ونس: اين مذاكرات آغاز يك مذاكره فني براي توافق نهايي است
گروه سياسي
«دو نشست در صبح و بعد از ظهر» ترجيعبندي است كه اسماعيل بقايي سخنگوي تيم مذاكرهكننده ايراني از آن استفاده ميكند تا تصويري از زمانبندي مذاكرات ايران و امريكا ارايه كند. مذاكراتي كه از صبح روز گذشته آغاز شد و نهايتا تا ساعت 30 :20 به پايان رسيد. مذاكراتي كه نخستوزير قطر پس از پايان در خصوص آن ميگويد: « شاهد فداكاري و تلاشهاي بزرگي از سوي ونس، شهبازشريف و عراقچي بوديم.» و در ادامه تاكيد ميكند: « اين فقط آغاز است و براي آيندهاي بهتر براي منطقه تلاش ميكنيم.» از سوي ديگر ونس معاون رييسجمهوري امريكا اعلام ميكند كه پيشرفت بزرگي در رابطه با ايران و تضمين آتشبس در لبنان شكل گرفته و در ادامه مدعي ميشود: «كه ترامپ متعهد به آتشبس كامل منطقهاي است و اين نوع آتشبسها هميشه «كمي آشفته » هستند.»
از روز گذشته و با حضور تيم مذاكرهكنندگان ايراني در ژنو، عملا تلاشها براي آغاز مذاكرات 60 روزه آغاز شد. بر اساس نقشه راهي كه در تفاهمنامه 14بندي اوليه براي خاتمه جنگ ترسيم شده بود، ورود به مذاكرات 60 روزه نيازمند انجام تعهداتي است كه در بند 13تفاهمنامه بر آن تاكيد شده بود. بررسي مفاد تفاهمنامه و روند اجراي بندهاي اوليه نشان ميدهد ميبايست بخشي از تعهدات كليدي، از جمله توقف تحريمهاي نفتي، آزادسازي داراييهاي مسدودي ايران و تثبيت آتشبس در لبنان، بهطور كامل اجرايي شود تا آغاز مذاكرات 60روزه در دستور كار دو طرف قرار بگيرد. گفتوگوهاي ديروز در راستاي تحقق اين مفاد دوطرفه بود، از يك طرف ايران بايد زمينه عبور و مرور كشتيها در تنگه هرمز را فراهم سازد و از سوي ديگر امريكاييها متعهد شدهاند كه ضمن آزادسازي 6 ميليارددلار دارايي مسدودي ايران، محاصره دريايي و تحريمهاي فروش نفت ايران را پايان دهند. پايان جنگ در لبنان ضرورت ديگري است كه دوطرف نسبت به تحقق آن متعهد شدهاند. موضوعي كه سخنگوي هيات مذاكرهكننده ايران نيز بر آن تاكيد كرده و ميگويد: « نشست سوييس، متمركز بر مطالبه اجراي تعهدات طرف مقابل است.» «اسماعيل بقايي» در شبكه ايكس نوشت: ايران مصمم است روند اجرايي شدن تعهدات طرف مقابل را با وسواس و جديت پيگيري كند. سخنگوي وزارت امور خارجه افزود: نشست امروز (يكشنبه) در سوييس، براي پيگيري اجراي مفاد يادداشت تفاهم خاتمه جنگ مورخ ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ است. طبق بند ۱۳ يادداشت تفاهم، آغاز مذاكرات توافقنهايي، منوط به اجراي بندهاي ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ است. بدون اجراي اين مفاد بهويژه بند ۱ (خاتمه جنگ در همه جبههها شامل لبنان) ورود به مرحله مذاكره براي توافق نهايي ممكن نيست.
بقايي گفت: گفتوگوها، متمركز بر اجراي بندهاي مزبور، بهويژه بند ۱، و نيز مرور تدابيري است كه براي اجرايي كردن بندهاي ۱۰ (موضوع صادرات نفت ايران) و ۱۱ (آزادسازي داراييهاي مسدودشده ايران) پيشبيني شده است. چهره ديگري كه به موضوع آتشبس در لبنان به عنوان پيششرط هر توافقي واكنش نشان داد معاون ارتباطات و اطلاعرساني دفتر رييسجمهور بود كه نوشت: دستور نخست هيات مذاكره در سوييس پايان تجاوز در لبنان است، وقتي اولين شرط تفاهم اجرا نشود، به اجراي بقيه مفاد آن هم اعتمادي نيست.
طباطبايي در حساب شخصي خود در شبكه اجتماعي ايكس نوشت: اجراي بيقيد و شرط بند اول تفاهمنامه ايران و امريكا مسالهاي كليدي است. تداوم جنايات رژيم صهيونيستي در لبنان به بياعتبار ساختن كل تفاهم منجرخواهد شد.دستور نخست هيات مذاكره در سوييس پايان تجاوز در لبنان است. وقتي اولين شرط تفاهم اجرا نشود، به اجراي بقيه مفاد آن هم اعتمادي نيست.
در يك چنين فضايي تيم مذاكرهكنندگان ايراني و امريكايي در كنار ميانجيهاي اين دور از گفتوگوها كه شامل مقامات قطري و پاكستاني هستند در ژنو تلاش ميكنند، زمينههاي دستيابي به يك نقطه مشترك را فراهم كنند. روساي هياتهاي مذاكرهكننده در اين دور از گفتوگوها محمدباقر قاليباف از سوي ايران و جي.دي. ونس از سوي ايالات متحده امريكا خواهند بود. كميتههاي تخصصي نيز همچون مذاكرات قبلي، تيم ايراني را همراهي ميكنند. عبدالناصر همتي، رييسكل بانك مركزي، مسووليت كميته اقتصادي براي رفع تحريمها و آزادسازي داراييهاي مسدودي ايران را برعهده دارد. علي باقري كني، معاون دبير شوراي عالي امنيت ملي نيز در هيات ايراني حضور دارد. از سوي ديگر بر اساس اعلام العربيه كارشناساني در سفر ونس به سوييس او را همراهي ميكنند. تيم پاكستاني شامل شهبازشريف نخستوزير و ژنرال عاصم فرمانده ارتش اين كشور در ژنو حاضرند و نخستوزير و وزير امور خارجه قطر نيز رياست تيم قطري را به عهده دارد.
چكش كاري براي ورود به مذاكرات 60روزه
برخلاف آنچه در نگاه نخست از خبر آغاز مذاكرات برداشت ميشود، واقعيت اين است كه تا عصر روز يكشنبه گفتوگوهاي جدي طرفين ادامه يافت و دوطرف در حال چكشكاري براي ورود به مذاكرات 60روزه هستند. علت اين موضوع به بند ۱۳ تفاهمنامه بازميگردد؛ بندي كه به صراحت تأكيد ميكند آغاز مذاكرات نهايي منوط به اجراي چند بند مشخص و تداوم اجراي آنها از سوي دوطرف است. به بيان ديگر، تفاهم بر سر آغاز مذاكرات، خود مشروط به تحقق پيشنيازهايي است كه اگرچه برخي از آنها تا حدودي اجرا شده، اما چند مورد مهم ديگر همچنان در مرحله انتظار قرار دارد. اين پنج بند كه به عنوان شروط اوليه آغاز مذاكرات نهايي معرفي شدهاند، شامل موضوعات حساسي چون خاتمه عمليات نظامي و برقراري آتشبس در جبهههاي درگيري از جمله لبنان، رفع محاصره دريايي و پايان دادن به مزاحمتها عليه كشتيراني ايران، تأمين امنيت تردد كشتيهاي تجاري در خليج فارس و درياي عمان از سوي ايران، صدور مجوزهاي لازم از طرف امريكا براي صادرات نفت خام و محصولات پتروشيمي ايران و در نهايت آزادسازي داراييهاي مسدود شده جمهوري اسلامي ايران است. پس از پايان مذاكرات صبح بود كه ونس، معاون رييسجمهور امريكا گفت: در دوساعت گذشته پيشرفت بزرگي داشتهايم. او ادامه داد: ترامپ ما را مامور كرده است تا براي مجموعه بزرگي از مسائل، راهحل ديپلماتيك پيدا كنيم. بخش بعدي صحبتهاي ونس مرتبط با تعهدات امريكا در خصوص لبنان بود، ونس در اين زمينه گفت: از آنچه در لبنان به دست آوردهايم خوشحالم و اميدواريم آتشبس را تثبيت كنيم.
ونس: اين مذاكرات آغاز يك مذاكره فني است
يكي از كنشهايي كه بازخوردهاي جالب توجهي در سطح بينالمللي پيدا كرد، پيامي بود كه ونس در صفحه شخصي خود منتشر كرد. ونس نوشت: «آنچه امروز واقعا نشاندهنده آن است، آغاز يك مذاكره فني است كه قرار نيست همه اختلافات را حل كند، اما به ما اجازه خواهد داد كه براي نخستينبار واقعا در تاريخ، به عنوان تيمها در كنار هم بنشينيم تا بفهميم چه چيزهايي براي طرفهاي مختلف مهمتر است، آن مسائل را حلوفصل كنيم، و به سوي آيندهاي بهتر حركت كنيم.»
معاون اول رييسجمهوري امريكا يادآور شد: « دليل اينكه رهبري سياسي كشورهاي مربوطه اينجا حضور دارند اين است كه ما ميخواستيم، اول از همه، ساختار اين مذاكرات فني را ايجاد كنيم؛ و دوم، مطمئن شويم كه تيمهاي ما از حمايت كامل ما برخوردارند و ميدانند كه هميشه ميتوانند براي عبور از هر مانعي روي ما حساب كنند. كارهاي زيادي براي انجام دادن داريم. ما مشتاق انجام آن هستيم. از همه شما براي حضور تشكر ميكنم.»
ونس همچنين در پاسخ به اين پرسش خبرنگار صداوسيما كه متحد شما اسراييل چيزي شبيه نسلكشي در لبنان انجام داده. مساله اصلي متوقف كردن اين است؟ گفت: خانم، من فكر ميكنم ترامپ و امريكا بيشتر از هر دولت ديگري در جهان براي متوقف كردن درگيري در لبنان تلاش كردهاند. صلح هرگز آسان نيست. صلح هميشه نيازمند كمي تلاش است. هميشه نيازمند كمي دادن و گرفتن است.
اما ترامپ متعهد است؛ نه تنها به صلح بين امريكا و ايران بلكه به صلح منطقهاي متعهد است.
گروسي از حضور در بورگناشتوك خبر داد
در شرايطي كه رايزيني در خصوص بحث و تبادل نظر در خصوص موضوعات مختلف مورد نظر طرفين حسابي داغ بود، مديركل آژانس بينالمللي انرژي اتمي رافائل گروسي در پيامي در ايكس اعلام كرد «با وزير خارجه سوييس ايگناسيو كاسيس در بورگناشتوك (محل برگزاري مذاكرات ايران و امريكا در سوييس) ديدار كردم تا تحولات اخير مربوط به ايران، مسير پيشرو و نقش مهم آژانس بينالمللي انرژي اتمي را بررسي كنيم.» «در اين برهه حساس، مهم است كه به ديپلماسي هر فرصتي براي موفقيت داده شود».
مذاكرات ايران و قطر در مورد آزادسازي اموال و سرمايهگذاري ۳۰۰ ميليارد دلاري
قطريها در اين نشست با ايران در سطح نخست وزير حضور يافتهاند كه نشاندهنده پيگيري سطح بالاي آزادسازي اموال بلوكه شده است.دستور كار ديدار هيات مذاكرهكننده ايران با هيات قطري كه انجام شد، در كنار اجراي كامل بند ۱ تفاهم يعني توقف آتش در همه جبههها به خصوص لبنان، پيگيري اجراي بند ۱۱ تفاهم يعني آزادسازي اموال بلوكهشده ايران است به نحوي كه ۱۲ ميليارد دلار آن با فوريت در دسترس قرارگيرد. همچنين پيگيري بند۶ تفاهم مربوط به سرمايهگذاري ۳۰۰ ميليارد دلاري با عنوان بازسازي از ديگر دستوركارهاي ديدار با طرف قطري در سوييس است. قطريها در اين نشست در سطح نخستوزير حضور يافتهاند كه نشاندهنده پيگيري سطح بالاي آزادسازي اموال بلوكه شده است.آخرين اخبار حاكي است كه نشست سهجانبه ايران، امريكا و قطر با موضوع آتشبس فراگير در لبنان و اموال بلوكه شده عصر ديروز برگزار شد.
يك منبع مطلع: قاليباف و عراقچي با عكس مشترك با هيات امريكايي مخالفت كردند
يك منبع نزديك به تيم مذاكرهكننده درباره موضوع قطع و پخش مستقيم و مراسم عكس در ژنو، گفت: هيات امريكايي و برگزاركنندگان جلسه مذاكره بنا داشتند كه در بدو جلسه چندجانبه، صحنه دست دادن و مراسم عكس مشترك ميان هيات ايراني و امريكايي اتفاق بيفتد. رييس هيات مذاكرهكننده ايراني و تيم مذاكرهكننده با اين تشريفات مخالفت كرده و اعلام كردند كه در مراسم عكس با هيات امريكايي حضور نخواهند داشت.
اين منبع نزديك به تيم مذاكرهكننده افزود: پيرو مخالفت تيم مذاكرهكننده ايراني و عدم حضور آنها در اين مراسم، پخش مستقيم و مراسم عكس بدون حضور هيات ايراني برگزار شد و پس از آن هيات ايراني وارد محل برگزاري جلسات شد. هيات امريكايي، پنج دقيقه از هيات ايراني فرصت خواسته بود تا خبرنگارها از محل مذاكرات خارج شوند.