز مانند جایزه نوبل، به جنگافروزان جایزه صلح میدهد.
اما در عمل، همه در آمریکا مورد استقبال قرار نگرفتند. تفاوت آشکاری میان برخورد با شرکتکنندگان و هوادارانِ کشورهای اروپایی و شمال جهانی، و کسانی که از آفریقا و آسیا آمده بودند، دیده شد.
فهرست این موارد طولانی است. از جمله، عمر عبدالقادر آرتان، داور سومالیایی و برنده جایزه بهترین داور آفریقا، با وجود داشتن ویزا در فرودگاه میامی از ورود به آمریکا منع شد و به کشورش بازگردانده شد. اندرو جولیانی، مسئول امور جام جهانی در کاخ سفید که از سوی ترامپ منصوب شده بود، این تصمیم را با وجود «دلایل موجه» و ضرورت جلوگیری از ورود «عناصر مخرب تحت پوشش جام جهانی» توجیه کرد و مدعی شد که این داور پیش از سفر با «افراد نامناسبی» در ارتباط بوده است!
البته این موضوع بیارتباط با مواضع و اظهارات تحقیرآمیز ترامپ درباره سومالی، مردم سومالی و برخی کشورهای آفریقایی نیست؛ کشورهایی که او در گذشته با عباراتی توهینآمیز توصیف کرده و برای ورود اتباعشان محدودیتهایی اعمال کرده بود.
مقامات آمریکایی همچنین بازیکنان سنگال را در فرودگاه تحت بازرسی شدید امنیتی قرار دادند. تیم ازبکستان نیز پیش از دیدار با هلند با بازرسی امنیتی مواجه شد. عکاس تیم عراق از ورود به آمریکا منع شد و ایمن حسین، ستاره تیم ملی عراق، هشت ساعت مورد بازجویی قرار گرفت. درباره تیم ملی ایران نیز مقرر شده بود که پس از انجام مسابقات خود فوراً خاک آمریکا را ترک کرده و به مکزیک بازگردد و اجازه اقامت در آمریکا را نداشته باشد.
وضعیت برای هواداران برخی از این کشورها حتی دشوارتر بوده است. برای مثال، هواداران تیم جمهوری دموکراتیک کنگو که کشورشان با شیوع بیماری ابولا روبهرو بوده، از حضور در آمریکا برای حمایت از تیم ملی خود محروم شدند؛ زیرا مقامات آمریکایی از صدور ویزا برای آنان خودداری کردند. این در حالی بود که آنها دوره قرنطینه را در فرانسه و بلژیک گذرانده، تحت نظارت پزشکی بوده و آزمایشهای لازم را انجام داده بودند.
در نتیجه، جهان از دیدن هوادار مشهور کنگویی، میشل نکوکو مبولازانگا، معروف به «لومومبا» نیز محروم شد؛ فردی که به دلیل شباهت زیادش به پاتریس لومومبا، نخستین نخستوزیر کنگو پس از استقلال، مشهور شده و در مسابقات تیم ملی کشورش به نشانه احترام به یاد او، تمام مدت بازی بیحرکت میایستاد.
فیفا در واکنش اعلام کرد که مسئولیتی در قبال صدور ویزا و مقررات ورود ندارد و این کشور میزبان است که درباره اجازه ورود افراد تصمیم میگیرد. با این حال فیفا در موارد دیگر توانایی اعمال فشار را نشان داده است؛ از جمله در قبال روسیه یا در موضوع اسرائیل.
در سال ۲۰۲۳ اندونزی به دلیل مخالفت دولتش با حضور اسرائیل، از میزبانی جام جهانی زیر ۲۰ سال محروم شد و در چنین مواردی فیفا بر استقبال از اسرائیل اصرار دارد.
فردی به نام جیک برکونز دو تابعیتی آمریکایی-اسرائیلی که برای تماشای جام جهانی به لسآنجلس آمده بود یکی از این موارد تفاوت و تبعیض است.
او پس از هفتم اکتبر به ارتش اسرائیل پیوسته و در گردان مهندسی ۶۰۳ خدمت کرده بود. این یگان به ارتکاب جنایات جنگی در غزه متهم است و برکونز تصاویر و ویدئوهایی از فعالیتهای نظامی خود در شبکههای اجتماعی منتشر کرده بود.
برخی از موسسات حقوق بشری که به دنبال پیگرد قضایی افرادی هستند که آنها را جنایتکار جنگی میدانند شکایتی علیه این فرد در سریلانکا تنظیم کرده بودند اما نمیتوان به مقامات آمریکایی برای بازداشت چنین افرادی امید بست و مطابق انتظار هیچ برخوردی با او نشد!
البته شاید رفتار تبعیضآمیز مقامات آمریکایی با برخی شرکتکنندگان و هواداران جام جهانی برای بسیاری شوکهکننده باشد، اما برای شمار زیادی از شهروندان آمریکا با ریشههای غیراروپایی موضوع تازهای نیست. این افراد بهطور روزمره با تبعیض نژادی، بازرسیهای مکرر و بازداشتهای مبتنی بر ظاهر یا پیشینه قومی مواجهاند.
همچنین از اداره مهاجرت و گمرک آمریکا (ICE) اعلام کرده در ورزشگاهها نیز برای بازداشت مهاجران فاقد مدارک قانونی فعالیت خواهد کرد. بیش از ۶۰ هزار مهاجر در حدود ۲۰۰ مرکز بازداشت در سراسر آمریکا نگهداری میشوند و نیمی از آنها هیچ سابقه تخلفی ندارند. همچنین سازمانهای حقوق بشری از شرایط نامناسب، ضعف خدمات درمانی و مواردی از مرگ بازداشتشدگان گزارش دادهاند.
تلخترین دوره جام جهانی تحت سیاستهای تبعیضآمیز و نژادپرستانه ترامپ برگزار می شود
آپارتاید آمریکایی
صاحبخبر -
∎